Οι φτωχότερες οικονομίες περιορίζουν τις επενδύσεις σε υγεία, εκπαίδευση και το κλίμα για να αποφύγουν τη χρεοκοπία και να αποπληρώσουν τους ξένους πιστωτές, σύμφωνα με νέα έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες δαπάνησαν ποσό-ρεκόρ ύψους 1,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων (€1,3 τρισεκατομμύρια) για την εξυπηρέτηση εξωτερικών χρεών το 2023.

Αυτή η εξέλιξη προήλθε μετά από την ανάγκη πολλών οικονομιών να λάβουν περισσότερο εξωτερικό χρέος λόγω της πανδημίας, αναφέρει η έκθεση.

Το 2022, ο δανεισμός έγινε πιο ακριβός, καθώς τα επιτόκια έφτασαν σε υψηλά 20ετίας, ανταποκρινόμενα στον αυξημένο πληθωρισμό.

Η υποτίμηση των τοπικών νομισμάτων και η αβεβαιότητα για την παγκόσμια ανάπτυξη επιδείνωσαν περαιτέρω τα βάρη του χρέους, ιδιαίτερα στις φτωχότερες χώρες. Οι χώρες που λαμβάνουν βοήθεια από τη Διεθνή Ένωση Ανάπτυξης (IDA) της Παγκόσμιας Τράπεζας κατέβαλαν $96,2 δισεκατομμύρια (€91,9 δισεκατομμύρια) για την εξυπηρέτηση του χρέους το 2023.

Από αυτό το ποσό, τα κόστη τόκων έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα των $34,6 δισεκατομμυρίων (€33,05 δισεκατομμυρίων).

Ιδιωτικοί πιστωτές κάνουν πίσω
«Οι πολυμερείς οργανισμοί αποτελούν τη μοναδική σανίδα σωτηρίας για φτωχές οικονομίες που αγωνίζονται να εξισορροπήσουν τις πληρωμές χρέους με δαπάνες σε υγεία, εκπαίδευση και άλλες βασικές αναπτυξιακές προτεραιότητες», δήλωσε ο Indermit Gill, επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Η Τράπεζα σημείωσε ότι κατά την οικονομική αστάθεια του προηγούμενου έτους, οι ιδιωτικοί πιστωτές εισέπραξαν περισσότερα χρήματα από τις φτωχότερες περιοχές από ό,τι παρείχαν μέσω δανείων.

Οι πολυμερείς οργανισμοί, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, απέφυγαν αυτή την τάση. Το 2022 και το 2023, διέθεσαν σχεδόν $51 δισεκατομμύρια (€48,71 δισεκατομμύρια) περισσότερα από ό,τι εισέπραξαν από IDA-επιλέξιμες οικονομίες, με την Παγκόσμια Τράπεζα να ευθύνεται για το ένα τρίτο αυτού του ποσού ($28,1 δισεκατομμύρια, ή €26,84 δισεκατομμύρια).

Κίνδυνος χρεοκοπίας
Σύμφωνα με την έκθεση, οι περισσότερες χώρες που αντιμετώπισαν οικονομική δυσπραγία αποφάσισαν να αντέξουν την κρίση αντί να χρεοκοπήσουν, προκειμένου να διατηρήσουν τις πιστοληπτικές τους αξιολογήσεις.

Για την αποπληρωμή των πιστωτών, ωστόσο, συχνά απαιτούνταν περικοπές προϋπολογισμού σε άλλους τομείς ή η εκτροπή χρημάτων από την Παγκόσμια Τράπεζα για την εξυπηρέτηση εναλλακτικών δανείων.

Η Τράπεζα υπογραμμίζει ότι συνεργάζεται με τις δανείστριες χώρες για να τις εκπαιδεύσει σε τρόπους αναδιάρθρωσης του χρέους που δεν θα απαιτούν μείωση κοινωνικών δαπανών.
 

Διευρυνόμενη ανισότητα
Οι αναπτυσσόμενες χώρες πλήττονται ιδιαίτερα από τις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας λόγω μικρότερων δημοσιονομικών πακέτων και πιο αδύναμων συστημάτων υγείας.

Οι γεωπολιτικές εντάσεις επιβαρύνουν περαιτέρω την ανάπτυξη, καθώς ορισμένες χώρες στρέφονται σε πιο εσωστρεφείς εμπορικές πολιτικές.

Παρά τις δυσκολίες, η οικονομική ανάπτυξη σε χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος οικονομίες έδειξε κάποια ανθεκτικότητα το 2023, με τον λόγο χρέους προς εθνικό εισόδημα (GNI) να μειώνεται κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες.

Ωστόσο, στις IDA-επιλέξιμες χώρες, ο λόγος χρέους προς GNI αυξήθηκε κατά 1,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2023.

Ο Indermit Gill υπογράμμισε την ανάγκη μεγαλύτερης προστασίας για κυρίαρχους δανειολήπτες, προτείνοντας παρόμοια μέτρα με αυτά που έχουν στη διάθεσή τους οι επιχειρήσεις για αναδιάρθρωση του χρέους.

«Σε μια εποχή μεγάλης διεθνούς δυσπιστίας, θα είναι δύσκολο να καθιερωθούν αυτές οι αρχές», τόνισε. «Αλλά χωρίς αυτές, όλοι οι κύριοι αναπτυξιακοί στόχοι θα παραμείνουν σε κίνδυνο».

Πηγή: euronews.com