Tα επαγγελματικά ταμεία και ποιός από τους τρείς πυλώνες δίνει επαρκές συνταξιοδοτικό εισόδημα;

Θα αναθεωρηθούν οι Νόμοι,  Ν.3029/2002 και  Ν.4680/2020;

Επαγγελματικά Ταμεία.

Οι χρόνιες θηριώδεις παθογένειες του Συνταξιοδοτικού μας Συστήματος  προήλθαν από την πεισματώδη άρνηση της αποδοχής της αναγκαιότητας για την υιοθέτηση  μικτών συστημάτων χρηματοδότησης , με την εισαγωγή και του κεφαλαιοποιητικού.  

Εν τω μεταξύ ,  τα απολύτως ορατά στοιχεία για την αρνητική εξέλιξη  της σχέσης εργαζομένων / συνταξιούχων είχαν οδηγήσει τα Ευρωπαϊκά Κράτη στην εισαγωγή των  Μικτών  Συστημάτων από την δεκαετία του ’80. 

Σε ‘μας και μόνο η εκστόμιση της λέξης «κεφαλαιοποιητικό» αρκούσε να καταστρέψει την καριέρα κάποιου και να τον εκτοπίσει στο  περιθώριο με βαριές   κατηγορίες. Αντίθετα η υποστήριξη της  διαιώνισης του αδιεξόδου «μόνο αναδιανεμητικό»  δημιούργησε λίαν επιτυχημένες καριέρες , όλων των ειδών .  

Ένα ακόμη επεισόδιο  αυτού του σήριαλ παίζεται αυτόν τον καιρό με τα Επαγγελματικά Ταμεία. Ξεκίνησαν με τον Νόμο 3029 /2002 , που προβλέπει κεφαλαιοποιητική χρηματοδότηση , ο οποίος όμως φτιάχτηκε τότε μόνο επειδή τον επέβαλε η ΕΕ  και μόνο γι’ αυτό :

Το αναδιανεμητικό κατεστημένο   τα δυο προηγούμενα χρόνια και παρά την θέληση του τότε πρωθυπουργού , είχε ήδη εξοντώσει δύο προσπάθειες απαραίτητων αλλαγών στο Συνταξιοδοτικό , στέλνοντας ένα καθηγητή πίσω στο Λονδίνο και έναν άλλο πίσω στο πανεπιστήμιο. Έτσι , ναι μεν φτιάχτηκε , αλλά δε , οι ελλείψεις του δεν επέτρεπαν  στην ουσία την δημιουργία τους . 

Έπειτα ήρθε η Κρίση . Όλα τα Επικουρικά μαζευτήκαν σε ένα φορέα , τον ΕΤΕΑ / ΕΤΕΑΕΠ , εκτός από τέσσερα , που οριακά και με μειώσεις παροχών , έγιναν Επαγγελματικά.  Από το 2012 έως το 2017 συνεχείς προσθήκες στον ν. 3029 προσπάθησαν να τον ολοκληρώσουν για να μπορεί να καλύψει την λειτουργία τους και την λειτουργία , κατά συνέπεια , όσων μέχρι το 2020 ιδρύθηκαν με βάση εκείνον.  Τα επόμενα ιδρύθηκαν με τον διάδοχο νόμο 4680/2020. 

 Τα Επαγγελματικά Ταμεία είναι λοιπόν  κεφαλαιοποιητικά  , αλλά τελικά σε ποιόν Πυλώνα ανήκουν ;  

 

Ας το πάρουμε από την αρχή : Με την Οδηγία  ΕΕ 41/2003   η δομή του συνταξιοδοτικού εισοδήματος υποστηρίζεται από Τρεις Πυλώνες , ( όχι όμως εκείνους που σοφά καθόριζε η Διεθνής Τράπεζα το 1994 ).     

Πρώτος :   Υποχρεωτικός από τον Νόμο , Δημόσιας διαχείρισης.

Δεύτερος : Προαιρετικός από τον Νόμο ,  Ιδιωτικής διαχείρισης .

Τρίτος : Προαιρετικός από τον Νόμο , Ιδιωτικής διαχείρισης.

Σύμφωνα με τις προδιαγραφές αυτές ,

• Στον Πρώτο ανήκουν ο ΕΦΚΑ , τα υπαχθέντα στον ΕΤΕΑ / ΕΤΕΑΕΠ παλαιά Επικουρικά και το καινούργιο επικουρικό ΤΕΚΑ , ( που είναι κεφαλαιοποιητικό ).
• Στον Δεύτερο , τα Επαγγελματικά : Τα τέσσερα παλαιά ( 2012 ) , αυτά που ιδρύθηκαν υπό τον ν. 3029/2002 ( Οδηγία ΕΕ 41/2003 ) , και εκείνα υπό τον αντίστοιχο νεότερο ν. 4680/2020 ( Οδηγία ΕΕ 2341/2016 ).          
• Στον Τρίτο , τα ομαδικά συνταξιοδοτικά των ασφαλιστικών εταιριών , και τα PEPP. 

Ο Δεύτερος και Τρίτος είναι ίδιοι , αλλά , δεν είναι : Οι εγγυήσεις εισφορών και  ελάχιστων επιτοκίων , το κόστος διαχείρισης , το είδος της Εποπτείας , η φορολογικές επιβαρύνσεις   κλπ , διαφοροποιούν τους δύο Πυλώνες . Πολλές αναλύσεις μπορούν  να γίνουν , αλλά μια αφελής παρατήρηση είναι το γεγονός ότι οι ασφαλιστικές εταιρίες ασφαλίζουν το προσωπικό τους μέσω Επαγγελματικών Ταμείων που ιδρύουν και όχι μέσω Ομαδικών Συνταξιοδοτικών Συμβολαίων έκδοσής τους . 

Υπάρχουν όμως  σοβαρά ζητήματα  :  

1. Το γεγονός ότι το Κεφαλαιοποιητικό στοιχείο , απαραίτητο για την εξασφάλιση των συνταξιοδοτικών εισοδημάτων στο μέλλον ,  πρέπει να είναι υποχρεωτικό από τον Νόμο  ( ΤΕΚΑ ).

2. Το  γεγονός ότι στον Δεύτερο Πυλώνα   τα Ταμεία δεν είναι υποχρεωτικά από τον Νόμο . ( Κατά συνέπεια , τα τέσσερα παλαιά ανήκουν στον Πρώτο, ως υποχρεωτικά ).   

3.  Η  Εποπτεία του Δεύτερου Πυλώνα , όπου προς το παρόν    ( αμαρτία του ν. 3029 ) ασκείται από τρεις Αρχές :  Λειτουργία , από το Υπουργείο Εργασίας . Επενδύσεις , από την Κεφαλαιαγορά . Αναλογιστική επάρκεια  , από την Εθνική Αναλογιστική Αρχή .  Πολλά μπορούν να σχολιαστούν   εδώ , αλλά η σημαντικότατη παρατήρηση  είναι ότι στον όμοιο Τρίτο Πυλώνα  , ( Ασφαλιστικές εταιρίες ) η Εποπτεία  ασκείται ενιαία από την ΤτΕ , σε καθεστώς Solvency II . 

4. Ζήτημα Στρατηγικής : Η  ΕΕ με τις δύο Οδηγίες  ζητά μέσω ΚΑΙ των Τριών Πυλώνων  να εξασφαλίσει ένα επαρκές ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΟ εισόδημα . Όμως στην μεταποίηση των Οδηγιών στους δικούς μας Νόμους , η στρατηγική καταπατείται , γιατί οι παροχές μπορούν να δίνονται και  (  δηλαδή τελικά  , μόνο  ) ως εφάπαξ . Όπως έχει αποδειχθεί αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο , γιατί το εφάπαξ κατατρώγεται άμεσα και η σύνταξη παραμένει ανεπαρκής , με το Κράτος να καλείται τελικά και ξανά να βοηθήσει. Ειδικότερα , αυτό είναι πολύ σοβαρό για τον Δεύτερο Πυλώνα , που πρέπει να περιοριστεί στην καταβολή συντάξεων, γιατί στην ουσία για το λόγο αυτό δημιουργήθηκε . Προφανώς δεν είναι έτοιμος να το κάνει , γιατί αυτό απαιτεί μια πρόσθετη πιο σύνθετη εσωτερική δομή  ( πέραν της  sexy και επικίνδυνης αναζήτησης κερδοφόρων επενδύσεων ) ,  δηλαδή του μηχανισμού χορήγησης συντάξεων .               

Άρα , θα επανέλθουμε  επειδή μας αφορά και η τύχη του Ταμείου των ασφαλιστικών υπαλλήλων. Σε ποιόν πυλώνα θα ενταχθεί;