Το ούζο είναι ένα καλοκαιρινό κυρίως ποτό, που οι Έλληνες το απολαμβάνουν με παρέα τα απογεύματα, πιο πολύ στις παραλίες. Συνοδεύεται με μεζέδες, κυρίως χταπόδι ψητό και άλλα θαλασσινά, όπως γαύρο, σαρδέλες, μαρίδες. Πάει και με παραδοσιακές σαλάτες: ντομάτες, αγγούρια, ελιές, τυρί φέτα.

Παρασκευάζεται αποκλειστικά στην Ελλάδα, μέσω μιας διαδικασίας απόσταξης αλκοόλης, νερού, γλυκάνισου και άλλων αρωματικών ουσιών (μοσχοκάρυδο, κανέλα, γαρίφαλο). Παράγεται από την απόσταξη κυρίως των υποπροϊόντων του κρασιού και πιο σπάνια σιτηρών και από το οινόπνευμα που προέρχεται από τα υποπροϊόντα κατεργασίας των ζαχαρότευτλων (μελάσα). Τοποθετείται σε χάλκινα καζάνια και αρωματίζεται μέσω της διαδικασίας απόσταξης.

Η ονομασία του, λέει μια εκδοχή, πως προήλθε από τη Μασσαλία, όπου εξήγαγαν οι Έλληνες προϊόντα υψηλής ποιότητας και στα κιβώτια αναγραφόταν η φράση «USO di Massalia», δηλαδή «προς χρήση στη Μασσαλία». Μια λαϊκή παράδοση του Τυρνάβου λέει ότι, όταν έφτασε στον Τύρναβο ένας γιατρός, ο Σταυράκ Μπέης, στο σπίτι του πρόκριτου Αντ. Μακρή τον κέρασαν ένα τοπικό ποτό, που έμοιαζε στο ούζο. Εκείνος τον συμβούλευσε να βάλει μέσα στην απόσταξη ένα αρωματικό βότανο και όταν ήπιαν, ο Μακρής φώναξε «τι είναι τούτο; Ούζο Μασσαλίας!», δηλαδή εκλεκτής ποιότητας. Στη συνέχεια, έφυγε το «Μασσαλίας» και έμεινε η λέξη «ούζο»! Σύμφωνα με άλλη άποψη, η λέξη Uzum στα τουρκικά σημαίνει «τσαμπί σταφύλι» και από εκεί βγήκε η λέξη ούζο. Όμως, οι απαρχές του ποτού είναι πιο πίσω, στο Βυζάντιο και την αρχαιότητα.

Το νησί της Λέσβου, και ειδικότερα το Πλωμάρι, θεωρείται πατρίδα του ούζου. Στη Λέσβο παράγονται 12 διαφορετικά ούζα και η παραγωγή καλύπτει εκεί το 50% της συνολικής παραγωγής στην Ελλάδα. Το όνομα «Ούζο» προστατεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως αναγνωρισμένη γεωγραφική ένδειξη για την Ελλάδα και περιοχές της. Υπάρχουν και δύο Μουσεία Ούζου στο Πλωμάρι: ένα «Ισίδωρου Αρβανίτη» και άλλο του «Βαρβαγιάννη».

Στα τέλη του 1978, ο Στέλιος Καζαντζίδης βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη για να προωθήσει το Ούζο «Υπάρχω» της «Στέλιος Καζαντζίδης ΕΠΕ». Στις 8/3/1991, δημοσιεύθηκε στα «ΝΕΑ» ένα σκίτσο του Σπ. Ορνεράκη από τα Χανιά, με τον Στέλιο να πίνει το ουζάκι του. Ο Στέλιος Καζαντζίδης χιλιοτραγούδησε με πάθος τον πόνο, τη φτώχεια, την κοινωνική αδικία, την προσφυγιά, τον έρωτα, το χωρισμό, τη λαϊκή συμπεριφορά, την καθημερινότητα. Ζούσε τα τραγούδια και έκλαιγε. Καταλάβαινε καλά τον τρόπο ζωής του απλού ανθρώπου, που πάει να πιει ένα ουζάκι, με μια ελιά, ένα μεζεδάκι, και να πει τον καημό του τραγουδώντας, χορεύοντας, τσουγκρίζοντας ένα ποτηράκι... Τραγούδησε 980 πρώτες εκτελέσεις και μαζί με δεύτερες έφτασε τις 1.350!

Όσοι δεν μπορούν να «δουν» την καθημερινότητα μέσω ανθρωπιάς, δεν μπορούν και να την προστατέψουν ασφαλίζοντάς την! Δεν κάνουν για ασφαλιστές αυτοί που δεν καταλαβαίνουν γιατί κάποιοι θέλουν να «πνίξουν» τα βάσανά τους σ’ ένα ουζοπότηρο! Μην ξεχνάμε ότι και ο Ωνάσης τα τραγούδια του Κόκκοτα και του Ζαμπέτα τραγουδούσε, που και αυτοί επαναλάμβαναν τους ρυθμούς του Βαμβακάρη, του Τσιτσάνη, του Καζαντζίδη!... Και αυτό το «αχ!» της καρδιάς όταν βγαίνει, λίγοι ξέρουν να το διαβάσουν. Γι’ αυτό το «ααααα!» του Καζαντζίδη έγραψε και η μεγάλη εφημερίδα του Λονδίνου, η «GUARDIAN», ότι ήταν «το βασικότερο της φωνής του, που περνούσε στους ακροατές των τραγουδιών του τον πόνο της προδοσίας και του αποχωρισμού...».

Άντε, ας πιούμε ένα ποτηράκι στη μνήμη του τραγουδιστή μας!

Ευάγγελος Γ. Σπύρου

Δείτε το όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ - Τεύχος 197