H ιστορία του Αιγαίου ξεκινά από έναν μύθο: την γιγαντομαχία. Την πάλη δηλαδή του Δία και των ολυμπίων Θεών με τους Γίγαντες. Την περιγράφει ο Απολλόδωρος στο έργο του «Περί θεών», ο Όμηρος στην «Οδύσσεια», ο Υγίνος στο «Poetica Astronomica», ο Παυσανίας, ο Νόννος ο Πανοπολίτης και είναι πολλοί που την έχουν αναπαράγει.

Όταν ο Δίας νίκησε τον Κρόνο και τους Τιτάνες, και τους καταπόντισε στα Τάρταρα, η Γαία μίσησε τον Δία και τους άλλους θεούς του ουρανού, και όλα τα παιδιά τους. Ξεσήκωσε τους Γίγαντες, και αυτοί με αρχηγό τον Ευρυμέδοντα εκτόξευαν προς τον ουρανό τεράστιες κοτρώνες και φλεγόμενα βελανίδια. Η Γαία ξεκίνησε για να αναζητήσει το βοτάνι της αιωνιότητας για να κάνει τα παιδιά της αθάνατα. Ο Δίας τότε φώναξε την Ηώ, τον Ήλιο και τη Σελήνη και τους απαγόρευσε να βγουν και να φωτίσουν. Μέσα στο σκοτάδι πήγε αυτός και βρήκε πρώτος το βοτάνι της αιωνιότητας. Ο χρησμός του μαντείου όμως είπε, ότι «μόνο η βοήθεια ενός θνητού θα έφερνε τη νίκη, αφού οι Γίγαντες είναι άτρωτοι για τους θεούς». Η Αθηνά τότε ζήτησε τη βοήθεια του Ηρακλή. Μαζί με τον Ηρακλή έσπευσε και ο Διόνυσος.

Οι θεοί πάλεψαν με τους Γίγαντες. Η Νύχτα και η Εκάτη τους έριχναν κάτω και ο Ηρακλής τους σκότωνε με τα βέλη του (που μέχρι τότε ήτανε απλά ή φλεγόμενα, καθώς δεν είχε σκοτώσει ακόμη την αγέννητη από τον Τυφώνα Λερναία Ύδρα). Ο Αλκυονέας, ένας από τους δυνατότερους Γίγαντες πέθανε από τα βέλη του Ηρακλή. Ο Γίγαντας Πορφυρίων αντεπιτέθηκε και αποπειράθηκε να απαγάγει την Ήρα, αλλά ο Δίας τον χτύπησε με έναν κεραυνό, και ο Ηρακλής τον αποτελείωσε με ένα βέλος. Ο Απόλλων και ο Ηρακλής σκότωσαν τον Εφιάλτη, χτυπώντας τον μαζί στα μάτια. Ο Διόνυσος οπλισμένος με τον θύρσο του σκότωσε τον Εύρυτο. Η Εκάτη με τους δαυλούς της πυρπόλησε τον Κλυτίο, ενώ ο Ήφαιστος με τα πυρωμένα σίδερά του σκότωσε τον Μίμα. Ο Εγκέλαδος υποχώρησε άτακτα, αλλά η Αθηνά τον έπιασε στη Σικελία και τον συνέθλιψε κάτω από το νησί. Κατόπιν σκότωσε και τον Πάλλα, και από το δέρμα του έφτιαξε ασπίδα. Ο Ποσειδώνας κατέρριψε τη Νίσυρο επάνω στον Πολυβώτη. Ο Ερμής φορώντας το κράνος του Άδη (την κυνή ή κυνέα)- που έκανε αόρατο όποιον το φορούσε- σκότωσε τον Ιππόλυτο. Η Άρτεμις σκότωσε τον Γρατίωνα. Οι τρεις Μοίρες με τα χάλκινα ρόπαλά τους σκότωσαν τον Άγριο και τον Θώα. Οι υπόλοιποι Γίγαντες γίνανε βορά των κεραυνών του Δία και σκοτώθηκαν από τα βέλη του Ηρακλή.

Η πανάρχαια αυτή ιστορία, απηχεί κυρίως την γεωλογική αναταραχή που επικρατούσε στο Αιγαίο και τον ευρύτερο χώρο στους πολύ μακρινούς χρόνους και αφήνει να καταλάβουμε πως όταν ηρέμησαν τα πράγματα, ημέρωσαν και οι άνθρωποι. Τότε άρχισαν να γράφουν ιστορία και να δημιουργούν πολιτισμό, χωρίς όμως να ξεχνούν τι έγινε εκείνα τα μυθικά χρόνια και πως οι Γίγαντες εξουδετερώθηκαν με τη βοήθεια του ημιθέου Ηρακλή ενώ η λατρεία των Ολυμπίων (νικητών) Θεών επικράτησε για πολλούς αιώνες κατόπιν και υποχώρησε με την εξάπλωση του Χριστιανισμού.

Φυσικά οι άνθρωποι δεν ξέχασαν πως η θεά Αθηνά έθαψε τον Εγκέλαδο κάτω από την Αίτνα και ο Ποσειδώνας τον Πολυβώτη κάτω από την Νίσυρο και κάθε φορά που ξεσπάει ένας σεισμός ή ανασαίνει κάποιο ηφαίστειο, ζωντανεύει η μνήμη αυτών των Γιγάντων και σπέρνει τον τρόμο στους κατοίκους του Αρχιπελάγους  και των κοντινών ηπειρωτικών. Η Σαντορίνη (Θήρα), ένα μοναδικό νησί αποτελεί το ζωντανό μνημείο όλων των ξεσπασμάτων των γιγάντων που κοιμούνται στο βυθό της θάλασσας. Από τους προϊστορικούς χρόνους που η μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου έθαψε την Θήρα μέχρι και πριν από 70 περίπου χρόνια που σημειώθηκε η τελευταία δραστηριότητα, πλήθος μνήμες συνοδεύουν την ιστορία της.

Τελευταία παρατηρείται μια δραστηριότητα κυρίως σεισμική και βάζει σε ανησυχία τους κατοίκους και την πολιτεία και συζητιούνται ένα σωρό σενάρια για μεγαλύτερο σεισμό, πιθανή έκρηξη του ηφαιστείου με ανυπολόγιστες πια καταστροφές γιατί η Σαντορίνη έχει εξελιχθεί πλέον σε έναν ιδιαίτερο τουριστικό προορισμό και οι επενδύσεις που έγιναν γι’ αυτό είναι τεράστιες. Παράλληλα σημειώνεται ότι χάρη της ανάπτυξης του τουρισμού, κάποιοι στοιχειώδεις κανόνες για τις οικοδομές έχουν προσπεραστεί και τούτο φοβίζει ακόμη περισσότερο ενώ δημιουργείται και ένα αρνητικό κλίμα για τον τουρισμό στην αρχή κιόλας της νέας περιόδου. Οι κάτοικοι της Σαντορίνης φοβούνται και φεύγουν και οι τουρίστες φυσικά και δεν επιθυμούν να βρεθούν σε ένα νησί που διαρκώς σείεται...

Έτσι ήρθε πάλι στην επικαιρότητα η Γιγαντομαχία και τα ξεσπάσματα του Εγκέλαδου και του Πολυβώτη υπενθυμίζουν πως η γη θα συνεχίζει να αλλάζει σχήματα και να δημιουργεί νέες θάλασσες και ηπείρους ακόμη μέχρι μια μέρα γίνει σκόνη. Τότε δεν θα έχει απομείνει κανένας να διηγείται μύθους και ιστορίες…

Στη φωτογραφίες «Η αίθουσα της άνοιξης» που αποκαλύφθηκε μέσα από την ηφαιστειακή σκόνη μιας παλιάς έκρηξης στο Ακρωτήρι της Θήρας, ο αρχαιολογικός χώρος στο Ακρωτήρι και η τοιχογραφία του νεαρού ψαρά.