Από το 2015 το μεταναστευτικό κυριαρχεί ως θέμα ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα και αγγίζει σχεδόν το σύνολο των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Τα εθνικά κράτη ακολούθησαν τις δικές τους πολιτικές, αντιμετωπίζοντας το επίμαχο ζήτημα μάλλον επιδερμικά, χωρίς να γίνει μία προσπάθεια για να προβλεφθούν οι συνέπειες για το μέλλον. Αυτό ισχύει σε μεγαλύτερο βαθμό για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι οποίοι άργησαν δραματικά να αντιληφθούν τη σοβαρότητα της κατάστασης και σπεύδουν πλέον να διαχειριστούν μία ομολογουμένως σύνθετη υπόθεση εκ των υστέρων. Τον περασμένο Δεκέμβριο στο Συμβούλιο Κορυφής στις Βρυξέλλες πάρθηκαν αποφάσεις για το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου με την ελπίδα, ότι η ενωμένη Ευρώπη θα κατάφερνε μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον αστάθειας και αβεβαιότητας, να δώσει μία ολιστική απάντηση σε ένα από τα κρισιμότερα χαρτοφυλάκια της ευρωπαϊκής πολιτικής. Ωστόσο, τα δεδομένα αλλάζουν δραματικά μήνα με το μήνα, από τη στιγμή που οι πτυχές του μεταναστευτικού έχουν σοβαρό κοινωνικό, οικονομικό και πάνω απ’ όλα πολιτικό αντίκτυπο σε κράτη-μέλη της Ε.Ε. Τα λαϊκίστικα και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα βρήκαν μια πρώτης τάξης ευκαιρία να αποκομίσουν εκλογικά οφέλη, κυρίως εξαιτίας της απουσίας μιας συγκροτημένης πολιτικής και της αποτυχίας των Βρυξελλών να δουν το φάκελο αυτό στη σωστή του διάσταση. Οι ηγέτες τους το εργαλειοποίησαν, ακολουθώντας μια ρητορική που δεν συνάδει ούτε με το πνεύμα, ούτε με τις αρχές και τις αξίες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Για να είμαστε βέβαια αντικειμενικοί βρήκαν πρόσφορο έδαφος και το έπραξαν. Η μετατόπιση του εκλογικού ακροατηρίου προς τα άκρα  επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την πολιτική που ακολουθούν κόμματα (κεντροδεξιά και σοσιαλδημοκρατικά)  και κυβερνήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, που στην προσπάθεια τους να ανταγωνιστούν τους αντιπάλους τους, υιοθέτησαν μία πιο σκληρή ατζέντα και σύρθηκαν πίσω από την τοξικότητα και την πόλωση, για να περιορίσουν τις εκλογικές τους απώλειες. Ενδεικτικές είναι οι περιπτώσεις της Αυστρίας και της Γαλλίας. Στην παρούσα φάση, καταγράφεται ένας εσωτερικός πόλεμος ανάμεσα στις Γερμανία και τις χώρες του νότου, με αφορμή την απόφαση της συμμαχικής Κυβέρνησης του Βερολίνου να κλείσει τα σύνορα και να ακολουθήσει μία νέα μεταναστευτική πολιτική, αδιαφορώντας ουσιαστικά για τις επιπτώσεις που αυτή θα επιφέρει στις χώρες πρώτης υποδοχής, όπως είναι η Ελλάδα, η Ισπανία και η Ιταλία. Η δραστική αντιμετώπιση του μεταναστευτικού και η ανάσχεση των ροών θα επιτευχθεί, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, μέσα από την περαιτέρω θωράκιση των εξωτερικών συνόρων της και όχι με μεμονωμένες και μονομερείς ενέργειες που πλήττουν τη συνοχή και τη φιλοσοφία της Ενωμένης Ευρώπης και θέτουν σε κίνδυνο τα θετικά που πέτυχε η Ε.Ε τις τελευταίες δεκαετίες (Συνθήκη Σένγκεν, ελεύθερη μετακίνηση πολιτών κλπ). Αναμφίβολα όλες οι ευρωπαϊκές χώρες σήκωσαν η καθεμία από την πλευρά ένα ξεχωριστό βάρος για ένα πρόβλημα  που απασχολούσε, απασχολεί και θα συνεχίσει να απασχολεί την ήπειρο, όσο υπάρχουν ανισότητες, γεωπολιτικές αναταράξεις ή φτώχεια στον υπόλοιπο κόσμο. Η μετανάστευση πρέπει να μπει στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών θεσμών με όρους μέλλοντος. Το θέμα έχει σε κάθε περίπτωση εθνικό αντίκτυπο, αλλά είναι πρωτίστως ευρωπαϊκό και στο επίπεδο αυτό θα κριθεί η δύσκολη επόμενη μέρα.