Τάση περαιτέρω συγκέντρωσης της παραγωγής ασφαλίστρων σε όλο και λιγότερες εταιρείες δείχνουν τα στοιχεία παραγωγής από τις 25 μεγαλύτερες (σε παραγωγή) ασφαλιστικές εταιρείες που συγκέντρωσε η εφημερίδα NextDeal και παρουσίασε στο τελευταίο της φύλο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία οι δέκα πρώτες σε παραγωγή ασφαλίστρων εταιρείες συγκέντρωσαν το 2016 το 77,3% της συνολικής παραγωγής, όταν το 2015 είχαν το 74,9% και το 2014 το 73,6%!

Συνολικά η παραγωγή ασφαλίστρων των 25 πρώτων ανωνύμων ασφαλιστικών εταιρειών (δεν περιλαμβάνονται ΕΠΥ και Υποκαταστήματα) έφτασε το 2016 τα 3678,8 εκατ. ευρώ έναντι 3.446,3εκατ.ευρώ το 2015 και 3.630,6 εκατ. ευρώ το 2015.

Παράλληλα, στο ίδιο ρεπορτάζ επισημαίνεται ο κίνδυνος... αποστείρωσης των ασφαλιστικών εταιρειών, λόγω του περιβάλλοντος των χαμηλών επιτοκίων. Ειδικότερα οι ασφαλιστικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο Ζωής, κινδυνεύουν να πέσουν θύματα της υπερπροσπάθειας, που κατέβαλαν για να λάβουν τα νέα -περισσότερο αυστηρά- πιστοποιητικά φερεγγυότητας, ιδιαίτερα αν συνεχισθεί για μερικά, ακόμη, χρόνια το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων.

Αναλυτικότερα το ρεπορτάζ της εφημερίδας NextDeal έχει ως εξής:

Tα αποτελέσματα των 25 πρώτων σε παράγωγη ασφαλιστικών εταιρειών το 2016 - Τι δείχνουν και οι εκθέσεις φερεγγυότητας
Οι ασφαλιστικές κινδυνεύουν τώρα από την …αποστείρωση 

Αποκαλυπτικά της περαιτέρω πορείας της ασφαλιστικής αγοράς είναι τα αποτελέσματα των ασφαλιστικών εταιρειών για τη χρήση του 2016 έτσι όπως αποτυπώνονται στις ετήσιες καταστάσεις (όσων έχουν δημοσιεύσει) και τις εκθέσεις φερεγγυότητας.

Τα βασικά χαρακτηριστικά είναι: 

- η περαιτέρω συγκέντρωση της παραγωγής σε λιγότερες εταιρείες
- η ενίσχυση της φερεγγυότητας των ασφαλιστικών εταιρειών
- ο κίνδυνος της... αποστείρωσης λόγω του περιβάλλοντος των χαμηλών επιτοκίων

Ειδικότερα οι ασφαλιστικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο Ζωής, κινδυνεύουν να πέσουν θύματα της υπερπροσπάθειας, που κατέβαλαν για να λάβουν τα νέα – περισσότερο αυστηρά- πιστοποιητικά φερεγγυότητας, ιδιαίτερα αν συνεχισθεί για μερικά, ακόμη, χρόνια το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων.

Λόγω του νέου πλαισίου «Φερεγγυότητα ΙΙ» (Solvency II) και της οξυμένης αβεβαιότητας για την Ελλάδα, οι περισσότερες ασφαλιστικές «καθάρισαν», τη διετία 2015-16, τα επενδυτικά τους χαρτοφυλάκια από ελληνικό ρίσκο.

Πούλησαν, δηλαδή, ελληνικά κρατικά ομόλογα, έντοκα γραμμάτια, μετοχές και άλλα εγχώρια assets. Το ίδιο έπραξαν, αν και σε μικρότερη έκταση, για τις θέσεις, που είχαν, σε ισπανικά, ιταλικά και πορτογαλικά κρατικά ομόλογα.

Στη θέση τους αγόρασαν γερμανικούς, γαλλικούς και άλλους κυβερνητικούς τίτλους ευρωπαικών χωρών, καλυμμένες ομολογίες και εταιρικά ομόλογα. Κοινό χαρακτηριστικό των νέων επενδύσεων είναι η υψηλή πιστοληπτική τους διαβάθμιση (σ.σ από «AAA» ως «A»), καθώς σε καθεστώς Solvency II, όσο υψηλότερη αξιολόγηση έχει ένα χρεόγραφο, τόσο μικρότερα αποθέματα πρέπει να διατηρεί η ασφαλιστική.

Υπό το παραπάνω πρίσμα, η στροφή προς την ποιότητα συνέβαλε, ώστε να λάβουν όλες οι εταιρείες- άλλες εύκολα και άλλες δύσκολα (σ.σ με χρήση μεταβατικών μέτρων)- πιστοποιητικά φερεγγυότητας, με βάση τους κανόνες του νέου πλαισίου (Solvency II).

Πρόκειται για μια άκρως σημαντική εξέλιξη σε μια αγορά, που μέχρι πριν από μια δεκαετία «ταλανιζόταν» από «ηχηρά» κανόνια, τα οποία συντηρούσαν κλίμα αναξιοπιστίας. Με βάση τα στοιχεία του τέλους 2016, όλες οι ασφαλιστικές, κρίθηκε ότι διαθέτουν επαρκή αποθέματα και κεφάλαια για να καλύψουν όχι μόνο τις άμεσες, αλλά και τις μελλοντικές τους υποχρεώσεις.

Για να πετύχουν, όμως, την αναγκαία προσαρμογή και να πάρουν το πιστοποιητικό οι περισσότερες εξ αυτών «αποστείρωσαν» τα επενδυτικά τους χαρτοφυλάκια, μειώνοντας δραστικά τα επίπεδα αναλαμβανόμενου κινδύνου. Τα λεφτά (σ.σ μαθηματικά αποθέματα), δηλαδή, των ασφαλισμένων είναι, αυτή τη στιγμή, τοποθετημένα σε χρεόγραφα με πολύ χαμηλό κίνδυνο, αλλά και χαμηλές υποσχόμενες αποδόσεις.

Πρόβλημα αν παραμείνουν χαμηλά τα επιτόκια

Ο κίνδυνος για τις ίδιες και τους ασφαλισμένους τους είναι το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων και επομένως χαμηλών αποδόσεων να συνεχισθεί για μερικά χρόνια ακόμη.

Δεν πρόκειται για αυθαίρετη εκτίμηση. Αποτελεί μια από τις βασικές επισημάνσεις της περσινής πανευρωπαϊκής άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, την οποία διενήργησε ο επόπτης (ΕΙΟΡΑ), σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος.

Σκοπός της άσκησης ήταν η εκτίμηση της αντοχής των ασφαλιστικών σε ακραία σενάρια μεταβολής των παραμέτρων της αγοράς και χαμηλών επιτοκίων και η αναγνώριση των επιπτώσεών τους, κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του πλαισίου Φερεγγυότητα ΙΙ.

Στην άσκηση συμμετείχαν οι οκτώ μεγαλύτερες ασφαλιστικές, με δραστηριότητα στην Ελλάδα, εκ των οποίων οι δύο δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στον κλάδο Ζωής, ενώ οι υπόλοιπες έξι, τόσο στις ασφαλίσεις ζωής, όσο και στις ασφαλίσεις κατά ζημιών.

Όπως αποκαλύπτει η πρόσφατη έκθεση νομισματικής πολιτικής της ΤτΕ, το περσινό stress test έδειξε πως «μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών επιτοκίων θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα ασφαλιστικών επιχειρήσεων, που αναπτύσσουν ή διατηρούν επιχειρηματικά μοντέλα βασισμένα στην παροχή μακροχρόνιων χρηματοοικονομικών εγγυήσεων».

Σε απλά ελληνικά, πρόβλημα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν, αν παραμείνουν χαμηλά τα επιτόκια, οι ασφαλιστικές, που διαθέτουν μεγάλα χαρτοφυλάκια με προγράμματα εγγυημένης απόδοσης. Όσο παλαιότερο είναι, δε, το χαρτοφυλάκιο, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το πρόβλημα καθώς οι ασφαλιστικές θα πρέπει να καλύπτουν εγγυημένες αποδόσεις, που φθάνουν ως και το 5%.

Τη δεκαετία του 90, όταν άρχισε να αναπτύσσεται η αγορά ασφαλιστηρίων Ζωής, οι ασφαλιστικές παρείχαν προγράμματα Ζωής, με εγγυημένη απόδοση της τάξης του 4,6% ως και 5% (συνταξιοδοτικά). Από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, οι εγγυημένες αποδόσεις έπεσαν μεν κάτω από το 2%, αλλά σε μέσο όρο το ύψος της εγγυημένης απόδοσης για προϊόντα Ζωής παραμένει, σήμερα, μεταξύ 3% με 4%.

Αν το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων συνεχισθεί οι ασφαλιστικές θα έχουν πρόβλημα να βγάζουν απόδοση της τάξης του 4% για να καλύπτουν τις υποχρεώσεις τους, έναντι των ασφαλισμένων που διαθέτουν τέτοια προγράμματα.

Ορατά, ήδη, τα πρώτα δείγματα του προβλήματος

Τα πρώτα δείγματα του προβλήματος έγιναν ορατά, πέρσι. Οι περισσότερες ασφαλιστικές, που δραστηριοποιούνται – και- στον κλάδο Ζωής (Εθνική Ασφαλιστική, Eurolife, Groupama, Αγροτική Ασφαλιστική, Allianz), αναγκάστηκαν να αυξήσουν τα αποθέματά τους, λόγω των χαμηλών επιτοκίων.

Ειδικότερα, υποχρεώθηκαν να χρησιμοποιήσουν στον έλεγχο επάρκειας αποθεμάτων χαμηλό προεξοφλητικό επιτόκιο, με αποτέλεσμα να προκύψει έλλειμμα, το οποίο κάλυψαν κάνοντας χρήση κεφαλαιακών εφεδρειών ή προχωρώντας σε αυξήσεις κεφαλαίου (NN Hellas).

Τρεις εταιρείες ζήτησαν από την Τράπεζα της Ελλάδος και πήραν άδεια για χρήση μεταβατικού επιτοκίου προεξόφλησης των τεχνικών προβλέψεων. Σε περιπτώσεις που δεν εξασφαλιζόταν η φερεγγυότητα της επιχείρησης χωρίς τη χρήση του μεταβατικού μέτρου, απαιτήθηκε η υποβολή σχεδίου σταδιακής εφαρμογής, στο οποίο προσδιορίζονται συγκεκριμένα μέτρα αποκατάστασης.

Ανισορροπία στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια

Με δεδομένο ότι η πλειοψηφία των ασφαλιστικών έχουν μεταστρέψει τις επενδύσεις τους σε τίτλους υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης, το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων οδηγεί στην εμφάνιση πενιχρών αποδόσεων ή και υποαξιών.

Πρόκειται για πανευρωπαϊκό πρόβλημα, σύμφωνα με έμπειρα στελέχη στις μακροχρόνιες επενδύσεις, που προκάλεσε το Solvency II. Το νέο πλαίσιο «τιμωρεί» σε υπερβολικό βαθμό την ανάληψη κινδύνου για τις ασφαλιστικές, που πρέπει να βγάλουν μακροχρόνιες εγγυημένες αποδόσεις για τους ασφαλισμένους τους. Για το λόγο αυτό ζητούνται αλλαγές και προσαρμογές, που δεν είναι ορατό ακόμη αν διενεργηθούν άμεσα.

Ποιες εταιρείες πήγαν... κόντρα στο ρεύμα

Υπήρξαν ελάχιστες εταιρείες που πήγαν... κόντρα στο ρεύμα. Η Eurolife ρευστοποίησε κατά τη διάρκεια του 2016 θέσεις σε Αμοιβαία Κεφάλαια Διαχείρισης Διαθεσίμων και τα έσοδα (135,8 εκατ. ευρώ) επενδύθηκαν σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια ελληνικού Δημοσίου. Είχε προηγηθεί, βέβαια, η πώληση χαρτοφυλακίου κρατικών ομολόγων της ευρωπαϊκής περιφέρειας στην μεγαλομέτοχό της Fairfax, κίνηση που χάρισε στην Eurolife υψηλά κέρδη, αλλά και μεγαλύτερη ευχέρεια στη διαχείριση του χαρτοφυλακίου επενδύσεών της.

Η Εθνική Ασφαλιστική διατήρησε υψηλές θέσεις σε έντοκα γραμμάτια ελληνικού Δημοσίου (516,2 εκατ. ευρώ) καθώς και ελληνικά κρατικά ομόλογα εύλογης αξίας 146 εκατ. ευρώ. Επιπρόσθετα, το 1,4% του χαρτοφυλακίου της μητρικής - εξαιρουμένων των Unit Linked - ήταν επενδυμένο σε μετοχές κυρίως του Γενικού Δείκτη του Χ.Α.

Τέλος η εν Ελλάδι θυγατρική του γαλλικού ασφαλιστικού κολοσσού AXA διατήρησε υψηλές θέσεις σε ιταλικά (101 εκατ. ευρώ) και ισπανικά ομόλογα (89,9 εκατ. ευρώ) τα οποία αποτελούσαν στο τέλος του 2016 το 97,4% των συνολικών τοποθετήσεων της σε κυβερνητικούς τίτλους.

Σημειώνεται ότι κατά τους τελευταίους 12 μήνες (1η Ιουλίου 2016- 1η Ιουλίου 2017) το ελληνικό δεκαετές ομόλογο έχει δώσει απόδοση της τάξης του 25,7% με αποτέλεσμα όσες ασφαλιστικές διατηρούν έστω μικρό μέρος του χαρτοφυλακίου επενδύσεων σε εγχώριους τίτλους να καταγράψουν αξιοσημείωτα κέρδη ή υπεραξίες.

Πως λειτουργεί το Πλαίσιο Φερεγγυότητα ΙΙ

Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις, που λειτουργούν στην Ευρωζώνη, πρέπει, σε κάθε χρονική στιγμή, να είναι σε θέση να καλύπτουν τις υποχρεώσεις τους, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων αποτελείται από τις υποχρεώσεις προς τους ασφαλισμένους τους.

Το βασικό χαρακτηριστικό των υποχρεώσεων προς τους ασφαλισμένους είναι ότι δεν αποτελούν ένα εκ των προτέρων γνωστό μέγεθος, καθώς το ύψος τους εξαρτάται από το πότε και πως θα επέλθει η ζημιά για την ασφαλιστική ή το γεγονός που επιφέρει ασφαλιστική κάλυψη για τον πελάτη.

Για να μπορεί να θεωρηθεί ότι μια ασφαλιστική είναι σε θέση να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της το νέο πλαίσιο Φερεγγυότητα ΙΙ (Solvency II) θέτει δύο βασικές απαιτήσεις. Η ασφαλιστική υποχρεούται να διαθέτει περιουσιακά στοιχεία, που να καλύπτουν, κατά μέσο όρο, τις υποχρεώσεις της προς τους ασφαλισμένους. Ο μέσος όρος των υποχρεώσεων αυτών, προσαυξημένος με ένα περιθώριο κινδύνου, ονομάζεται τεχνική πρόβλεψη.

Επειδή η τεχνική πρόβλεψη είναι πιθανόν να μην επαρκεί το νέο πλαίσιο απαιτεί επιπρόσθετα από την ασφαλιστική να διαθέτει ίδια κεφάλαια, τα οποία καλύπτουν όχι μόνο τις τεχνικές προβλέψεις αλλά και όλες τις πιθανές υποχρεώσεις της σε ορίζοντα 12 μηνών (σ.σ το ποσοστό κάλυψης πρέπει να ανέρχεται στο 99,5%).

Το ελάχιστο ποσό των ιδίων κεφαλαίων που πρέπει να διατηρούν οι ασφαλιστικές ονομάζεται κεφαλαιακή απαίτηση φερεγγυότητας. Τέλος το νέο πλαίσιο εισάγει διαδικασία αξιολόγησης από τις ίδιες τις ασφαλιστικές των κινδύνων που έχουν αναλάβει και της φερεγγυότητάς τους. Η αυτό-αξιολόγηση διενεργείται τουλάχιστον μια φορά το χρόνο και εξετάζονται οι επιπτώσεις ενδεχόμενων ακραίων σεναρίων και δυσμενών γεγονότων στη χρηματοοικονομική κατάσταση των ασφαλιστικών σε χρονικό ορίζοντα 3 ως 5 ετών.

Η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει ότι παρά το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον, η ασφαλιστική αγορά εμφανίζει επάρκεια κεφαλαίων καλής ποιότητας.

Η ακτινογραφία της αγοράς

Το σύνολο του ενεργητικού των ασφαλιστικών επιχειρήσεων με έδρα στην Ελλάδα, κατά την 31.12.2016, ανήλθε σε 15,9 δισεκ. ευρώ, εκ των οποίων 6,8 δισεκ. ευρώ αφορούσαν τοποθετήσεις σε κρατικά ομόλογα και 2,3 δισεκ. ευρώ αφορούσαν επενδύσεις για ασφαλίσεις τον επενδυτικό κίνδυνο των οποίων φέρουν οι ασφαλισμένοι (unit-linked). Οι συνολικές υποχρεώσεις των ασφαλιστικών επιχειρήσεων ανήλθαν σε 13 δισεκ. ευρώ, με το σύνολο των τεχνικών προβλέψεων να διαμορφώνονται σε 11,9 δισεκ. ευρώ (8,9 δισεκ. ευρώ αφορούσαν ασφαλίσεις ζωής και 3 δισεκ. ευρώ ασφαλίσεις κατά ζημιών).

Σε ότι αφορά την παραγωγή μία παρατήρηση των αποτελεσμάτων των 25 πρώτων σε παραγωγή εγγεγραμμένων ασφαλίστρων εταιρειών δείχνει μία τάση συγκέντρωσης σε όλο και λιγότερες εταιρείες μεγαλύτερης παραγωγής.

Οι δέκα πρώτες σε παραγωγή ασφαλίστρων συγκέντρωσαν το 2016 το 77,3% όταν το 2015 είχαν το 74,9% και το 2014 το 73,6%!

Συνολικά η παραγωγή ασφαλίστρων των 25 πρώτων ανωνύμων ασφαλιστικών εταιρειών (δεν περιλαμβάνονται ΕΠΥ και Υποκαταστήματα) έφτασε το 2016 τα 3678,8 εκατ. ευρώ έναντι 3.446,3εκατ.υερώ το 2015 και 3.630,6 εκατ. ευρώ το 2015.

Η ανάλυση θα ήταν πιο πλήρης εάν όλες οι ανώνυμες ασφαλιστικές εταιρείες είχαν δημοσιοποιήσει τις αναλυτικές ετήσιες οικονομικές καταστάσεις. Η μη δημοσιοποίηση των κερδών μετά φόρων σε όλες τις εταιρείες οφείλεται σε αυτό ακριβώς τον παράγοντα!