Σαν σήμερα, 2 Ιουλίου 1961, ο Αμερικανός συγγραφέας που έζησε τη ζωή του σαν πεδίο μάχης έβαλε τέλος στη ζωή του — αφήνοντας πίσω του έργα που καίνε ακόμα.

Σαν σήμερα, 2 Ιουλίου 1961, ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ, ένας από τους πιο εμβληματικούς Αμερικανούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, έβαζε τέλος στη ζωή του με μια καραμπίνα στο σπίτι του στο Κέτσαμ του Άινταχο. Ο άνθρωπος που ήπιε, αγάπησε και πολέμησε στα όρια, δεν άντεξε να γεράσει μακριά από την περιπέτεια και τις λέξεις που κάποτε του έσωζαν τη ζωή.

Γεννήθηκε το 1899 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις. Από μικρός μεγάλωσε μέσα στη φύση, ανάμεσα σε λίμνες, δάση και όπλα. Η φύση και η βία θα τον ακολουθούσαν παντού: στα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στους ταύρους της Παμπλόνα, στα σαφάρι της Αφρικής, στις μάχες του Ισπανικού Εμφυλίου και στα ψαρέματα στα ανοιχτά της Κούβας.

Ως συγγραφέας της «χαμένης γενιάς», ο Χέμινγουεϊ καθιέρωσε το διάσημο ύφος του: κοφτές, καθαρές προτάσεις, χωρίς περιττά στολίδια, με νόημα που βράζει κάτω από την επιφάνεια. Το αποκάλεσε «η θεωρία του παγόβουνου». Τα πιο διάσημα έργα του έγιναν κλασικά: “Ο Ήλιος Ανατέλλει Ξανά” (1926), “Αποχαιρετισμός στα Όπλα” (1929), “Για Ποιον Χτυπά η Καμπάνα” (1940), “Ο Γέρος και η Θάλασσα” (1952), το τελευταίο τού χάρισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1954.

Εκτός από τα μυθιστορήματα, ο Χέμινγουεϊ υπήρξε ακούραστος πολεμικός ανταποκριτής. Στις ανταποκρίσεις του για την εφημερίδα “Toronto Star” το 1922, κατέγραψε με ιδιαίτερη ψυχραιμία την Καταστροφή της Σμύρνης: τους Έλληνες πρόσφυγες που πνίγονταν ή πέθαιναν από πείνα, τις ουρές χιλιάδων απελπισμένων που στριμώχνονταν στα καράβια. Αυτά τα κείμενα βρίσκονται σήμερα στις συλλογές By-Line: Ernest Hemingway και Dateline. Στις φλόγες της Σμύρνης φαίνεται η πρώτη σπίθα αυτού που θα γινόταν το σκληρό, ρεαλιστικό βλέμμα του: ο άνθρωπος απέναντι στον πόνο, χωρίς ψευδαισθήσεις.

Ο Χέμινγουεϊ έγραφε τα ξημερώματα, πάντα όρθιος σε γραφείο, πάντα με ουίσκι κοντά. Έλεγε πως «η γραφή θέλει πειθαρχία και αλήθεια». Η αλήθεια όμως έγινε βάρος. Τα τελευταία του χρόνια έπασχε από κατάθλιψη, αλκοολισμό, μανίες καταδίωξης — και παραδόξως το FBI όντως τον παρακολουθούσε λόγω της αγάπης του προς την Κούβα. Νοσηλεύτηκε για ηλεκτροσόκ, έχασε τη μνήμη του, πίστευε ότι είχε χάσει και την ικανότητα να γράφει. Την αυγή της 2ας Ιουλίου 1961, πήρε την παλιά του καραμπίνα και έγραψε το τέλος που ήξερε ότι δεν θα μπορούσε να γράψει αλλιώς.

Πάνω από 60 χρόνια μετά, ο Χέμινγουεϊ ζει κάθε φορά που κάποιος ανοίγει ένα από τα βιβλία του και βλέπει τον κόσμο όπως είναι: σκληρό, ωμό, αλλά γεμάτο ανθρώπους που συνεχίζουν να παλεύουν. Όπως έγραψε κι ο ίδιος: «Ο άνθρωπος μπορεί να καταστραφεί, αλλά δεν μπορεί να νικηθεί».

Πορτρέτο του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, 1957, από τον Yousuf Karsh