Συχνά ακούμε γονείς να χαρακτηρίζουν το παιδί τους «τεμπέλικο» και να αναζητούν τα αίτια της «τεμπελιάς» και τους τρόπους αντιμετώπισης αυτής. Συχνά επίσης οι εκπαιδευτικοί χαρακτηρίζουν «τεμπέλη» κάποιο μαθητή που δε συμμετέχει στις δραστηριότητες της τάξης και δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του σχολείου. Χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί στη χρήση των λέξεων και ιδιαίτερα όταν πρόκειται για χαρακτηρισμούς των παιδιών. Η επιθυμία να μαθαίνουμε, να εξερευνούμε, να δρούμε είναι σύμφυτη με τη φύση μας και όταν αυτή ατονεί θα πρέπει να αναρωτιόμαστε «γιατί» ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παιδιά. Τα παιδιά από τα πρώτα αναπτυξιακά στάδια έχουν επιθυμία όχι μόνο να γνωρίσουν τον κόσμο που τα περιβάλλει, αλλά και να τον κατακτήσουν.

Όλοι έχουμε παρατηρήσει τις κινήσεις του μικρού παιδιού προκειμένου να γνωρίσει τα αντικείμενα, να εξερευνήσει τους χώρους, να σχετιστεί με τα πρόσωπα. Θα πρέπει να δεχτούμε ότι κάποια παιδιά από την ιδιοσυγκρασία τους είναι ιδιαίτερα δραστήρια και κάποια άλλα λιγότερο, όμως ΟΛΑ τα παιδιά αγαπούν το παιχνίδι και χαίρονται όταν μέσα από το παιχνίδι μαθαίνουν πράγματα, αποκτούν δεξιότητες, εξερευνούν το περιβάλλον. Εάν οι γονείς ανησυχούν για τη δραστηριοποίηση του παιδιού τους ή εάν το βλέπουν να περνά πολύ χρόνο στον καναπέ απέναντι από την τηλεόραση, ας μη βιαστούν να το χαρακτηρίσουν νωθρό, οκνηρό ή τεμπέλικο, αλλά ας προσπαθήσουν αφενός να διερευνήσουν το «γιατί» και αφετέρου να το κινητοποιήσουν.

Η διερεύνηση πάντα θα πρέπει να ξεκινά με τον έλεγχο της υγείας του παιδιού και της λειτουργίας των αισθητηρίων οργάνων. Θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στην οικογένεια. Σημαντικά γεγονότα που ίσως συμβαίνουν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο πιθανόν επηρεάζουν το παιδί, όπως η γέννηση αδερφού ή η απώλεια ενός προσώπου.

Αν η αδιαφορία για δράση εμφανίζεται σε σχέση με τις σχολικές εργασίες θα πρέπει να διερευνηθεί το ενδεχόμενο να αντιμετωπίζει το παιδί μαθησιακές δυσκολίες που το δυσκολεύουν και το εμποδίζουν να χαίρεται τη μάθηση. Επίσης, θα πρέπει να διερευνήσουν τις συνθήκες που επικρατούν στο σχολικό περιβάλλον.

Στη συνέχεια, ας διερευνήσουν το δικό τους τρόπο ζωής και ας δουν οι ίδιοι τι πρότυπο είναι για το παιδί. Είναι δραστήριοι άνθρωποι ή συνηθίζουν να περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους μπροστά στην τηλεόραση. Μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά μιμούνται τον τρόπο ζωής μας, κάνουν ό,τι βλέπουν να κάνουμε και αποκτούν τις ίδιες συνήθειες με εμάς.

Τέλος, αν θέλουμε να αφυπνίσουμε το παιδί μας ας του δώσουμε ερεθίσματα και κίνητρα για δραστηριοποίηση. Ας του δώσουμε δημιουργικά παιχνίδια και ιδέες για κατασκευές και ας το φέρουμε σε επαφή με παιδιά για να παίξει ελεύθερο παιχνίδι. Χρώματα, μαρκαδόροι, και άλλα υλικά χειροτεχνίας θα πρέπει να υπάρχουν στο δωμάτιο του παιδιού. Ας του δώσουμε βιβλία που αναπτύσσουν τη φαντασία και δίνουν πρότυπα συμπεριφοράς και ας διαβάσουμε μαζί του.

Κάθε φορά που το παιδί θα ολοκληρώνει μια δημιουργία θα πρέπει να το επαινούμε. Η χαρά της δημιουργίας, αλλά και η χαρά της αναγνώρισης δρουν ενισχυτικά και το παιδί σύντομα θα επαναλάβει τις δημιουργικές δράσεις του.
Είναι σημαντικό από νωρίς να παίρνει μέρος στις καθημερινές οικογενειακές δραστηριότητες. Ας το καλούμε να βοηθά στις ετοιμασίες του γεύματος, ας το μάθουμε να φροντίζει το δωμάτιο και τα παιχνίδια του, ας το παίρνουμε μαζί κατά τις αγορές και ας ζητάμε τη συνεργασία και τη βοήθειά του. Το πότισμα των λουλουδιών, το πλύσιμο του αυτοκινήτου είναι δράσεις που μπορεί να πάρει μέρος το παιδί και να χαρεί για την προσφορά στην οικογένεια.

Τα Σαββατοκύριακα και στις διακοπές ας πάμε εκδρομές στη φύση, ας τρέξουμε σε ένα λιβάδι, ας περπατήσουμε στο δάσος, ας εξερευνήσουμε μια παραλία. Ας μιλήσουμε, ας παίξουμε, ας μοιραστούμε το χρόνο μας μαζί του. Ας είμαστε κι εμείς δραστήριοι και αισιόδοξοι για να μεταδώσουμε αυτή τη στάση ζωής στο παιδί μας.

*Ευρυδίκη Παυλάτου, Ψυχολόγος, Εκπαιδευτικός, υπεύθυνη αγωγής υγείας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης

**Τα θέματα για το παιδί είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της εφημερίδας «Παιδικός Σταθμός για Γονείς» και των ανθρώπων του νηπιακού κέντρου «Μανταρίνι».