Βασίλειος Κ. Καλδής, MD, MSc, Γενικός χειρουργός, εντατικολόγος, επειγοντολόγος, διευθυντής Χειρουργικής ΕΣΥ, επιστημονικά και διοικητικά υπεύθυνος ΤΕΠ του ΓΝΑ «Σισμανόγλειο»

Συνέντευξη στον Άρη Μπερζοβίτη

«Η πρώτη επαφή με το χώρο του νοσοκομείου πρέπει να πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον ευπρεπές, άρτια οργανωμένο, το οποίο να αποπνέει πολιτισμό και αξιοπρέπεια και ταυτόχρονα να εμπνέει εμπιστοσύνη και ασφάλεια στον ασθενή», τονίζει ο Βασίλειος Κ. Καλδής MD, MSc surgery in HBP, MSc Περιβάλλον & Υγεία, γενικός χειρουργός, εντατικολόγος, επειγοντολόγος, διευθυντής Χειρουργικής ΕΣΥ. Ο κ. Καλδής είναι επιστημονικά και διοικητικά υπεύθυνος του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών του ΓΝΑ «Σισμανόγλειο», το οποίο από το έτος 2021 υπήρξε από τα πρώτα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών που πιστοποιήθηκε κατά ISO 9001:2015 στην παροχή υπηρεσιών υγείας, ενώ έχει βραβευθεί πολλές φορές για την καινοτομία ΕΣΥ στο ΤΕΠ. Η συνέντευξη που μας παραχώρησε έχει ως εξής:

• Είστε συντονιστής του Τομέα Τραύματος, ΚΕΚ και Επείγουσας Ιατρικής της ΕΕΕΘ. Πώς συνδυάζεται η ειδικότητα της Γενικής Χειρουργικής με τις εξειδικεύσεις στην Εντατική Θεραπεία και την Επείγουσα Ιατρική;

Ως χειρουργός έχω ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τη βέλτιστη διαχείριση του πολυτραυματία ασθενούς. Η εξειδίκευση στην Εντατική Θεραπεία Ενηλίκων μου επέτρεψε να εκπαιδευτώ και να βελτιώσω τις γνώσεις μου στη διαχείριση του βαρέως πάσχοντος σε κρίσιμη κατάσταση και να προσφέρω την κατάλληλη ιατρική υποστήριξη. Στην πραγματικότητα, αν και πρόκειται για ξεχωριστές εξειδικεύσεις, είναι όμορες, με κοινό στόχο τη σταθεροποίηση, διαχείριση και κυρίως επιβίωση των ασθενών. Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών, περίπου το 4%, αλληλοκαλύπτονται, ειδικά όταν θα έπρεπε να διακομίζονται σε κρίσιμη κατάσταση σε μια αίθουσα αναζωογόνησης ενός ΤΕΠ είτε είναι σε ανακοπή ή βαρέως πάσχοντες σε σηπτική καταπληξία ή με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου ή πολυτραυματίες και η μεγάλη πλειοψηφία θα χρειαστεί περαιτέρω διαχείριση άμεσα, υπό μηχανική υποστήριξη της αναπνοής, σε κλίνη Μονάδας Εντατικής Νοσηλείας (ΜΕΘ). Η αποστολή του Τομέα είναι να καλύψει αυτήν την ειδική εξειδικευμένη ανάγκη διαχείρισης ως ομάδα αναζωογόνησης ή τραύματος. Οι εκπαιδευτές μάς έλεγαν ότι η Εντατική είναι η τελευταία γραμμή άμυνας για τον ασθενή, η Επείγουσα Ιατρική θα πρόσθετα ότι αποτελεί την αιχμή του δόρατος, ειδικά σε μια Αίθουσα Αναζωογόνησης ενός ΤΕΠ στο δίκτυ ασφαλείας του ΕΣΥ.

• Πώς θα θέλατε ένα Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών; 

Mέσω της υποτροφίας του προγράμματος μετεκπαίδευσης στην Επείγουσα Ιατρική HAEME του Ιδρύματος Σταύρου Νιάρχου, με υπεύθυνο τον Ελληνοαμερικανό ομογενή καθηγητή Επείγουσας Ιατρικής M.RADEOS στη Νέα Υόρκη, είχα την τύχη να λάβω την κατάλληλη εκπαίδευση στη Επείγουσα Ιατρική και να γνωρίσω το σύστημα υγείας στις ΗΠΑ. Σε αυτό το πρωτοπόρο πρόγραμμα ανταλλαγής ιατρών έλαβαν εκπαίδευση δεκαπέντε ιατροί στην Επείγουσα Ιατρική από την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια αυτής της μετεκπαίδευσης δημιουργήθηκε το όραμα το πώς πρέπει να λειτουργήσει ένα σύγχρονο ΤΕΠ στην ελληνική πραγματικότητα. 

Το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών αποτελεί την πύλη εισόδου και είναι ο καθρέπτης λειτουργίας σε ένα νοσηλευτικό ίδρυμα και ουσιαστικά είναι ο πρώτος χώρος υποδοχής των ληπτών υγείας σε ένα οργανωμένο σύστημα Υγείας όταν προσέρχονται περιπατητικοί, με σταθμό ΕΚΑΒ ή ιδιωτικό μέσο. Η πρώτη επαφή με το χώρο του νοσοκομείου πρέπει να πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον ευπρεπές, άρτια οργανωμένο, το οποίο να αποπνέει πολιτισμό και αξιοπρέπεια και ταυτόχρονα να εμπνέει εμπιστοσύνη και ασφάλεια στον ασθενή. Με το τρίπτυχο τους πυλώνες της ασφάλειας, της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και της αξιοπρέπειας οφείλουν οι επαγγελματίες Υγείας, ιατροί και νοσηλευτές με ενσυναίσθηση να υποδέχονται τους λήπτες υγείας και τους συνοδούς τους. Με συγκεκριμένα ιατρικά και νοσηλευτικά πρωτόκολλα να αξιολογείται η βαρύτητα στο Ιατρείο Διαλογής (TRIAGE), να διαχειρίζεται και να διεκπεραιώνει σε ένα προβλεπόμενο χρόνο το πρόβλημα για το οποίο ήρθε και να λαμβάνει σαφείς οδηγίες εξόδου. Παράλληλα, να ολοκληρώνεται με τον βέλτιστο τρόπο και ταχύτατα ο κλινικοεργαστηριακός έλεγχος, διότι είναι τεκμηριωμένο από τη διεθνή βιβλιογραφία ότι οι καθυστερήσεις, πέραν της τετράωρης παραμονής στη ροή των ασθενών ΤΕΠ αναφορικά με τη διαφοροδιάγνωση και διαχείριση, δύναται να οδηγήσουν σε αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα.

• Έχετε υπηρετήσει ως ιατρός σε νοσοκομεία της περιφέρειας και της Αθήνας. Τι θα θέλατε να βελτιωθεί στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών; 

Θα έλεγα ότι υπάρχουν πολλά που θα πρέπει να εκτιμήσει και να διαχειριστεί η πολιτική ηγεσία, αλλά και οι θεσμικοί παράγοντες. Το κυριότερο είναι να υπάρξει ο κατάλληλος οδικός χάρτης ώστε όλα τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών της επικράτειας, από το μεγαλύτερο του αστικού ιστού έως το μικρότερο της περιφέρειας, να έχουν την ίδια πρακτική μέσω κανονισμών λειτουργίας απότοκα νομοθετικής παρέμβασης. Είναι γνωστό ότι το κύριο πρόβλημα της μεγάλης αναμονής αλλά και του χρόνου διαχείρισης έχει αίτια που χρήζουν επίλυσης οριστικά. Το πρώτο σχετίζεται με την έλλειψη μια συνεχούς οργανωμένης και ολοκληρωμένης πρωτοβάθμιας περίθαλψης, δημόσιας ή ιδιωτικής. Συνέπεια τούτου, μεγάλος αριθμός ασθενών κατευθύνεται στο ΕΣΥ στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών της επικράτειας προκαλώντας τις μεγάλες αναμονές. Το πρόβλημα του συνωστισμού υπάρχει γενικά, εντοπίζεται κυρίως τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες. Το δεύτερο εξίσου σημαντικό πρόβλημα το οποίο επηρεάζει την ομαλή και εύρυθμή λειτουργία αφορά την επαρκή στελέχωση, διότι δίχως ικανό αριθμό σε ιατρικό, νοσηλευτικό προσωπικό και κυρίως τραυματιοφορείς καμία προσπάθεια δεν θα ευδοκιμήσει. Τα κίνητρα της επαρκούς στελέχωσης, πέρα από το οικονομικό σκέλος, αφορούν τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση και κυρίως την ποιότητα αναφορικά με την αξιοπρέπεια και ασφάλεια του προσωπικού στον χώρο εργασίας.

Ο κατάλληλος εξοπλισμός οφείλει να είναι σύγχρονος και αποδοτικός όχι μόνο σε φορεία και τροχήλατα όσο και παρακλίνια εργαλεία ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, τα οποία διευκολύνουν τη διαχείριση των επαγγελματιών υγείας για την εύρυθμη λειτουργία του ΤΕΠ. 

Ένα εξίσου σημαντικό θέμα αφορά τα πληροφοριακά συστήματα διαχείρισης των ασθενών, στα περισσότερα νοσηλευτικά ιδρύματα του Λεκανοπεδίου παραμένουν μη λειτουργικά, σε βαθμό ώστε να είναι αποδοτικά ως προς την ανάκτηση ποιοτικών και ποσοτικών στοιχείων (on real time), ως προς την κλίμακα βαρύτητας κατά την προσέλευση στο Ιατρείο Διαλογής, χρόνου αναμονής, της ροής των ασθενών, των δεδομένων διαχείρισης ή πληροφοριών αναφορικά με το χρόνο νοσηλείας, έκβασης και ανάκτησης του ιστορικού των ασθενών. Τα ηλεκτρονικά συστήματα προτεραιοποίησης και καταγραφής της κλίμακας βαρύτητας και όπως και η ψηφιοποίηση γενικότερα δεν έχουν προχωρήσει σε βαθμό που να είναι το κατάλληλο εργαλείο διαχείρισης και αξιολόγησης των ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων ενός σύγχρονου Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών. 

Είναι γνωστό ότι μεγάλος αριθμός ΤΕΠ της επικράτειας δεν έχει τις αντίστοιχες προδιαγραφές ούτε την ελάχιστη πρόβλεψη να δέχεται αυτόν τον μεγάλο αριθμό ασθενών, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα όπως το Λεκανοπέδιο της Αττικής.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η συνολική προσέλευση στην επικράτεια ανέρχεται σε 4,6 εκατομμύρια/έτος ληπτών Υγείας στα ΤΕΠ, εκ των οποίων το 28% στα 30 ΤΕΠ νοσοκομείων του Λεκανοπεδίου, είναι λογικό να ληφθεί υπόψη το αναμενόμενο υψηλό οικονομικό κόστος, αναγκαίο για ποιοτικές παροχές υγείας και για την αγορά σύγχρονου ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού. Από τα προαναφερόμενα και από τη διεθνή πρακτική ίσως είναι χρήσιμο ένα νέο ευέλικτο νομοθετικό πλαίσιο αναφορικά με την αναζήτηση επιπρόσθετων οικονομικών πόρων μέσω δωρεών και χορηγιών ιδιωτών, σύσταση νεοφυών εταιρειών καινοτομίας (startup) ή τολμώ να αναφέρω ακόμη και την εισαγωγή των κλασικών εμπορικών διαφημίσεων στο χώρο των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών δίχως γραφειοκρατικές αγκυλώσεις.

Ευτυχώς αυτή τη στιγμή γίνεται μια μεγάλη συλλογική προσπάθεια αναβάθμισης και ανακατασκευής 58 ΤΕΠ σε νοσοκομεία της χώρας, ώστε να έχουν τη βέλτιστη σύγχρονη χωροταξία. Παράλληλα, η Επιτροπή Τραύματος του υπουργείου Υγείας, μέλος της οποίας είμαι, συμμετείχε τόσο στο σχεδιασμό και τη σύσταση των πρώτων Κέντρων Τραύματος της επικράτειας, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα κρίσιμες νομοθετικές προτάσεις ως προς τη διαλογή στο Τραύμα, τις ελάχιστες προδιαγραφές ως προς σύγχρονες και άρτιες αίθουσες αναζωογόνησης για τη διαχείριση του πολυτραυματία, αλλά και του βαρέως πάσχοντος γενικότερα. Θα ήθελα να αναφερθώ ειδικά στην πρόσφατη κατάθεση του σχεδίου νόμου για ένα σύγχρονο Σύστημα Τραύματος, το οποίο είναι αναρτημένο σε διαβούλευση αυτήν τη στιγμή και σύντομα προς ψήφιση . 

• Θέλετε να αναφέρετε ποιο περιστατικό ήταν δύσκολο στη διαχείρισή σας;

Από τα πολλά που αντιμετωπίσαμε θα έλεγα όταν μου ανακοινώθηκε τοκετός υπό τις πλέον αντίξοες συνθήκες στο ΤΕΠ, με επιτυχή διαχείριση στην αίθουσα αναζωογόνησης και διακομιδή του νεογνού και της λεχωίδος στον καταλληλότερο υγειονομικό σχηματισμό ελλείψει νεογνολόγου και μαιευτήρος. Γενικά πιστεύω ότι η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι όταν έρχονται οι ασθενείς από την κλινική με το εξιτήριο για να χαιρετήσουν τον ιατρό με το χαμόγελο στα χείλη, εκτιμώντας το δύσκολο έργο του στο ΤΕΠ. 

• Ως επιστημονικά και διοικητικά υπεύθυνος διευθυντής του ΤΕΠ ΓΝΑ «Σισμανογλείου» τι έχετε να μας πείτε για το τμήμα σας;

Το Νοσοκομείο ΓΝΑ «Σισμανόγλειο» αποτελεί μια σύγχρονη, πλήρη νοσηλευτική δομή τριτοβάθμιου σχηματισμού με σχεδόν το σύνολο των αναγκαίων ειδικοτήτων, εξειδικεύσεων και ειδικών μονάδων για τις ανάγκες κάλυψης και εφημέρευσης με εξαίρεση το Τραύμα. Στην πανδημία υπήρξε ένα από τα νοσοκομεία only-COVID του Λεκανοπεδίου, το οποίο στήριξε το σύστημα εφημερίας. Αναφορικά με το ΤΕΠ ΓΝΑ «Σισμανογλείου» υπήρξε ένα από τα πρώτα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, το οποίο έφερε τις αντίστοιχες διεθνείς προδιαγραφές και πιστοποιήσεις για τις τότε ανάγκες των ασθενών της ολυμπιακής περιόδου. 

Πρόκειται για ΤΕΠ, το οποίο υποδέχεται περίπου 33.000 ασθενείς ανά έτος, στελεχωμένο με επτά ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων σε συνεργασία με τους ιατρούς των κλινικών. Οι εισαγωγές ανέρχονται στο ένα τρίτο των προερχομένων στο ΤΕΠ, περίπου 10.000 ανά έτος, κάτι που αντανακλά κατά την αυξημένη βαρύτητα κυρίως του Παθολογικού Τομέα με ιδιαίτερη αιχμή στα πνευμονολογικά περιστατικά. Φέρει χώρο υποδοχής ασθενών, Τμήμα Κίνησης Ασθενών ΤΕΠ, Ιατρείο Διαλογής, 14 ιατρεία ειδικοτήτων, απομόνωση, θάλαμο απομίανσης και δύο θαλάμους βραχείας νοσηλείας δυναμικότητας δεκατεσσάρων κλινών. Υπό τη διεύθυνσή μου το ΤΕΠ ΓΝΑ «Σισμανογλείου» έχει λάβει σειρά βραβεύσεων για την καινοτομία στο ΕΣΥ, όπως στην αξιοποίηση των ψηφιακών δεδομένων (μέσω ΑΙ) προσέλευσης των ασθενών στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ED Machine learning), υλοποίηση διαδικτυακής ιστοσελίδας δύο γλωσσών, υποβολή ψηφιακού ηλεκτρονικού ερωτηματολόγιο ικανοποίησης ασθενών ΕΣΥ μέσω κώδικα QR, διαδικτυακό σύστημα ψηφιακής πλατφόρμας ενημέρωσης πολιτών κ.λπ. 

Από το έτος 2021 το ΤΕΠ ΓΝΑ «Σισμανογλείου» υπήρξε από τα πρώτα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών το οποίο φέρει την πιστοποίηση κατά ISO 9001:2015 στην παροχή υπηρεσιών υγείας ΤΕΠ. Τα προαναφερθέντα υπήρξαν μέρος στοχοθεσίας και υλοποιήθηκαν, εν μέσω πανδημίας COVID-19, με την υποστήριξη ικανών στελεχών του τότε Γραφείου Ποιότητας και του Τμήματος Πληροφορικής του ιδρύματος όσο και με την αμέριστη συμπαράσταση της Διοίκησης.

• Τι πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει στο μέλλον;

Η αρχή έγινε με τη νομοθετική παρέμβαση ως προς τη σύσταση της εξειδίκευσης στην Επείγουσα Ιατρική, αν και πιστεύω ότι το μέλλον θα είναι η σύσταση της ειδικότητας Επείγουσας Ιατρικής. Το αρχικό νομοθετικό πλαίσιο της λειτουργίας των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών (η Υπουργική Απόφαση Υ4δ/Γ.Π.οικ. 22869/2012) είναι ξεπερασμένο, χρήζει άμεσα νομοθετικής παρέμβασης, βελτίωσης και επικαιροποίησης, με τις διεθνείς σύγχρονες προδιαγραφές ως προς την οργάνωση και λειτουργία, την κατάλληλη χωροταξία με την πρόβλεψη περιπατητικών ιατρείων (FAST TRACK), την κατάλληλη και επαρκή ιατρονοσηλευτική στελέχωση των Ιατρείων Διαλογής, της Αίθουσας Αναζωογόνησης, των ιατρείων και της Βραχείας Νοσηλείας.

Αναγκαία η πρόβλεψη ξεχωριστού προϋπολογισμού για τις ανάγκες αγοράς σύγχρονου και άρτιου ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού ΤΕΠ, την πρόβλεψη οικονομικής κάλυψης της συνεχούς εκπαίδευσης για τη λήψη των αναγκαίων πιστοποιήσεων και κατάρτισης του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού και κυρίως τα ειδικά κίνητρα για το προσωπικό άγονης κατηγορίας όπως υπήρχαν. Γνωρίζω ότι στο παρελθόν η τότε ομάδα εργασίας ΤΕΠ ΥΥ και η Ελληνική Εταιρεία Επείγουσας Ιατρικής ως κύριος επιστημονικός φορέας αντίστοιχα έχουν καταθέσει πολλαπλώς τις προτάσεις τόσο προς το ΚΕΣΥ όσο και προς την εκάστοτε πολιτική ηγεσία.

 Ευελπιστώ ότι με τον κατάλληλο βηματισμό το όραμα να έχουμε σύντομα εκσυγχρονισμένα τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών της επικράτειας στελεχωμένα με εκπαιδευμένο προσωπικό και εξοπλισμένα με άρτιες Αίθουσες Αναζωογόνησης, στελεχωμένες με τις αντίστοιχες ομάδες και ένα Εθνικό Σύστημα Τραύματος με τις καλύτερες σύγχρονες προδιαγραφές, είναι εφικτό.

Διαβάστε παρακάτω την συνέντευξη από το περιοδικό Health NextGeneration και σε ηλεκτρονική μορφή σελ. 68-72 (πατήστε για μεγέθυνση)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Βασίλειος Κ. Καλδής, MD, MSc surgery in HBP, MSc Περιβάλλον & Υγεία, είναι γενικός χειρουργός, εντατικολόγος, επειγοντολόγος, διευθυντής Χειρουργικής ΕΣΥ, επιστημονικά και διοικητικά υπεύθυνος ΤΕΠ του ΓΝΑ «Σισμανόγλειο». Είναι απόφοιτος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ρώμης Ι «La Sapienza». Υπηρεσία Υπαίθρου στο Γ.Ν. Καλαμάτας, ΑΝΜ-Κέντρο Υγείας Πύλου Μεσσηνίας. Ειδικότητα στην ΑΓ/Χ του ΓΝΑ ΚΑΤ. Εξειδίκευση στην Εντατική Ενηλίκων στην Α΄ ΜΕΘ του ΓΝΑ ΚΑΤ. Μετεκπαίδευση στην Επείγουσα Προνοσοκομειακή Ιατρική ΕΚΑΒ. Μετεκπαίδευση στην Eπείγουσα Ιατρική, New York Ηospital Queens NY (ΗΠΑ) μέσω του προγράμματος υποτροφίας SNF HAEME. Ευδόκιμη υπηρεσία ως χειρουργός ειδικά σε νοσοκομεία της περιφέρειας, ΓΝΑ ΚΑΤ, Γ.Ν. Ναυπλίου, Γ.Ν. Άργους, Γ.Ν. Κορίνθου και στο Γ.Ν. Παναρκαδικό Τριπόλεως με τη διαχείριση των ιδιαίτερων προβλημάτων που αφορούν την ανθρωπογεωγραφία στην Επείγουσα Ιατρική τόσο στους Υγειονομικούς Σχηματισμούς όσο και στο ΕΚΑΒ. Υπηρεσία ως ιατρός στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων ΕΚΕΠΥ/ΕΚΑΒ. 

Ως δ/ντής ΕΣΥ ΤΕΠ του ΓΝΑ «Σισμανογλείου» (2019-2021), στην κρίση COVID-19 οργάνωσε Ζώνη ΤΕΠ Πανδημίας. Παράλληλα έλαβε πιστοποίηση ISO 9001 ΤΕΠ (το πρώτο ΤΕΠ στο Λεκανοπέδιο Αττικής), ομοίως σειρά βραβεύσεων για την καινοτομία ΕΣΥ στο ΤΕΠ με την είσοδο εφαρμογής των νέων τεχνολογιών, όπως η ψηφιοποίηση δεδομένων με χρήση ΑΙ και machine learning approach. Ανάληψη διεύθυνσης δύο κλινικών COVID-19 του νοσοκομείου. Διευθυντής ΤΕΠ ΓΝΑ ΚΑΤ (2021-2023). Μέλος της Εθνικής Επιτροπής Τραύματος του υπουργείου Υγείας. Συντονιστής Τομέα Τραύματος, ΚΕΚ και Επείγουσας Ιατρικής της Ελληνικής Εταιρείας Εντατικής Θεραπείας. Το κύριο ενδιαφέρον του είναι η ολιστική προσέγγιση της διαχείρισης του βαρέως πάσχοντος ασθενούς σε κρίσιμη κατάσταση στην Αίθουσα Αναζωογόνησης, ειδικά του πολυτραυματία, και η έγκαιρη διάγνωση και βέλτιστη αντιμετώπιση της σήψης.