Ομόλογα: Πώς οι ασφαλιστικές καταφέρνουν και γυρνάνε σε θετικές τις επιπτώσεις από τη διεθνή αναταραχή

Σε μία περίοδο κατά την οποία η αύξηση του κόστους δανεισμού και οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική κατάσταση μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών, αλλά και για τις ΗΠΑ, προκαλούν ισχυρές αναταράξεις στις αγορές, το δίχτυ ασφαλείας της ελληνικής οικονομίας και οι έξυπνες επενδυτικές κινήσεις των ασφαλιστικών εταιρειών  περιορίζει τους κραδασμούς.

Πάντως η πρόσφατη διεθνής αναταραχή στις αγορές ομολόγων, έχει ωθήσει τις αποδόσεις του ελληνικού 10ετούς κρατικού ομολόγου στην περιοχή του 4,4%, και επηρεάζει άμεσα και πολυεπίπεδα την ελληνική ασφαλιστική αγορά.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες λειτουργούν ως θεσμικοί επενδυτές μεγάλου βεληνεκούς, με το ενεργητικό τους στην Ελλάδα να αγγίζει τα 22,9 δισ. ευρώ (σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2026). Από το ποσό αυτό, το 32% είναι τοποθετημένο σε κρατικά ομόλογα και το 13% σε εταιρικά ομόλογα, καθιστώντας τις επενδύσεις σταθερού εισοδήματος τον βασικότερο πυλώνα των χαρτοφυλακίων τους.

Οι κύριες επιπτώσεις της αναταραχής αυτής στην ελληνική ασφαλιστική αγορά συνοψίζονται στα εξής:

1. Λογιστικές Απώλειες στο Ενεργητικό

Καθώς οι αποδόσεις (yields) των ομολόγων αυξάνονται λόγω των διεθνών πιέσεων, οι τρέχουσες τιμές των ομολόγων που ήδη κατέχουν οι ασφαλιστικές στα χαρτοφυλάκιά τους πέφτουν.

• Αυτό δημιουργεί βραχυπρόθεσμες υποτιμήσεις και λογιστικές απώλειες στην τρέχουσα αξία του ενεργητικού τους.

• Ωστόσο, επειδή οι ασφαλιστικές εταιρείες διακρατούν συνήθως τα ομόλογα μέχρι τη λήξη τους (buy-and-hold στρατηγική) για να καλύψουν τις μελλοντικές τους υποχρεώσεις, οι απώλειες αυτές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό λογιστικές και δεν μετατρέπονται σε πραγματικές ζημιές.

2. Βελτίωση των Αποδόσεων στις Νέες Επενδύσεις

Η άλλη όψη του νομίσματος είναι θετική. Οι ασφαλιστικές εταιρείες εισπράττουν συνεχώς ρευστότητα από τα ασφάλιστρα (premiums). Η τρέχουσα αναταραχή και τα υψηλότερα επιτόκια τους επιτρέπουν να επανεπενδύουν αυτά τα κεφάλαια σε νέα ομόλογα με σημαντικά υψηλότερες και πιο ελκυστικές αποδόσεις, κλειδώνοντας καλύτερα έσοδα για τα επόμενα χρόνια.

3. Πίεση στα Προϊόντα Unit-Linked

Τα επενδυτικά-ασφαλιστικά προϊόντα (Unit-Linked), τα οποία συνδέονται άμεσα με τις αγορές και έχουν γνωρίσει μεγάλη άνθηση, δέχονται πιέσεις. Η μεταβλητότητα στα ομόλογα και στις μετοχές μειώνει τις βραχυπρόθεσμες αποδόσεις αυτών των προγραμμάτων, κάνοντας τους καταναλωτές πιο διστακτικούς στην αγορά τους.

4. Ενίσχυση των Δεικτών Φερεγγυότητας (Solvency II)

Παρά την πτώση των τιμών των ομολόγων, η άνοδος των επιτοκίων αναφοράς έχει μια ευεργετική ιδιότητα για τους ισολογισμούς των ασφαλιστικών: μειώνει την παρούσα αξία των μελλοντικών υποχρεώσεων (τεχνικές προβλέψεις) που έχουν αναλάβει έναντι των ασφαλισμένων. Αυτό συχνά λειτουργεί αντισταθμιστικά, προστατεύοντας ή και ενισχύοντας τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας (Solvency Ratio) των εταιρειών.

Οι γραμμές άμυνας της ελληνική οικονομίας

Τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, σε συνδυασμό με το ταμειακό μαξιλάρι των 32 δισ. ευρώ, οι διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές δημόσιου χρέους, οι αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης και οι ρυθμοί ανάπτυξης που παραμένουν σχεδόν διπλάσιοι από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, είναι τα τέσσερα βασικά πλεονεκτήματα της χώρας όπως τα καταγράφουν τραπεζικοί και οικονομικοί παράγοντες. Αυτό αποτυπώνεται και στις αποδόσεις των ομολόγων που δείχνουν ότι η Ελλάδα δανείζεται με χαμηλότερο κόστος από τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Βρετανία και τι ΗΠΑ. Το κόστος δανεισμού μέσω 10ετών ομολόγων για τη Γαλλία ξεπέρασε το 5% λόγω των διεθνών ανησυχιών για τη δημοσιονομική κατάσταση της γαλλικής οικονομίας. Η απόδοση των 10ετών ομολόγων της Ιταλίας βρίσκεται στα επίπεδα του 4,5%, της Βρετανίας στο 5,3%, των ΗΠΑ πάνω 5% ενώ η απόδοση για την Ελλάδα βρίσκεται στο 4,4% και για τη Γερμανία στο 3,3%.Επιπλέον, το πλεονέκτημα για τη χώρα μας, όπως σημειώνουν τα ίδια στελέχη, είναι οι περιορισμένες χρηματοδοτικές ανάγκες και η ευνοϊκή ρύθμιση του χρέους που μαζί με το ισχυρό δημοσιονομικό μαξιλάρι των 32 δισ. ευρώ δίνουν την ευχέρεια επιλογών στην ηγεσία του οικονομικού επιτελείου και στον ΟΔΔΗΧ σε ότι αφορά την πολιτική δανεισμού.

Αναλυτικότερα, τα δεδομένα στις τέσσερις ελληνικές γραμμές άμυνας απέναντι στην αναταραχή στις διεθνείς αγορές ομολόγων - που τροφοδοτείται όχι μόνο από τον γαλλικό κίνδυνο αλλά και από τον υψηλό πληθωρισμό που προκαλούν οι δύο πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν, την επακόλουθη αύξηση των επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών σε Ευρώπη και ΗΠΑ, όπως και από την ξέφρενη κούρσα δανεισμού των κολοσσών της τεχνητής νοημοσύνης- είναι τα ακόλουθα:

Ανάπτυξη

Ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται το 2026 να κυμανθεί στο 2% καταγράφοντας σχεδόν διπλάσιες επιδόσεις από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (0,9%). Για το 2027, με βάση τις προβλέψεις του προσχεδίου του προϋπολογισμού, η ανάπτυξη στη χώρα μας θα τρέξει με ρυθμό 2,3% ενώ η ευρωζώνη εκτιμάται ότι θα καταγράψει επίδοση 1,2%. Πρόκειται για ρυθμούς ανάπτυξης που παραμένουν σταθερά πάνω από 2% τα τελευταία χρόνια και τροφοδοτούνται από την αύξηση των επενδύσεων (ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου), οι οποίες εκτιμάται ότι θα τρέξουν με ρυθμό 7,7% και 7,9% φέτος και το 2027 αντίστοιχα.

Πρωτογενή πλεονάσματα

Οι υψηλές επιδόσεις στα πρωτογενή πλεονάσματα που πρέπει να παράγει η χώρα μας για να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος αναμένεται να συνεχιστούν φέτος και τα επόμενα χρόνια. Το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2026 προβλέπεται να ανέλθει στο 3,6% του ΑΕΠ και στο 3,3% του ΑΕΠ για το 2027. Είναι επίσης ενδεικτικό ότι η Ελλάδα έχει πλεόνασμα και το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το οποίο αναμένεται να διαμορφωθεί στο 0,6% του ΑΕΠ φέτος και στο 0,3% του ΑΕΠ το 2027.

Δημόσιο Χρέος

Λόγω των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων ο Οργανισμός Διαχείρισης του Δημοσίου Χρέους έχει τη δυνατότητα να προχωρά σε πρόωρες αποπληρωμές του δημοσίου χρέους. Τον περασμένο Ιούνιο αποπληρώθηκαν μνημονιακά δάνεια 6,94 δισ. ευρώ, στις αρχές Οκτωβρίου επιπλέον 2,5 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι το τέλος του χρόνου σύμφωνα με τον προγραμματισμό θα αποπληρωθούν πρόωρα άλλα 2,2 δισ. ευρώ. Αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής και των ρυθμών ανάπτυξης είναι η μείωση του δημόσιου χρέους στο 136,7% του ΑΕΠ φέτος με προοπτική να περιοριστεί στο 128,8% του ΑΕΠ το 2027, σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών. Ο στόχος είναι το δημόσιο χρέος να μειωθεί κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2029 με προοπτική να πέσει κάτω από το 110% του ΑΕΠ το 2030.

Οι αναβαθμίσεις των ξένων οίκων

Τα δεδομένα αυτά, όπως και προτροπές για επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, επισημαίνονται στις εκθέσεις των ξένων οίκων αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας. Η επενδυτική βαθμίδα που έχει εξασφαλίσει η Ελλάδα από όλους τους μεγάλους οίκους και η προοπτική για περαιτέρω αναβαθμίσεις αποτελούν μήνυμα εμπιστοσύνης για την ελληνική οικονομία όπως επισημαίνεται από την Τράπεζα της Ελλάδος και το υπουργείο Οικονομικών.