Τα γαλακτοκομικά (γάλα, γιαούρτι, τυρί) αποτελούν ιδιαίτερα θρεπτικά τρόφιμα και η αναγκαιότητα της καθημερινής κατανάλωσής τους αποδεικνύεται από την εξέχουσα θέση που κατέχουν στην πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής. Περιέχουν όλα τα μακροθρεπτικά συστατικά (υδατάνθρακες, λίπη, πρωτεΐνες), τις αναγκαίες βιταμίνες (Α, Β, D), σημαντικά μέταλλα (ασβέστιο) και ιχνοστοιχεία για τη δόμηση ενός γερού οργανισμού.

Η υπεροχή της διατροφικής αξίας των γαλακτοκομικών οφείλεται στο υψηλό περιεχόμενό τους στα παρακάτω αναντικατάστατα θρεπτικά συστατικά:

• Πρωτεΐνες Υψηλής Βιολογικής Αξίας: αποτελούν τα σημαντικότερα "δομικά" συστατικά για την ανάπτυξη των ιστών, των διάφορων βιολογικών οργάνων και κυρίως για την ανάπτυξη των μυών.
• Βιταμίνη Α: Απαραίτητη για την όραση την ανάπτυξη, την αναπαραγωγή, τη μορφοποίηση των οστών και το ανοσοποιητικό σύστημα. 
• Βιταμίνες της Ομάδας Β: Συμβάλλουν σημαντικά στη γρήγορη ανάπτυξη των παιδιών, στην καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος και του μεταβολισμού.
• Βιταμίνη D: Ρυθμίζει τα επίπεδα ασβεστίου και φωσφόρου και συμβάλλει στην ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος.
• Ασβέστιο: Διαδραματίζει το σημαντικότερο ρόλο στη δημιουργία γερών και υγιών οστών, δοντιών και αποτρέπει τον κίνδυνο της οστεοπόρωσης.

Τα γαλακτοκομικά αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή ασβεστίου, η οποία είναι απαραίτητη για την υγεία των οστών. Η πρόληψη της οστεοπόρωσης ξεκινά από την παιδική ηλικία και συνεχίζεται στα χρόνια της εφηβείας αλλά και αργότερα στην ενηλικίωση, αφού η ηλικία μεταξύ 20-30 ετών είναι η καθοριστική περίοδος επίτευξης της μέγιστης οστικής πυκνότητας. Συγκεκριμένα, τα γαλακτοκομικά (γάλα, γιαούρτι, τυρί) είναι απαραίτητα για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών του οργανισμού σε ασβέστιο, δεδομένου ότι αποδίδουν περίπου το 65% του ασβεστίου, που είναι αναγκαίο σε καθημερινή βάση. Τα ευρήματα πολλών κλινικών μελετών έχουν αποδείξει ότι η καθημερινή κατανάλωση 3 μερίδων γαλακτοκομικών προϊόντων μπορεί να συμβάλλει σημαντικά όχι μόνο στην επιβράδυνση της απώλειας των οστών, αλλά και στην αύξηση της οστικής μάζας, ιδιαίτερα σε ευαίσθητες σκελετικές περιοχές για οστεοπορωτικά κατάγματα, όπως αυτές της λεκάνης και της σπονδυλικής στήλης. Το γάλα και το γιαούρτι περιλαμβάνουν τον ιδανικό συνδυασμό ασβεστίου, μαγνησίου και βιταμίνης D3 και αποτελούν την ιδανική διατροφική πρόταση για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών του οργανισμού σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Με δεδομένο την ιδιαίτερη διατροφική αξία των γαλακτοκομικών και την πληθώρα των θρεπτικών συστατικών είναι αναγκαία η καθημερινή πρόσληψη 2-3 μερίδων γαλακτοκομικών, η οποία παρέχει 300mg ασβέστιο και μπορεί να ισοδυναμεί με ένα από τα ακόλουθα:

• 1 φλιτζάνι γάλα (250ml)
• 200γρ. γιαούρτι
• 30γρ. τυρί

Η κατανάλωση των γαλακτοκομικών είναι απαραίτητη όχι μόνο κατά την βρεφική ή παιδική ηλικία, αλλά καθόλη τη διάρκεια της ζωής μας, εφόσον η κάθε ηλικιακή ομάδα έχει τις ιδιαίτερες ανάγκες της:

• Βρέφη/παιδιά: To ασβέστιο είναι από τα σημαντικότερα ιχνοστοιχεία για την φυσιολογική ανάπτυξη και την καλή διατήρηση της υγείας του παιδιού. Αποτελεί δομικό συστατικό των οστών και των δοντιών ενώ εμπλέκεται σε κυτταρικούς μηχανισμούς, στη μυϊκή συστολή, στην νευρική μεταβίβαση, στην πήξη του αίματος , στην ενεργοποίηση  ενζύμων και στην λειτουργία ορμονών. Η επιλογή  και η ποσότητα του γάλακτος που θα πρέπει να καταναλώνει το παιδί εξαρτάται από την ηλικία του, τις ανάγκες του, τον ρυθμό ανάπτυξής του,  το σωματικό του βάρος, το θετικό ιστορικό αλλεργίας  και τις υπόλοιπες διατροφικές του συνήθειες.  Όλοι αυτοί οι παράγοντες θα ήταν καλό να αξιολογηθούν  από τον παιδίατρο ώστε να επιλεχθεί το κατάλληλο γάλα για το παιδί. Το ημίπαχο γάλα ή το γάλα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, διατηρούν ανέπαφη την σύστασή τους  σε ασβέστιο. Ωστόσο, για  παιδιά κάτω των 2 ετών συστήνεται η κατανάλωση πλήρους  γάλακτος ενώ  για παιδιά  ηλικίας άνω των 2 ετών συστήνεται η κατανάλωση άπαχου γάλακτος  ή γάλακτος  χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά.
• Έφηβοι: Η γρήγορη αύξηση της οστικής μάζας κατά τη διάρκεια της εφηβείας έχει ως αποτέλεσμα οι έφηβοι να έχουν αυξημένες απαιτήσεις σε ασβέστιο.
• Γυναίκες ενήλικες: Η σωστή πρόσληψη ασβεστίου συμβάλλει στη μεγιστοποίηση της οστικής πυκνότητας της γυναίκας και ελαχιστοποιεί την οστική απώλεια στα χρόνια που έπονται.
• Εγκυμονούσες: Η ισορροπημένη πρόσληψη ασβεστίου (1000 mg/ ημέρα) από την μητέρα κατά την εγκυμοσύνη σχετίζεται θετικά με την οστική πυκνότητα που θα αναπτύξει το παιδί.
• Θηλάζουσες: Η ικανοποιητική πρόσληψη ασβεστίου (1000 mg/ ημέρα) και βιταμίνης D θεωρείται σημαντική για την αναπλήρωση των απωλειών του ασβεστίου που συντελούνται σε αυτή την περίοδο ζωής της γυναίκας. Ταυτόχρονα ασβέστιο και βιταμίνη D συμβάλλουν στη παραγωγή πιο ποιοτικού γάλακτος με το οποίο ας μη ξεχνάμε ότι διατρέφεται αποκλειστικά το βρέφος.
• Γυναίκες εμμηνοπαυσιακές: Μια δίαιτα πλούσια σε ασβέστιο προλαμβάνει τον κίνδυνο για οστεοπόρωση, οποίος είναι ιδιαίτερα αυξημένος σε αυτή τη φάση της ζωής.
• Άνδρες τρίτης ηλικίας: Η διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων ασβεστίου στον οργανισμό συμβάλλει στην κανονική λειτουργία της καρδιάς και την ομαλή λειτουργία του νευρικού συστήματος.
• Αθλητές: Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου είναι αναγκαία για τη διατήρηση της οστικής μάζας αλλά και τη συστολή των μυών. Οι ημερήσιες διατροφικές ανάγκες είναι αντίστοιχες με αυτές που ισχύουν για τον γενικό πληθυσμό.

* Γράφει η Γεωργία Καπώλη, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, ΜSc, Επιστημονική Διευθύντρια Κέντρου Διαιτολογικής Υποστήριξης & Μεταβολικού Ελέγχου ΑΠΙΣΧΝΑΝΣΙΣ -ΛΟΓΩ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ, 

**Τα θέματα για το παιδί είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της εφημερίδας «Παιδικός Σταθμός για Γονείς» και των ανθρώπων του νηπιακού κέντρου «Μανταρίνι».

Κάντε click εδώ:  www.psgg.gr  και βρείτε όλα τα θέματα που αφορούν στην υγεία, ψυχολογία, ανάπτυξη, διατροφή, συμβουλευτική των παιδιών.

Νηπιαγωγείο & Βρεφονηπιακό Κέντρο
ΜΑΝΤΑΡΙΝΙ
Λ. Κατσώνη 42 & Μ. Μπότσαρη, 145 61 Κηφισιά
Τηλ.: 210-8012761 Τηλ. & Fax: 210-6233243
Http: www.mantarinikids.com E-mail: [email protected]