Πέντε αγρότισσες τιμώνται την Κυριακή 15 Νοεμβρίου στην Ελευσίνα, σε μια βραδιά αφιερωμένη στον μόχθο, στη γνώση και στη συνέχεια της αγροτικής ζωής.
Μια γυναίκα με σκούρα ρούχα στέκεται δίπλα στο ζώο και στο κάρο. Πίσω της, ένα παιδί κοιτάζει τον φωτογραφικό φακό. Η παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία, από το οικογενειακό αρχείο της Σοφίας Παππού-Τσόκα, διασώζει μια στιγμή καθημερινής ζωής. Δεν γνωρίζουμε τι προηγήθηκε ούτε πού θα πήγαιναν ύστερα. Μπορούμε, όμως, να σταθούμε στη συνύπαρξη των δύο γενεών, σ’ εκείνη τη μικρή σκηνή όπου η εργασία, η οικογένεια και η μετακίνηση χωρούν στο ίδιο κάδρο.
Αυτές οι φωτογραφίες μάς βοηθούν να ξαναδούμε και τον τόπο. Στη Δυτική Αττική, που έχουμε συνηθίσει να τη συνδέουμε με εργοστάσια, αποθήκες, μεγάλους δρόμους και φορτηγά, υπάρχει και η αγροτική ζωή. Μια ζωή με χωράφια και ανθρώπους που καλλιεργούν, με γνώσεις που περνούν από γενιά σε γενιά και με γυναίκες των οποίων η προσφορά συχνά χωρά στη γενική λέξη «βοήθεια», ακόμη κι όταν σηκώνουν μεγάλο μέρος της δουλειάς.
Η αγρότισσα γνωρίζει τη γη μέσα από την καθημερινή σχέση μαζί της: πότε χρειάζεται νερό, τι προμηνύει ο καιρός, πόση φροντίδα απαιτεί η παραγωγή ώσπου να φτάσει στο τραπέζι. Και η εργάσιμη μέρα της συχνά συνεχίζεται στο σπίτι, στη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων. Η αναγνώριση αυτής της προσφοράς αρχίζει όταν οι γυναίκες αποκτούν όνομα, πρόσωπο και χώρο να αφηγηθούν οι ίδιες τη ζωή τους.
Αυτό το νόημα έχει η βραδιά «Φόρος τιμής στην αγρότισσα της Δυτικής Αττικής», που διοργανώνουν για τέταρτη συνεχή χρονιά η Αιμιλία Μπουρίτη και η καλλιτεχνική πλατφόρμα Συν+Εργασία – Syn+ergasia ΑΜΚΕ. Η φετινή διοργάνωση εντάσσεται στο πλαίσιο του Διεθνούς Έτους Αγρότισσας 2026, που έχει ανακηρύξει ο ΟΗΕ.
Τιμώνται πέντε γυναίκες από τέσσερις δήμους της Δυτικής Αττικής: η Αικατερίνη Τσόκα από την Ελευσίνα, η Αναστασία Καλλέργη και η Μαρία Παππού-Χατζή από τον Ασπρόπυργο, η Πηνελόπη Τσάμου από τη Μάνδρα–Ειδυλλία και η Αγγελική Μωραΐτη από τα Μέγαρα. Μέσα από τα πρόσωπά τους αναδεικνύεται μια συλλογική διαδρομή μόχθου, επιμονής και γνώσης, αλλά και οι σημερινές αγωνίες για τη συνέχεια της αγροτικής ζωής.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ομιλίες, αφηγήσεις, προβολές, αρβανίτικα τραγούδια, δημοτική μουσική και ποίηση. Η μνήμη θα συναντήσει και τα πρακτικά ερωτήματα του παρόντος: το Εργαστήριο Ήπιων Μορφών Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής συμμετέχει με την παρουσίαση της επίκουρης καθηγήτριας Χριστιάνας Παπαποστόλου, «Η σωστή χρήση του νερού και της ενέργειας στα αγροκτήματα της Δυτικής Αττικής».
Για να έχει συνέχεια αυτή η σχέση με τη γη, χρειάζονται άνθρωποι που να μπορούν να ζήσουν από την καλλιέργειά της, διαθέσιμο νερό, γνώση και χώρος για την παραγωγή. Η τιμή στις αγρότισσες αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν μας κάνει να ακούσουμε τι χρειάζονται οι ίδιες σήμερα. Να δούμε, πίσω από την παλιά φωτογραφία, και τη γυναίκα που αύριο το πρωί θα ξαναπάει στο χωράφι.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026, στις 19:00, στο CINE ΕΛΕΥΣΙΣ, Ελευθερίου Βενιζέλου 45, στην Ελευσίνα. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Μια γυναίκα, ένα παιδί και ένα κάρο: στιγμή καθημερινής ζωής που διασώθηκε στη μνήμη μιας οικογένειας. Φωτογραφία από το οικογενειακό αρχείο της Σοφίας Παππού-Τσόκα.
