Πέντε προτάσεις πολιτικής για την καλύτερη προσαρμογή του συνταξιοδοτικού συστήματος στις δημογραφικές τάσεις περιέχει η μελέτη του ΙΟΒΕ "Δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής" (δείτε εδώ).

Μεταξύ άλλων, ο ΙΟΒΕ προτείνει την ενίσχυση του κεφαλαιοποιητικού άξονα του συνταξιοδοτικού συστήματος, προκειμένου να δρα συμπληρωματικά με τον διανεμητικό άξονα. Ειδικότερα, όπως αναφέρει η μελέτη, πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στο σκέλος του δημόσιου, υποχρεωτικού πυλώνα, μέσα από την σταδιακή μετατροπή της επικουρικής ασφάλισης σε κεφαλαιοποιητική, αναμένεται να συμβάλλουν στην προσαρμογή του συστήματος στις δημογραφικές τάσεις (ΙΟΒΕ, 2021). Ωστόσο, η συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση στην Ελλάδα υπολείπεται σημαντικά από το αντίστοιχο επίπεδο στις περισσότερες άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Η ενίσχυση του κεφαλαιοποιητικού άξονα μπορεί να δρομολογηθεί με παρεμβάσεις πολιτικής σε τέσσερεις κατευθύνσεις:

• Η πρόσφατη μεταρρύθμιση της νέας επικουρικής κεφαλαιοποιητικής ασφάλισης αναμένεται να έχει θετικές μακροοικονομικές επιδράσεις (ΙΟΒΕ, 2021). Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να εφαρμοστεί απρόσκοπτα μακροχρόνια, ιδανικά στη βάση πολιτικής συναίνεσης και καλών διεθνών πρακτικών. Το μοντέλο οργανωτικής διαχείρισης του νέου Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), οι επενδυτικοί κανόνες, το εποπτικό πλαίσιο, η διαφάνεια και επάρκεια στην συστηματική ενημέρωση των ασφαλισμένων, αποτελούν εκκρεμότητες-κλειδί για την μακροχρόνια επιτυχημένη εφαρμογή.
• Κρίνεται σκόπιμο να ενισχυθεί ο θεσμός της επαγγελματικής ασφάλισης προκειμένου να παίξει τον ρόλο αναπτυξιακού μοχλού στην οικονομία. Στον τομέα αυτό, προτείνεται εκσυγχρονισμός στο αδειοδοτικό και εποπτικό πλαίσιο, μεγαλύτερη ευελιξία στην οργανωτική λειτουργία των επαγγελματικών ταμείων, «άνοιγμα» του θεσμού στα πολύ-εργοδοτικά ταμεία, αλλαγές στο πλαίσιο επαρκών και υγιών φορολογικών κινήτρων με κλιμακωτά χαρακτηριστικά και καθολικό πλαίσιο οριοθέτησης (ΙΟΒΕ 2022).
• Είναι θεμιτό να ενισχυθεί η συμμετοχή νοικοκυριών και επιχειρήσεων στον τομέα της ιδιωτικής ασφάλισης, με πολλαπλασιαστικό όφελος για την ιδιωτική αποταμίευση και τις επενδύσεις. Στην κατεύθυνση αυτή προτείνεται η επαναφορά και ενίσχυση φορολογικών κινήτρων για νοικοκυριά σε σχέση με συνταξιοδοτικά προϊόντα του τρίτου πυλώνα (ΙΟΒΕ 2019a). Ταυτόχρονα, προκειμένου ο κεφαλαιοποιητικός άξονας να αποφέρει τα μέγιστα οφέλη για την εγχώρια οικονομία και κεφαλαιαγορά, προτείνεται η εισαγωγή στοχευμένων φορολογικών κινήτρων, ώστε μέρος των αποθεματικών να κατευθύνεται και να επενδύεται εγχώρια, σε τοποθετήσεις που θα πληρούν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, και σε αρμονία και με το Ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο (ΙΟΒΕ 2019, ΙΟΒΕ 2021b).
• Προϋπόθεση για την μακροχρόνια αποτελεσματική και επιτυχημένη εφαρμογή ενός κεφαλαιοποιητικού άξονα αποτελεί η παράλληλη προαγωγή του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, ειδικά στην Ελλάδα, όπου εκτιμάται σε σχετικά χαμηλό επίπεδο (ΙΟΒΕ, 2019b). Αυτό είναι κομβικής σημασίας προκειμένου οι ασφαλισμένοι να επιλέγουν το προφίλ επένδυσης των εισφορών που ανταποκρίνεται καλύτερα στις προτιμήσεις και τις εκάστοτε ανάγκες τους, στη βάση ορθής κατανόησης των κινδύνων που ενέχει η επιλογή τους.