Γράφει ο Γιώργος Σεραφειμίδης*

Χωρίς να είναι πελάτης μου, ένας ασφαλισμένος το αποταμιευτικό του οποίου έληξε 04.07.2025 μου ζήτησε να ελέγξω αν το ποσό εξαγοράς και το Προιόν Υπεραπόδοσης Μαθηματικού Αποθέματος (ΠΥΜΑ) που δικαιούται είναι «σωστά», καθώς οι αριθμοί δεν του άρεσαν. Το συμβόλαιο εγγυημένης απόδοσης (3,35%) εκδόθηκε πριν 18 χρόνια, από μία εκ των μεγαλύτερων ασφαλιστικών ζωής της αγοράς μας, με ετήσια αναπροσαρμογή ασφαλίστρων 5% τα οποία καταβλήθηκαν μηνιαίως. Κατά τη διάρκεια της ασφάλισης, ουδέποτε έλαβε ενημέρωση για το ΠΥΜΑ με την ασφαλιστική να του ανακοινώνει ότι δικαιούται να λάβει στο τέλος 8,51 ευρώ, επιπλέον του ποσού εξαγοράς 26.308 ευρώ. Ζήτησε από την ασφαλιστική να λάβει την κίνηση του λογαριασμού του και το δημοσιευμένο επιτευχθέν επιτόκιο της ασφαλιστικής για κάθε έτος ασφάλισης. Η ασφαλιστική έστειλε ένα πίνακα με τα καταβληθέντα ασφάλιστρα των 18 ετών και ένα πίνακα επιτοκίων όπου από τον 4ο χρόνο και μετά (2011), δηλαδή μέχρι και το 2024, το «διαθέσιμο» επιτόκιο είναι σταθερό 3,35% για 14 συναπτά έτη...! Συνολικά έχει καταβάλει μικτά ασφάλιστρα 25.744 ευρώ και δικαιούται να πάρει στη λήξη 26.317 ευρώ. Σε αυτές τις περιπτώσεις ανακαλώ την αναλογιστική «σοφία» των εκπαιδευτών της Ελληνικής αγοράς (τα σέβη μου…) που λένε ότι ο ασφαλισμένος πάντα πρέπει να παίρνει κάτι παραπάνω από ότι δίνει!

ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗΣ (δωρεάν)

Δημιουργώ δικό μου αρχείο excel και χρησιμοποιώντας ΑΚΡΙΒΩΣ τα στοιχεία της ασφαλιστικής (από το ασφαλιστήριο και τα προσκομισθέντα), απομονώνω τα ετησίως καταβληθέντα ασφάλιστρα αποταμίευσης αφαιρώντας το ασφάλιστρο κινδύνου και τους αναλογούντες φόρους, καθώς και τα ασφάλιστρα αποταμίευσης των 2 πρώτων ετών τα οποία καλύπτουν τα έξοδα διάθεσης και λειτουργίας των ασφαλιστικών. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι νομολογιακά οι ασφαλιστικές έχουν δικαιωθεί ως προς αυτή την κράτηση η οποία τυπικά πρέπει να περιορίζεται σε ενάμισι ετήσιο ασφάλιστρο ή το 6% των συνολικών ασφαλίστρων αποταμίευσης, προφανώς χωρίς άλλη κράτηση / επιβάρυνση. Στο αρχείο excel υπολογίζω το συσσωρευμένο μαθηματικό απόθεμα της μερίδας του ασφαλισμένου για κάθε ένα από τα 16 χρόνια αποταμίευσης, με εφαρμογή ετήσιου επιτοκίου 3,35% και τελικό αποτέλεσμα 29.140 ευρώ (σε κάθε κελί προσθέτω τελευταίο ετήσιο ασφάλιστρο και προηγούμενο απόθεμα και τον ετήσιο τόκο προηγούμενου ασφαλίστρου και αποθέματος). Επειδή ο τοκισμός είναι ετήσιος, ενώ το συμβατικό ποσό εξαγοράς 26.308 προκύπτει με μηνιαίο τοκισμό (λόγω μηνιαίας καταβολής ασφαλίστρων), προβαίνω στη δημιουργία νέου φύλλου excel όπου κάνω τον ίδιο υπολογισμό σε μηνιαία βάση με επιτόκιο 0,279% (3,35/12) και τελικό αποτέλεσμα 28.700 ευρώ (περίπου 1,5% λιγότερο). Υπάρχει λοιπόν μία σημαντική διαφορά μεταξύ του ποσού που αναγράφεται στο ασφαλιστήριο και του ποσού που υπολογίζω στον υπολογιστή με ακριβώς τις ίδιες παραμέτρους. Είναι ποτέ δυνατόν ο πίνακας εξαγοράς ενός ασφαλιστηρίου να έχει λάθος υπολογισμό ποσού λήξης κατά 2.400 ευρώ…? Έχοντας στα χέρια μου ένα πίνακα υπολογισμού μελλοντικής αξίας προσόδου (future value of annuity) βλέπω ότι πολλαπλασιάζοντας το μέσο ετήσιο ασφάλιστρο αποταμίευσης με το συντελεστή που αντιστοιχεί σε επιτόκιο 3,35% για 16 έτη, καταλήγω σε ένα αποτέλεσμα περίπου 29.000 ευρώ επαληθεύοντας ότι οι δικοί μου υπολογισμοί στο αρχείο excel είναι σωστοί, άρα το ποσό των 26.308 ευρώ που αναγράφεται στον πίνακα εξαγοράς του ασφαλιστηρίου είναι ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ από αυτό που προκύπτει με εφαρμογή τεχνικού επιτοκίου 3,35%...!

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Κατ’ αρχήν βρίσκω περιττό να σχολιάσω τον αυθαίρετο υπολογισμό ποσού 8,51 ευρώ για το ΠΥΜΑ και επικεντρώνομαι στο ποσό εξαγοράς του συγκεκριμένου ασφαλιστηρίου. Τα συνολικά καθαρά ασφάλιστρα αποταμίευσης που έχει καταβάλει ο ασφαλισμένος, μαζί με τις κρατήσεις των 2 πρώτων ετών είναι 24.059 ευρώ. Τα συνολικά καθαρά ασφάλιστρα που αποταμιεύονται από τον τρίτο χρόνο και υπολογίζονται στη μερίδα του μαθηματικού αποθέματος είναι 22.336 ευρώ ή διαφορετικά το μέσο ετήσιο ασφάλιστρο αποταμίευσης είναι 1.396 ευρώ για 16 χρόνια. Βάσει αυτών των στοιχείων, του συμβατικού ποσού εξαγοράς 26.308 ευρώ και του σωστού ποσού εξαγοράς που θα έπρεπε να είναι 28.700 ευρώ, προκύπτουν τα ακόλουθα.

1. Η πραγματική απόδοση του συγκεκριμένου συμβολαίου ασφαλιστικής αποταμίευσης είναι περίπου 9,3% σε 18 έτη, δηλαδή 0,5% ετησίως!
2. Αν ο ασφαλισμένος λάμβανε το σωστό ποσό των 28.700 ευρώ, τότε η πραγματική απόδοση θα ήταν περίπου 19,3% σε 18 έτη, δηλαδή λίγο μεγαλύτερη από 1% ετησίως, απόδοση που είναι η ελάχιστη αποδεκτή στην ασφαλιστική αποταμίευση σήμερα.
3. Το ποσό εξαγοράς του ασφαλιστηρίου δεν προκύπτει με τεχνικό επιτόκιο 3,35%, αλλά με επιτόκιο περίπου 2,15% (ελέγχεται εύκολα από τον πίνακα υπολογισμού μελλοντικής αξίας προσόδου).

Είναι προφανές ότι τα παραπάνω δεν μπορεί να τα ελέγξει κανένας ασφαλισμένος. Ακόμη και αν έχει σπουδάσει χρηματοοικονομικά, εφόσον τελεί υπό «καλή πίστη», δύσκολα μπορεί να υποψιαστεί τα παραπάνω αποτελέσματα, όταν διαβάζει την προσφορά και υπογράφει την αίτηση ασφάλισης. Το εύλογο ερώτημα είναι αν μπορεί και πρέπει να ελέγχει τα παραπάνω ο Έλληνας ασφαλιστικός διαμεσολαβητής… Έχοντας κάνει παρόμοιο έλεγχο πριν 20 περίπου χρόνια, σε σχετική συζήτηση με διευθυντή υποκαταστήματος μεγάλης ασφαλιστικής ζωής, μου απάντησε ότι «αυτά» δεν τα καταλαβαίνει κανείς… Η ίδια ασφαλιστική που είχε καταγγείλει το συμφωνητικό συνεργασίας (σε μεσίτη) περίπου ένα χρόνο αργότερα.

Τέλος, δύο λόγια για τους αναλογιστές αυτού του ασφαλιστηρίου (και κάθε παρόμοιου). Δεν θα μου έκανε καμία εντύπωση αν βρισκόταν αναλογιστής να διαβάσει αυτό το άρθρο και να σχολιάσει ότι ο υποφαινόμενος δεν γνωρίζει και δεν μπορεί να ελέγξει το πως λειτουργούν αυτά τα συμβόλαια. Μία επίσης αναμενόμενη τοποθέτηση είναι ότι το φερόμενο ως καθαρό ασφάλιστρο αποταμίευσης θέλει περαιτέρω «πλύσιμο» γιατί περιλαμβάνει επιπλέον λειτουργικά έξοδα. Τι να πρωτοκαλύψουν ρε «συνάδελφοι» τα ασφάλιστρα των 2 πρώτων ετών…? Φρόντισα λοιπόν να υπολογίσω ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η εφαρμογή τεχνικού επιτοκίου 3,35% για την επίτευξη ποσού εξαγοράς 26.308 ευρώ, απαιτεί μέσο ετήσιο καθαρό ασφάλιστρο αποταμίευσης περίπου 1.280 ευρώ (από 1.396 που αναφέρω παραπάνω) δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε επιπλέον κράτηση 9% επί του μηνιαίου ασφαλίστρου για λειτουργικές δαπάνες…!!! Δεν άντεξα στον πειρασμό και ακολούθησε διαδικτυακή έρευνα για να δω «τι παίζει» με αυτές τις δαπάνες. Μεταξύ άλλων, μου τράβηξε την προσοχή άρθρο αναφοράς περί μεγάλων προστίμων στην Ολλανδική αγορά και νομοθετικό περιορισμό (ΕΚΕΙ) τέτοιων δαπανών σε ποσοστό κάτω του 1%...! Εννοείται ότι ειδικά σε συμβόλαιο εγγυημένης απόδοσης, δεν υπάρχει καμία ανοχή ύπαρξης σχετικών κρατήσεων. Δεν μου κάνει εντύπωση πως αυτή η μορφή συμβολαίων έχει καταργηθεί πλέον εντελώς, υπό το σημερινό καθεστώς εποπτικού ελέγχου. Ο επίσημος λόγος ότι οι ασφαλιστικές δεν μπορούν πλέον να εγγυηθούν αποδόσεις, σύμφωνα με τα παραπάνω μοιάζει με ανέκδοτο, καθώς ο ελεγχόμενος πίνακας εξαγοράς είναι του 2007!    

Ποιός είναι ο Γιώργος Σεραφειμίδης

Μεσίτης ασφαλίσεων

Υ.Γ.1  Ο υποφαινόμενος έχει σπουδάσει διοίκηση επιχειρήσεων με ειδίκευση (major) στη διαχείριση χρημάτων (finance), χωρίς ποτέ να ασχοληθεί επαγγελματικά με το αντικείμενο. Οι γνώσεις του «ευτυχώς ή δυστυχώς» τον απέτρεψαν από το να δραστηριοποιηθεί στον κλάδο ασφαλιστικής αποταμίευσης θεωρώντας ότι αφορά αποκλειστικά και μόνον εξειδικευμένους ασφαλιστικούς πράκτορες (συμβούλους όχι πωλητές) οι οποίοι κατανοούν τουλάχιστον τα 3 ακόλουθα: (1) Η αναπροσαρμογή ασφαλίστρου δεν καλύπτει τον πληθωρισμό. (2) Η αποταμίευση είναι το αντίστροφο της επένδυσης. (3) Τα Unit Linked δεν είναι ασφαλιστικά προϊόντα.

Υ.Γ.2 Πολύ θέλω να βρεθεί κάποιος να σχολιάσει (επώνυμα) ότι η παραπάνω περίπτωση είναι μεμονωμένη και δεν αποτελεί κανόνα.