Τη σύσταση νέας Ανεξάρτητης Εποπτικής Αρχής για τον ασφαλιστικό τομέα και τον τομέα των Ταμείων Προνοίας -ενοποιώντας την υφιστάμενη πολυδιάσπαση της εποπτείας- με στόχο την ενδυνάμωση και τη σωστή ανάπτυξη του κλάδου, προωθεί η κυπριακή κυβέρνηση.

Πρόκειται για μία από τις 13 μεταρρυθμίσεις της νέας χρονιάς στις οποίες αναφέρθηκε ο υπουργός Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Χάρης Γεωργιάδης, κατά την παρουσίαση του προϋπολογισμού του 2019. Η εν λόγω μεταρρύθμιση εκκρεμεί από το 2016, οπότε και ελήφθη η πολιτική απόφαση για την ίδρυση ανεξάρτητης αρχής, και στοχεύει πρωτίστως να βάλει μια τάξη στο χώρο των Ταμείων Προνοίας. Ειδικότερα, η μεταρρύθμιση στοχεύει στην αναβάθμιση του εποπτικού ελέγχουμε τη δημιουργία ανεξάρτητης αρχής και στην αναμόρφωση του θεσμού των Ταμείων Προνοίας, με ενοποίηση ταμείων (για καλύτερη διαχείριση των αποθεματικών) και αλλαγές στις διαδικασίες και στους μηχανισμούς χορήγησης χρηματικών παροχών.

Ταυτόχρονα οι κυπριακές ασφαλιστικές εταιρείες έχουν μπει στο χώρο των επαγγελματικών συντάξεων, με αποτέλεσμα για κάποιες εργασίες του να τελούν υπό διπλή εποπτεία: την έφορο Ασφαλιστικών Εταιρειών (μια υπηρεσία του υπουργείου Οικονομικών) και τον έφορο Ταμείων Προνοίας, ο οποίος είναι ο εκάστοτε διευθυντής του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων και υπάγεται στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

«Τη θεωρούμε μια σημαντική μεταρρύθμιση προκειμένου να υπάρχει ενισχυμένη εποπτεία προς όφελος των πολιτών, των εργαζομένων και των ίδιων των εταιρειών και των ταμείων», σχολιάζει στο «NextDeal» ο υπουργός Οικονομικών, Χάρης Γεωργιάδης. Σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη η ενοποιημένη εποπτεία θα λειτουργεί ως ανεξάρτητη αρχή (στα πρότυπα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, δηλαδή θα διαθέτει διοικητικό συμβούλιο και ευρεία οργανωτική δομή) και η κυπριακή πλευρά βρίσκεται σε επαφή με τον EIOPA, την Ευρωπαϊκή Αρχή ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων, για την αναζήτηση των βέλτιστων πρακτικών. Σε υπηρεσιακό επίπεδο η σχετική προεργασία είναι σε προχωρημένο στάδιο, αλλά δεν έχει ξεκινήσει ακόμη ο διάλογος με τους εμπλεκόμενους, κάτι που να αναμένεται να γίνει τη νέα χρονιά, ώστε να υπάρξει ένα κοινό πλαίσιο και να προχωρήσει η νομοτεχνική επεξεργασία του νομοσχεδίου.

Η ενίσχυση του τομέα συνδέεται και με το πρόβλημα της επάρκειας των συντάξεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε έκθεσή της για τα συνταξιοδοτικά συστήματα στην Ε.Ε., αναφέρει για την Κύπρο ότι πρέπει να αποτελεί κύριο μέλημα η διασφάλιση της βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού και διασφάλιση της επάρκειας των συντάξεων. Οι κυπριακές αρχές καλούνται όπως προχωρήσουν στη μεταρρύθμιση του δεύτερου πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος (επαγγελματικές συντάξεις) κατά τρόπο που να προάγει την επάρκεια, τη βιωσιμότητα, την ασφάλεια και τη διαφάνεια του συστήματος.

Ο κλάδος των κυπριακών ασφαλιστικών εταιρειών θέλει τη μεταρρύθμιση, καθώς θα λύσει τα προβλήματα της διπλής εποπτείας και θα επιτρέψει την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα των επαγγελματικών συντάξεων, τον οποίο σήμερα μονοπωλούν τα Ταμεία Προνοίας.

Τα Ταμεία Προνοίας

Τα εν λόγω ταμεία, τα οποία σήμερα ξεπερνούν τα 1.000, αποτελούν επί της ουσίας επαγγελματικά ταμεία, στα οποία καταβάλουν εισφορές εργαζόμενοι και εργοδότες με στόχο την παροχή συμπληρωματικών παρόχων στο προσωπικό. Η παροχή αυτή είναι συνήθως εφάπαξ καταβολή χρηματικού ποσού κατά τη συνταξιοδότηση, ενώ κάποια ταμεία παρέχουν και συντάξεις. Πρόκειται για ένα διαδεδομένο θεσμό στην Κύπρο, ο οποίος επί δεκαετίες αποτελούσε το δεύτερο πυλώνα της κοινωνικής ασφάλισης. Τα περισσότερα, δε, από αυτά τα ελέγχουν συνδικαλιστικές οργανώσεις. Το μεγαλύτερο και πιο εύρωστο είναι το Ταμείο Προνοίας των Ξενοδοχοϋπαλλήλων, το οποίο διαχειρίζεται κεφάλαια 220 εκατ. ευρώ.

Με την προωθούμενη μεταρρύθμιση θα ενισχυθεί η διακυβέρνηση των ταμείων προνοίας ώστε να αποκτήσουν διαδικασίες και επενδυτική πολιτική, στοιχεία που σήμερα λείπουν από τα περισσότερα. Η πιο συνήθης επένδυση των αποθεματικών είναι οι καταθέσεις σε τράπεζα και η αγορά ακινήτων.

Η ουσιαστική απουσία διαχείρισης κινδύνων είχε ως αποτέλεσμα η τραπεζική κρίση του 2013 και το bail in σε Λαϊκή Τράπεζα και Τράπεζα Κύπρου να κλονίσει το θεσμό. Μετά το 2013 έκλεισαν πέραν των 1.000 ταμείων (ώς το 2013 λειτουργούσαν περίπου 1.900 ταμεία) και όσα λειτουργούν σήμερα πλήττονται από τη μείωση των εισφορών (λόγω της μείωσης των εισοδημάτων, αλλά και της απροθυμίας των εργοδοτών να συνεισφέρουν), τα χαμηλά επιτόκια των καταθέσεων και τη μείωση των αξιών στα ακίνητα. Μετά το σοκ του 2013 κάποια ταμεία ανασυστάθηκαν, ενώ η αγορά άνοιξε με την αλλαγή της νομοθεσίας το 2015, που επέτρεψε στις ασφαλιστικές εταιρείες να παρέχουν ομαδικά συνταξιοδοτικά σχέδια.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Nextdeal, τεύχος 417