Η Deutsche Bank και άλλα οικονομικά ινστιτούτα δημιούργησαν complex funds με τα οποία αγόρασαν τις ασφάλειες ζωής Αμερικανών πολιτών και πλήρωσαν τα ασφάλιστρα τους με αντάλλαγμα το κέρδος των αποπληρωμών τους. Το εγχείρημα ωστόσο δεν είχε επιτυχία για τους Γερμανούς επενδυτές, οι οποίοι ανακάλυψαν προς μεγάλη τους δυστυχία ότι οι Αμερικανοί δεν πεθαίνουν τόσο γρήγορα όσο είχαν υπολογίσει, με αποτέλεσμα μόνο οι τραπεζίτες να κερδίσουν από την όλη ιστορία, όπως αποκαλύπτει σχετικό δημοσίευμα του περιοδικού der Spiegel.

Ο Γκίλμπερτ Σομπάλα τηρεί μια σχετικά αποστασιοποιημένη στάση απέναντι στο θάνατο θεωρώντας τον απλά την φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Ίσως γι’ αυτό ο 72χρονος συνταξιούχος καρδιολόγος δεν δίστασε ούτε στιγμή να συνάψει τη συμφωνία που του πρότεινε η Deutsche Bank για τον αναπόφευκτο ούτως ή άλλως θάνατο του. Το fund «db Kompass Life» αγοράζει τις ασφάλειες ζωής των Αμερικανών και αναλαμβάνει την ευθύνη να πληρώνει τα μελλοντικά τους ασφάλιστρα. Όταν ένας ασφαλισμένος πεθαίνει, η συνολική αποπληρωμή από το ασφαλιστικό συμβόλαιο κατατίθεται στο fund. Και από τη στιγμή που η μόνη βεβαιότητα στη ζωή είναι ο θάνατος τότε η όλη επένδυση φαίνεται σαν ένα σίγουρο στοίχημα για πολύ μεγάλο κέρδος. Ο Σομπάλα και η σύζυγος του επένδυσαν από κοινού 16.000 ευρώ στο συγκεκριμένο fund. Το 2007 έλαβαν ένα μικρό μέρισμα. Έκτοτε το ζευγάρι από τη Βαυαρία λαμβάνει κάθε τρίμηνο μια έγγραφη ενημέρωση που το πληροφορεί ότι «δεν υπάρχουν μερίσματα αυτό το τρίμηνο». Οπότε λογικά αντιλαμβάνεται κανείς ότι το ποντάρισμα των τραπεζιτών στο θάνατο των ανώνυμων Αμερικανών δεν υπήρξε εμπνευσμένο.

Μοιραία πολλές χιλιάδες επενδυτές είχαν ανάλογες εμπειρίες. Σημειώνεται άλλωστε ότι από το 2005 η Deutsche Bank έλαβε 500εκατ. ευρώ από τους πελάτες της για τα fund db Kompass Life I και ΙΙ και σήμερα τεράστιες απώλειες αρχίζουν να αδειάζουν τα ταμεία της. «Στο υποκατάστημα της Deutsche Bank στο οποίο απευθύνθηκα μου είπαν ότι ήταν μια ακμάζουσα επιχείρηση», δηλώνει στο περιοδικό der Spiegel, από όπου και το σχετικό κείμενο, μια 50χρονη γυναίκα διευθυντικό στέλεχος εταιρείας η οποία αναζητούσε να επενδύσει ένα σχετικά σημαντικό κεφάλαιο χρημάτων για τη συνταξιοδότηση της. Σήμερα, η ίδια γυναίκα ανησυχεί για τις οικονομίες της. Κι αυτό γιατί σε ένα τελευταίο τηλεφώνημα της προς τον αντιπρόσωπο του fund πληροφορήθηκε ότι το ενδεχόμενο της πλήρους απώλειας των χρημάτων της δεν κινείται στη σφαίρα της φαντασίας και ότι αναγράφεται με εξαιρετικά μικρά γράμματα –είναι η αλήθεια- στο σχετικό συμβόλαιο που υπέγραψε.

Πως όμως μια φαινομενικά καλή επένδυση αποδεικνύεται τόσο μεγάλη φούσκα; Η απόδοση των χρημάτων βασίζεται στο προσδόκιμο ζωής των ασφαλισμένων. Γεγονός ωστόσο είναι ότι από τη στιγμή που τα funds αυτά αναλαμβάνουν ολόκληρα τα ασφαλιστικά συμβόλαια πρέπει να πληρώνουν σε μηνιαία βάση τα ασφάλιστρα για τη διάρκεια του κάθε συμβολαίου ξεχωριστά. Μια ασφάλεια ζωής πληρώνει μόνο όταν ο ασφαλισμένος πεθαίνει. Αλλά μέχρι τότε έχει μόνο κόστος για όποιον βαρύνεται με τις δόσεις των ασφαλίστρων της.

Το πραγματικό ζήτημα σχετίζεται με το γεγονός ότι οι ασφαλισμένοι δεν πεθαίνουν τόσο γρήγορα όσο αναμενόταν από τους πρωτεργάτες του σχεδίου. Προφανώς η Deutsche Bank, όπως και άλλοι ανάλογοι πάροχοι, βασίστηκαν υπερβολικά και λανθασμένα όπως αποδείχτηκε στα ιατρικά αρχεία και τα στατιστικά στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όταν η Deutsche Bank εισήγαγε αυτά τα funds η αγορά βρισκόταν ακόμα σε κλίμα ευφορίας. Μόνο στη Γερμανία οι επενδυτές διοχέτευσαν περίπου 2εκατ ευρώ σε τέτοιες επιχειρήσεις το 2004 και το 2005. Αλλά δεν χρειάστηκε αρκετός καιρός για την απομυθοποίηση του όλου εγχειρήματος. Πολλοί πάροχοι εξαιρετικά γρήγορα δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις υποσχέσεις που έδιναν στα διαφημιστικά τους φυλλάδια. Γιατί πρώτα από όλα πολλοί από τους ασφαλισμένους απλά έζησαν περισσότερο από ότι αναμενόταν. Και επιπρόσθετα η αγορά ασφαλιστικών συμβολαίων έγινε πιο ακριβή λόγω της αυξανόμενης ζήτησης. Επιπλέον το όλο ζήτημα δυσχέρανε το γεγονός ότι μια αλλαγή στους αμερικανικούς νόμους κατέστησε για πρώτη φορά τα fund των ασφαλειών ζωής των Αμερικανών πολιτών αντικείμενο φορολογίας στη Γερμανία.

Ήδη κάποιες τράπεζες απέσυραν τα σχετικά προϊόντα από την αγορά. Κάποιες άλλες, ανάμεσα τους η Deutsche Bank, παρέμειναν ενεργές και εισήγαγαν κι άλλα funds, αν και στη πλειοψηφία τους αυτά τα τελευταία έχουν λίγο διαφορετική μορφή από τα αρχικά. Το αποτέλεσμα ωστόσο προβλέπεται το ίδιο μίζερο, σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα του περιοδικού der Spiegel, το οποίο κάνει λόγο για επανάσταση στο μέλλον με αφορμή το email ενός δυσαρεστημένου επενδυτή στο οποίο η ερώτηση «σε ποιο σκοτεινό δρομάκι έχουν καταχωνιάσει τα χρήματα μου» συνοδεύεται από τον μεγάλο φόβο «μάλλον δεν πρόκειται να δω ξανά ποτέ τα 10.000 ευρώ μου»!