ΕΕ: Τα άκρα, η δομική αντιπολίτευση και η ιστορική ευθύνη των φιλοευρωπαϊκών κομμάτων

Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ευρώπη αντιμετωπίζει τις συνέπειες ενός πολέμου που δεν επέλεξε και ούτε καν ρωτήθηκε γι' αυτόν. Αναμένεται δε να αντιμετωπίσει ακόμη περισσότερες, στην περίπτωση που οι πολεμικές επιχειρήσεις συνεχιστούν. Οι ισχυρές αναταράξεις στον ενεργειακό τομέα, η επιβάρυνση στην καθημερινότητα των πολιτών, τα αναχώματα στην ομαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων στον περσικό κόλπο, η αβεβαιότητα στον κλάδο του τουρισμού είναι μερικά από τα σημαντικότερα αποτελέσματα αυτής της γεωπολιτικής κρίσης. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και οι εθνικές κυβερνήσεις επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα ισχυρό πλαίσιο μέσα από στοχευμένα μέτρα και να θωρακίσουν στο μέτρο του δυνατού τις τοπικές κοινωνίες. Αλλά όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, κάποιες πολιτικές δυνάμεις προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία, για να αποκομίσουν πολιτικά οφέλη. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά εξαπλώνεται και σε άλλα ευρωπαϊκά παραδείγματα. Εντύπωση προκαλεί η στάση ακραίων κομμάτων που βρίσκονται στην αντιπολίτευση ή προ των πυλών της εξουσίας. Αν και στο δημόσιο λόγο υπερασπίζονται τους πολίτες και την ανακούφιση της πλειοψηφίας, εντούτοις στην πράξη κάνουν το αντίθετο, ακολουθώντας τη «γραμμή» της λεγόμενης δομικής αντιπολίτευσης ακόμα και αν η στάση αυτή αντιτίθενται στην ανακούφιση της κοινωνίας. Για παράδειγμα στην Αυστρία, πάρθηκε χθες μια απόφαση για μείωση της τιμής των καυσίμων από την 1η Απριλίου κατά 10%. Το 2/3 της αυστριακής Βουλής ψήφισε υπέρ του μέτρου. Καταψήφισε, ωστόσο, το Κόμμα της Ελευθερίας (FPÖ) το οποίο με τον αέρα των μετρήσεων που το φέρνουν στην πρώτη θέση με 38% συνεχίζει να μαξιμαλίζει, σε μία προσπάθεια να συσπειρώσει ακόμη περισσότερο δυσαρεστημένους ψηφοφόρους. Σε άλλα κράτη, όπως τη Γερμανία, αναπτύσσεται ακόμη πιο έντονα η συζήτηση για την επόμενη μέρα στο μεταναστευτικό, με τις παραδοσιακές δυνάμεις να ανταγωνίζονται πολλές φορές το AfD για ποιος εκφράζει τις πιο σκληρές θέσεις πάνω στο επίμαχο θέμα. Οι πολιτικές μεταβολές που παρατηρούνται στην Ευρώπη επηρεάζουν αναμφίβολα το agenda setting και κατά περίπτωση συντηρητικοποιούν τις θέσεις των κομμάτων. Είναι ευθύνη των λεγόμενων φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων να τηρήσουν μια πιο υπεύθυνη στάση, σεβόμενες τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες. Για την άνοδο των άκρων έχουν και αυτές μερίδιο ευθύνης: αναποτελεσματικότητα, ελιτισμός, έλλειψη επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες, λανθασμένες προτεραιότητες, αλλεπάλληλες κρίσεις ήταν μόνο κάποια από τα αίτια της ανόδου του λαϊκισμού και της έξαρσης ακραίων πολιτικών προσεγγίσεων στην Ευρώπη. Η αλλαγή πορείας χρειάζεται να συνδέεται με προσήλωση στο ευρωπαϊκό κεκτημένο, ώστε να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα και η βιωσιμότητα της Ε.Ε και να αφαιρεθούν επιχειρήματα για όσους επιμένουν να την υπονομεύουν.