Η εποχή μας χαρακτηρίζεται κατά κανόνα από ταχύτητα, από ευκολία, από έλλειψη χώρου και διαθέσιμου χρόνου για κριτική σκέψη , από ομαδοποιημένες προτιμήσεις, από μαζικές προσδοκίες, από ατομικές προτεραιότητες, από μία αστάθεια και γενικευμένη ρευστότητα, από έναν ηθικό πανικό και τέλος από ένα ψυχολογικό μετεωρισμό των υποκειμένων.

Στους εξειδικευμένους επιστήμονες ανήκει ο ρόλος του προσδιορισμού των αιτίων. 

Προκειμένου σε ένα τέτοιο ταραγμένο περιβάλλον  να εξαχθούν συμπεράσματα για τις αναμονές και προσδοκίες των πολιτών, για τις διαμορφωμένες τάσεις και κλίσεις, για τα ρεύματα προτίμησης, το εργαλείο πια είναι ένα, οι δημοσκοπήσεις.

Οι εταιρίες μέτρησης της κοινής γνώμης είναι ένα εξελιγμένο εργαλείο αφού αναλαμβάνουν όλο και περισσότερο έργο, εντελλόμενες από όλο και περισσότερους φορείς ενδιαφέροντος όπως πχ τα πολιτικά κόμματα, οι διάφοροι οργανισμοί, τα ιδρύματα, τα μέσα ενημέρωσης κοκ.

Δεν υπάρχει πια κανάλι ενημέρωσης, δεν υπάρχει έντυπο, εφημερίδα κλπ. που να μην δημοσιεύσει κάθε τρεις και λίγο μια δημοσκόπηση για λογαριασμού κάποιου φορέα.

Από τις τελευταίες δημοσιευμένες επίσημα δημοσκοπήσεις έχω σημειώσει κάποια ευρήματα που θέτω ενδεικτικά στην κρίση σας:

• Ο δείκτης πολιτικής εμπιστοσύνης (κοινοβούλιο, δημοκρατία) στην κλίμακα 0-10 είναι διαχρονικά πεσμένος με την σημερινή τιμή να είναι 3,3 δηλ. κάτω από την βάση.
• Το 52% (δηλ.1 στους 2) βαθμολογούν την πολιτική εμπιστοσύνη χαμηλά 0-3 στην κλίμακα. Στους Millennials το ποσοστό φτάνει το 62% και στην GenX φθάνει στο 58%. Στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα φθάνει στο 64% και στην εργατική τάξη στο 69%.
• Ο δείκτης κοινωνικής εμπιστοσύνης έχει στην κλίμακα 0-10 μέση τιμή 5,6 δηλ. πάνω από τη βάση, ενώ ένα 42% μόνο δηλώνει εμπιστοσύνη στον διπλανό του.
• Στην μέτρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς, μεταξύ χαμηλής και υψηλής εμπιστοσύνης, σε θετικό ισοζύγιο περνάνε μόνο τρεις θεσμοί, η οικογένεια, οι ένοπλες δυνάμεις και τα πανεπιστήμια.

Σε αρνητικό ισοζύγιο μένουν τα πολιτικά κόμματα, τα συνδικάτα, η κυβέρνηση, οι τράπεζες, τα ΜΜΕ, το κοινοβούλιο, το Εθνικό Σύστημα Υγείας, η Δικαιοσύνη.

Ειδικά η Δικαιοσύνη χάνει έντονα και σε σύντομο χρονικό διάστημα ποσοστά εμπιστοσύνης, αφού στο αρνητικό ισοζύγιο έχουμε 20 μονάδες το 2024, 29 μονάδες τον Ιανουάριο 2025 και τώρα χάνει 37 μονάδες.

Κάποια άλλα αποσπασματικά στατιστικά στοιχεία 

• Σε πρόσφατη έρευνα το 22% των ερωτηθέντων απάντησαν  ότι δεν θεωρούν τη δημοκρατία το καλύτερο πολίτευμα, ενώ το ποσοστό αυτό στους κάτω των 35 ετών γίνεται 36%
• Κατά την ΕΡΓΑΝΗ μόλις το 11% των μισθωτών παίρνουν στην Ελλάδα πάνω από 2000€ μικτά. (αν δεν ζεις με μαύρα δεν βγάζεις το μήνα)
• Από τις 38 χώρες του ΟΟΣΑ η Ελλάδα εξασφαλίζει την επιεικέστερη φορολογική μεταχείριση του πλούτου
• 4 στις 10 αίθουσες χειρουργείων στο ΕΣΥ που πληρώσαμε από την φορολογία μας παραμένουν κλειστές λόγω έλλειψης προσωπικού.

Δεν είμαι σίγουρος αν τα παραπάνω ευρήματα έχουν αξιολογηθεί ποτέ κι αν έχουν προβληματίσει. Το πιο πιθανό είναι να έχουν χαθεί μέσα στην πλημμυρίδα των δεδομένων που αρνείται να αφομοιώσει πια ο εγκέφαλος.

Εάν όμως θα είχαν απομονωθεί και αξιολογηθεί τότε το πιο πιθανό συμπέρασμα θα ήταν πως ζούμε πια στις παρυφές του κοινωνικού συμβολαίου που γνωρίζαμε και πως τα δεδομένα έχουν ανατραπεί αφού το μοντέλο κοινωνικής συμπερίληψης έχει διαρραγεί και “μπάζει” πολύ.

Σύμφωνα όμως με μια άλλη ανάγνωση ο γιαλός ήταν πάντα εκεί, ίδιος, αλλά εμείς για αλλού αρμενίζουμε.

Δημήτριος Τσεκούρας