Τους συγκεκριμένους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι αστικοί πληθυσμοί, τις συνέπειες για τον ασφαλιστικό κλάδο καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι ασφαλιστές και οι δημόσιες αρχές μπορούν να εργαστούν για τον μετριασμό των αναδυόμενων τρωτών σημείων εξετάζει η έκθεση της Geneva Association με θέμα "Future  Urban Risk Landscapes: An insurance perspective", την οποία υπογράφει ο Kai-Uwe Schanz.  

Συνοπτικά, η έρευνα αναφέρει τα εξής:  

Η αστικοποίηση μετατρέπει τις πρώην αγροτικές περιοχές σε αστικούς οικισμούς και μετατοπίζει την κατανομή των πληθυσμών ανάλογα. Επηρεάζει επίσης τα επαγγέλματα, τον τρόπο ζωής, τον πολιτισμό και τη συμπεριφορά. Ως εκ τούτου, αναδιαμορφώνει τη δημογραφική και κοινωνική δομή τόσο των αστικών όσο και των αγροτικών περιοχών, με βαθιές επιπτώσεις στο τοπίο του (ασφαλίσιμου) κινδύνου.  

Περίπου το 55% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σήμερα σε αστικές περιοχές, από 30% το 1950. Οι περισσότερες προβλέψεις δείχνουν ότι η μελλοντική αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού θα οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στους κατοίκους των πόλεων. Μέχρι το 2050, το 68% του παγκόσμιου πληθυσμού προβλέπεται να ζει σε αστικές περιοχές, τροφοδοτούμενο από τη συνεχιζόμενη μετανάστευση και το πλεόνασμα γεννήσεων έναντι θανάτων σε αυτές τις περιοχές.  

Οι σημερινές αστικές περιοχές είναι πολύπλοκα και ευάλωτα οικοσυστήματα που αποτελούνται από ένα ευρύ φάσμα στοιχείων που διασυνδέονται και αλληλοεξαρτώνται όλο και περισσότερο ενώ όλοι οι παράγοντες κινδύνου έχουν αυξηθεί εκθετικά. Ορισμένοι κίνδυνοι, όπως οι φυσικές καταστροφές, είναι καλά εδραιωμένοι. Άλλοι κίνδυνοι, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η ευπάθεια των έξυπνων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνονται με γρήγορους ρυθμούς.  

Οι παράγοντες αστικών κινδύνων  

Στο μέλλον, οι αστικοί κίνδυνοι αναμένεται να επηρεάζονται από τρεις βασικές υποκείμενες τάσεις: την κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, την έξυπνη αστικοποίηση και τον κίνδυνο συστημικών και καταστροφικών διαταραχών και τις κοινωνικοδημογραφικές αλλαγές, όπως η ανισότητα εισοδήματος και πλούτου. Αυτές οι τάσεις έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν αρνητικά την εύρυθμη λειτουργία μιας πόλης, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία, τις ζωές, τα μέσα διαβίωσης και τα περιουσιακά στοιχεία των κατοίκων.  

Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή όχι μόνο επηρεάζει άμεσα τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των κινδύνων που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες, αλλά φέρνει επίσης πιο μακροπρόθεσμες αλλαγές, όπως είναι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η λειψυδρία και τα προβλήματα ποιότητας του νερού, καθώς και οι συνεχείς υψηλότερες θερμοκρασίες και καύσωνες. Ομαδοποιημένες ως χρόνιοι κίνδυνοι για το φυσικό κλίμα, αυτές οι αλλαγές μπορεί να καταστήσουν αναποτελεσματικά τα υπάρχοντα κοινωνικά και φυσικά συστήματα στις πόλεις (π.χ. υποδομές ενόψει συχνότερων καταιγίδων ή χιονοθύελλας) και να επιδεινώσουν τις κοινωνικές ευπάθειες.  

  Η έξυπνη αστικοποίηση χαρακτηρίζεται από μια μετάβαση σε αστικές υποδομές βασισμένες στην τεχνολογία που στοχεύουν στην παροχή περισσότερων επαρκών και αποτελεσματικών υπηρεσιών για την ενίσχυση της αστικής ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας. Ωστόσο, τα αναμενόμενα οφέλη μπορεί να συνοδεύονται από ακούσιες συνέπειες, π.χ. αυξανόμενη έκθεση σε καταστροφικά σενάρια όπως ο καιρός στο διάστημα και οι αυξημένοι κίνδυνοι ασφάλειας και εγκληματικότητας.  

Οι περισσότερες πόλεις χαρακτηρίζονται από σημαντικές ανισότητες σε οικονομικές, κοινωνικές συνθήκες καθώς και συνθήκες διαβίωσης. Οι άτυποι οικισμοί, όπως οι φτωχογειτονιές, είναι η πιο έντονη εκδήλωση ανισότητας και συνεχίζουν να αποτελούν αυξανόμενο χαρακτηριστικό του αστικού τοπίου και επίμονο κίνδυνο για τις δημοτικές αρχές. Οι δημογραφικές αλλαγές, όπως η ταχεία γήρανση των ώριμων αστικών πληθυσμών της αγοράς και η άνοδος των πληθυσμών της μεσαίας τάξης στις αναδυόμενες οικονομίες, επηρεάζουν επίσης τα μελλοντικά τοπία αστικού κινδύνου.  

Τύποι αστικών κινδύνων  

Αν και τα προφίλ αστικών κινδύνων είναι ειδικά για την πόλη, ορισμένοι κίνδυνοι είναι κοινοί σε όλες σχεδόν τις αστικές περιοχές:  

• Φυσικοί κίνδυνοι, αν και σε διαφορετικά επίπεδα συχνότητας και σοβαρότητας.  

• Αυθαίρετοι ανθρωπογενείς κίνδυνοι όπως μεταφορές και βιομηχανικά ατυχήματα ή πυρκαγιές.  

• Σκόπιμοι ανθρωπογενείς κίνδυνοι όπως πόλεμος, τρομοκρατία, ταραχές και κυβερνοεπιθέσεις σε υποδομές ζωτικής σημασίας.  

Τα όρια μεταξύ αυτών των κινδύνων είναι μερικές φορές θολά: η παράλειψη, η αμέλεια, η διαφθορά, ο κακός σχεδιασμός και η χαλαρή επιβολή (π.χ. οικοδομικοί κώδικες) μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τις απώλειες από καταστροφές που προκαλούνται από φυσικούς κινδύνους. Σε συνδυασμό με τα τρωτά σημεία και τις εκθέσεις, αυτοί οι κίνδυνοι εξελίσσονται σε μεγάλους αστικούς κινδύνους, οι οποίοι επαυξάνονται από τους οδηγούς που περιγράφονται παραπάνω.  

Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή οδηγεί σε φυσικούς κινδύνους και κινδύνους μετάβασης, λόγω αλλαγών στη νομοθεσία και τις πολιτικές για την επιδίωξη στόχων μηδενικής καθαρής κατανάλωσης ενεργείας ή λόγω αποτυχίας επένδυσης σε υποδομές ανθεκτικές στο κλίμα ή λόγω τη διαχείρισης των κινδύνων που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες. Η έξυπνη αστικοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των (μη) σκόπιμων ανθρωπογενών κινδύνων (όπως κακόβουλες επιθέσεις στον κυβερνοχώρο) και, ως αποτέλεσμα, σε αύξηση των κινδύνων στον κυβερνοχώρο. Τέλος, οι κοινωνικοδημογραφικές αλλαγές μπορεί να μεταφραστούν σε σκόπιμους ανθρωπογενείς κινδύνους (όπως η πολιτική βία) και θα μπορούσαν επίσης να ευνοήσουν την εξάπλωση παθογενειών υψηλού αντίκτυπου. Σε συνδυασμό με την αυξανόμενη έκθεση και τις ευπάθειες, αυτοί οι κίνδυνοι αυξάνουν τους πολιτικούς κινδύνους και τους κινδύνους για την υγεία, αντίστοιχα.  

Οι επιπτώσεις στον ασφαλιστικό κλάδο  

Η υψηλή συγκέντρωση ανθρώπων και η οικονομική αξία στις πόλεις ενισχύει το δυναμικό ζημιών από αστικούς κινδύνους, πράγμα που σημαίνει ότι οι πόλεις έχουν μεγαλύτερη ανάγκη και προοπτικές για ασφάλιση σε σχέση με τις αγροτικές περιοχές. Αυτό περιλαμβάνει τόσο τις προσωπικές όσο και τις εμπορικές ασφαλίσεις). Με την άνοδο της διαχείρισης κινδύνων σε επίπεδο πόλης, η ασφάλιση πρόκειται επίσης να γίνει πιο σχετική με τις στρατηγικές μετριασμού του αστικού κινδύνου.  

Οι παράγοντες ασφάλισης στις αστικές περιοχές  

1. Υψηλότερη πυκνότητα πληθυσμού  

2. Υψηλότερη συγκέντρωση εμπορικών και οικιστικών αξιών  

3. Αυξανόμενα εισοδήματα και επίπεδα ιδιοκτησίας περιουσιακών στοιχείων  

4. Βελτιωμένος αλφαβητισμός  

5. Μειωμένη υποστήριξη μεταξύ των γενεών/οικογένειας  

6. Μεγαλύτερος τομέας επίσημης απασχόλησης  

7. Αυξανόμενες επενδύσεις σε υποδομές  

8. Εντονότερα περιβαλλοντικά ζητήματα  

9. Μετανάστευση και κοινωνικές εντάσεις  

10. Περισσότερη εξάρτηση από τις ψηφιακές τεχνολογίες  

Ωστόσο, πρέπει επίσης να αντιμετωπιστούν ορισμένες προκλήσεις που σχετίζονται με τις ασφάλειες, οι οποίες προκύπτουν κυρίως από την πυκνότητα του πληθυσμού, τη συσσώρευση περιουσιακών στοιχείων και τη διασυνδεσιμότητα των κινδύνων. Η αβεβαιότητα γύρω από την κλιματική αλλαγή και η αυξημένη συχνότητα και σοβαρότητα των φυσικών καταστροφών που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες προστίθενται στον κατάλογο των μακροχρόνιων προκλήσεων. Επιπλέον, όπως αποδεικνύεται από την COVID-19, η αυξημένη κινητικότητα και η υψηλή πυκνότητα πληθυσμού μπορούν να οδηγήσουν σε κίνδυνο πανδημίας.  

Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης επιδεινώθηκαν σημαντικά από τις αντιδράσεις έκτακτης ανάγκης στην πανδημία. Αυτοί οι περιορισμοί σύντομα θα γίνουν αισθητοί. Οι ομοσπονδιακές κυβερνήσεις μπορεί να είναι λιγότερο διατεθειμένες να παρέμβουν ως «ασφαλιστές έσχατης ανάγκης» για τους δήμους, και οι κυβερνήσεις θα αρχίσουν να βλέπουν τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες ως φορείς ανάληψης κινδύνων.  

Συστάσεις  

Με βάση τις συνεντεύξεις εμπειρογνωμόνων και την έρευνα που πραγματοποιήθηκε, η Geneva Association προσφέρει τις ακόλουθες τέσσερις συστάσεις για ασφαλιστές και δημόσιες αρχές. Οι δύο πρώτες απαιτούν στενή συνεργασία μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, ενώ οι δύο τελευταίες αφορούν περισσότερο τους ασφαλιστές και τις δημοτικές αρχές, αντίστοιχα.  

1. Ανάπτυξη συντονισμένων προσπαθειών δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση κινδύνων. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να κάνουν πιο στοχευμένες επενδύσεις σε βιώσιμες υποδομές και οι ασφαλιστές θα πρέπει να χρησιμοποιούν την τεχνική τους εμπειρία για να υποστηρίξουν τις αρχές στον σχεδιασμό των πόλεων, καθώς και στην ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικών διαχείρισης κινδύνου.  

2. Αξιοποίηση ασφαλιστικών επενδυτικών κεφαλαίων για την οικοδόμηση αστικής ανθεκτικότητας. Μόνο ένα μικρό κλάσμα των επενδυτικών περιουσιακών στοιχείων του κλάδου ύψους 36 τρισ. δολαρίων διατίθεται σε έργα υποδομής. Περισσότερες επενδύσεις θα πρέπει να προσανατολιστούν προς τις κεφαλαιουχικές δαπάνες για τη μείωση των εκπομπών και τη βελτίωση της ανθεκτικότητας. Οι κυβερνήσεις πρέπει να μετριάσουν τους πολιτικούς κινδύνους που συνδέονται με τις ιδιωτικές μακροπρόθεσμες επενδύσεις, να βελτιώσουν τα νομικά πλαίσια και να αναθεωρήσουν τους υφιστάμενους κανονισμούς φερεγγυότητας που αφορούν ειδικά τον ασφαλιστικό κλάδο και αποθαρρύνουν τις επενδύσεις.  

3. Καινοτομία στη μεταφορά κινδύνου. Η παραμετρική ασφάλιση σε συνδυασμό με προηγμένες τεχνολογίες όπως το Internet of  Things θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του μεγάλου κενού ασφαλιστικής προστασίας που πλήττει οικογένειες που ζουν σε άτυπους οικισμούς. Μια άλλη καινοτόμος προσέγγιση είναι η ασφάλιση που ανταμείβει τη δημοτική οικοδόμηση ανθεκτικότητας μέσω μειώσεων των ασφαλίστρων για τους κατοίκους ενώ οι μη συμβατικές ασφαλιστικές λύσεις θα μπορούσαν να προσανατολιστούν στη διαμόρφωση ατομικών συμπεριφορών, π.χ. μέσω πολυετών συμβολαίων που δίνουν κίνητρα για την «καλύτερη ανοικοδόμηση».  

4. Αντιμετώπιση των φραγµών που εμποδίζουν τις πόλεις να συνεργαστούν με τους ασφαλιστές. Οι ασφαλιστές θα πρέπει να επικοινωνούν με τις δημοτικές αρχές σχετικά με την τιμολόγηση και την κάλυψη των ασφαλιστικών προϊόντων. Οι αρχές θα πρέπει να υιοθετήσουν μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση κινδύνων στους τομείς υγείας, οικονομικών, περιβάλλοντος, στέγασης, σχεδιασμού, κατασκευών και ασφάλειας.  

Διαβάστε εδώ ολόκληρη την έκθεση στα αγγλικά