Η εικόνα του αγίου Ξενοφώντος που η μνήμη του τιμάται σήμερα, της Μαρίας και των δύο γιων τους, Αρκαδίου και Ιωάννη, δεν αφηγείται έναν βίο μεμονωμένης αρετής, αλλά μια ιστορία οικογενειακής περιπέτειας, όπου η πίστη δοκιμάζεται μέσα στον αποχωρισμό, την απώλεια και την αναμονή. Πρόκειται για μια σπάνια περίπτωση στην αγιολογική παράδοση: μια ολόκληρη οικογένεια που αγιάζεται όχι επειδή έμεινε ενωμένη, αλλά επειδή άντεξε να διαλυθεί και να ξανασυναντηθεί.
Ο Ξενοφών και η Μαρία ανήκαν στην εύπορη και καλλιεργημένη τάξη της Κωνσταντινούπολης. Στέλνουν τους γιους τους για σπουδές στη Βηρυτό, επενδύοντας στο μέλλον τους. Το ταξίδι όμως διακόπτεται βίαια: ναυάγιο, χάος, εξαφάνιση. Ο καθένας από τους τέσσερις θα πάρει διαφορετικό δρόμο, χωρίς να γνωρίζει αν οι άλλοι ζουν. Οι γιοι, χωρισμένοι, θα καταλήξουν μοναχοί σε διαφορετικά μέρη. Οι γονείς, βυθισμένοι στο πένθος, θα επιλέξουν κι αυτοί τον δρόμο της άσκησης, ο καθένας χωριστά.
Η αγιότητα εδώ δεν γεννιέται από μια ασφαλή συνέχεια, αλλά από τη ρωγμή. Δεν είναι αποτέλεσμα σταθερότητας, αλλά επιμονής. Ο βίος τους μοιάζει περισσότερο με οδοιπορικό παρά με βεβαιότητα· με μια διαρκή άσκηση εμπιστοσύνης σε έναν κόσμο που καταρρέει. Και όταν, χρόνια αργότερα, η οικογένεια θα ξανασυναντηθεί τυχαία σε μοναστήρι, η συγκίνηση δεν αναιρεί όσα προηγήθηκαν. Τα ενσωματώνει.
Η μικρογραφία του Μηνολογίου του Βασιλείου Β΄ τους παρουσιάζει ενωμένους, κάτω από κοινή στέγη. Όμως αυτό που τιμά δεν είναι η οικογενειακή αρμονία ως δεδομένο, αλλά η αντοχή της μέσα στον χρόνο. Η αγιότητα, εδώ, δεν είναι φυγή από τον κόσμο, αλλά πέρασμα μέσα από αυτόν — με απώλειες, με σιωπή, με μια πίστη που δεν θριαμβεύει, αλλά επιμένει.
Άγιος Ξενοφών, η σύζυγός του Μαρία και οι γιοι τους Αρκάδιος και Ιωάννης
Μικρογραφία από το Μηνολόγιο του Βασιλείου Β΄, Βιβλιοθήκη του Βατικανού
