Ο Λαογραφικός Σύλλογος Ελευσίνας «Το Αδράχτι» αναβιώνει, κάθε παραμονή των Εισοδίων της Θεοτόκου που η εκκλησία μας γιορτάζει αύριο 21 Νοεμβρίου, το παλιό αυτό έθιμο των Πολυσπορίων — έναν απόηχο μιας διαδρομής που ξεκινά πολύ πριν από τον χριστιανικό χρόνο και φτάνει έως σήμερα, αδιάσπαστη σαν κλωστή που περνά από χέρι σε χέρι.

Στον λόφο πάνω από την Ελευσίνα, εκεί όπου για αιώνες απλώθηκαν τα βήματα των μυστών, η πόλη ανεβαίνει κάθε Νοέμβρη για να θυμηθεί τη Μεσοσπορίτισσα. Στον εσπερινό, μέσα στον αρχαιολογικό χώρο, ανάμεσα στα ίχνη του Τελεστηρίου και στη θέα προς τη θάλασσα, ο κόσμος φέρνει άρτους, σιτηρά, λάδι: μικρές προσφορές ευγνωμοσύνης και προσδοκίας.

Στις περσινές φωτογραφίες βλέπει κανείς μια ανθρώπινη κυψέλη: νέοι, ηλικιωμένοι, οικογένειες, άνθρωποι με κεριά και καλαθάκια, άλλοι που κρατούν τη φωτογραφική μηχανή σαν να θέλουν να φυλάξουν την αίσθηση της στιγμής. Οι ιερείς υψώνουν τον ευλογημένο καρπό, κι ο αέρας ανεβοκατεβαίνει ανάμεσα στις φλόγες των κεριών, σαν να ακουμπάει μια παμπάλαια χειρονομία.

Η Μεσοσπορίτισσα είναι από τις γιορτές που διασώζουν μια βαθιά συνέχεια: μια οριακή στιγμή του χρόνου, στο μέσο της σποράς, όπου οι άνθρωποι ζητούν καλή σοδειά και προστασία. Και στην Ελευσίνα αυτό το αίτημα δεν μπορεί παρά να περνά μέσα από το πανάρχαιο δράμα της Δήμητρας και της Περσεφόνης.

Εδώ, στον τόπο όπου περιπλανήθηκε η θεά αναζητώντας το παιδί της, η γη έμεινε γυμνή και άκαρπη όσο η απουσία της Περσεφόνης κρατούσε τον κόσμο σε αναμονή. Κι όταν η κόρη επέστρεφε από τον Άδη, έστω και για λίγο, η γη ξαναφορούσε πράσινο. Αυτή η εναλλαγή απώλειας και επιστροφής, σιωπής και άνθησης, είναι ο μύχιος ρυθμός της Ελευσίνας  και η καρδιά της σημερινής τελετής.

Γι’ αυτό, στις εικόνες, δεν αποτυπώνεται μόνο η συμμετοχή. Αποτυπώνεται μια κοινότητα που ξέρει ακόμη να συγκεντρώνεται γύρω από κάτι που τη ξεπερνά· μια κοινότητα που, ακόμη κι αν άλλαξε άρδην τις τελευταίες δεκαετίες, διατηρεί μια στιγμή συλλογικής γαλήνης πάνω από τα σπίτια, τα εργοστάσια, τα λιμάνια.

Κάθε χρόνο, με τον ίδιο ήλιο που γέρνει προς το Θριάσιο, η Μεσοσπορίτισσα υπενθυμίζει ότι ο σπόρος θέλει πίστη — κι ότι η πόλη αυτή, όσο κι αν αλλάζει, δεν ξεχνά να τηρεί τη δική της συγκομιδή μνήμης· μια μνήμη που πάει πολύ βαθύτερα από την επιφάνεια του εδάφους, σχεδόν μέχρι το σημείο όπου η Δήμητρα αγγίζει ακόμη τη σκιά της κόρης της.

Μια έκθεση για τα Πολυσπόρια

Στο πλαίσιο του εορτασμού της Παναγίτσας (της Μεσοσπορίτισσας) και σε συνέχεια της πρόσφατης ένταξης του εθίμου στον Παγκόσμιο Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO, ο Λαογραφικός Σύλλογος Ελευσίνας «Το Αδράχτι», με την υποστήριξη της ΠΠΕ2023 έχει διοργανώσει μια σχετική βιωματική έκθεση στο Παλαιό Δημαρχείο της πόλης.
Στόχος: να επικοινωνηθεί το έθιμο και η σημασία του στα παιδιά της Ελευσίνας και σε όσους ενδιαφέρονται να μάθουν περισσότερα γι’ αυτό. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 30 Νοεμβρίου. Η έκθεση στο Παλαιό Δημαρχείο σήμερα θα παραμείνει κλειστή γιατί το «Αδράχτι» θα είναι απασχολημένο με την παρασκευή του Πολυσποριού…