Κάποτε η διαδικασία επέμβασης στον ανθρώπινο εγκέφαλο συνίστατο σε τρυπανισμό και στη συνέχεια ταξίδι στο άγνωστο, σε αχαρτογράφητα νερά. Η περιγραφή αυτή αποτελεί φυσικά σχήμα λόγου. Ωστόσο, δεν απέχει καθόλου από την αλήθεια και περιγράφει μια μεγάλη χρονική περίοδο, όχι φυσικά με την ίδια ισχύ σε όλο το μήκος της. Αν το κάποτε αναφέρεται στο μακρινό παρελθόν, δεν συμβαίνει το ίδιο για το «χθες». Μόλις 15 χρόνια πριν, παρόλη την εν τω μεταξύ πρόοδο, οι νευροχειρουργοί μιλούσαν για μη διαχειρίσιμες και ανεγχείρητες καταστάσεις. Σήμερα, πρακτικά δεν υπάρχει μη εγχειρήσιμη και μη διαχειρίσιμη κατάσταση αναφορικά με τον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη. Η πρόοδος που έχει γίνει στη χειρουργική θεραπεία προβλημάτων όπως οι όγκοι εγκεφάλου, τα νευρολογικά ζητήματα της τρίτης ηλικίας, η χειρουργική της υπόφυσης, οι εν τω βάθει εξεργασίες, οι κήλες μεσοσπονδυλίου δίσκου και του πλέον δύσκολου εντοπισμού, είναι αδιανόητη. Και μάλιστα η πρόοδος αυτή περνάει από την «κλειδαρότρυπα».

Εγκέφαλος: Από την εποχή των μεγάλων κρανιοτομιών/κρανιεκτομιών στην εποχή της «κλειδαρότρυπας»

«Ο εγκέφαλος είναι ένα θαυμαστό όργανο, υπεύθυνο για την ομαλή λειτουργικότητα όλων των επί μέρους συστημάτων του ανθρώπου. Έχει μεγάλη ευενδοτότητα (δηλαδή μεταβολή του όγκου σε μια δεδομένη μεταβολή της πίεσης) και κρύβεται μέσα σε μια κλειστή ανένδοτη κοιλότητα. Κάθε είδους επέμβαση σε αυτόν απαιτεί ευγένεια και σεβασμό, ακριβή σχεδιασμό, άρτια χειρουργική τεχνική ενώ δεν επιτρέπονται λάθος εκτιμήσεις, κακοί χειρισμοί και πιθανολογικές κινήσεις που οδηγούν μαθηματικά σε κακή χειρουργική την οποία θα πληρώσει ο ασθενής με βαριά αναπηρία ή και την ίδια του τη ζωή.

Κάθε ιατρική πράξη στον εγκέφαλο και στη σπονδυλική στήλη πρέπει να έχει πίσω της ακριβή διάγνωση, ακριβή ανατομικό και λειτουργικό προσδιορισμό της παθολογίας της βλάβης, χειρουργικό και αναισθησιολογικό σχεδιασμό στην εφαρμογή της προσέγγισης της παθολογίας χωρίς καταστροφή υγιών ιστών και, στη συνέχειά της, προσήκουσα και προσεκτική περιεγχειρητική φροντίδα», αναφέρει η κ. Κωνσταντία Στοφόρου, MD, PhD, Διευθύντρια Νευροχειρουργός στο Metropolitan Hospital.

Σήμερα αυτός ο κανόνας κάθε επέμβασης στον εγκέφαλο έχει πολύτιμους συμμάχους, που κατέστησαν δυνατή την προσέγγιση με ελάχιστο χειρουργικό και, κυρίως, εγκεφαλικό τραύμα, δηλαδή την εφαρμογή ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής στο πλέον ζωτικό όργανο του ανθρώπινου σώματος. Είναι οι σύγχρονες τεχνολογίες που αφορούν και επιτρέπουν τον εντοπισμό της βλάβης, την απεικόνιση τόσο της βλάβης όσο και της επέμβασης σε

πραγματικό χρόνο, με τη χρήση τεχνολογικού εξοπλισμού όπως: νευροενδοκάνουλα – «brain path», Laser & Ultrasonic aspirators, Ultra fine High speed drills, μικροεργαλεία, ενδοσκόπιο και νευροπλοήγηση στο χειρουργικό μικροσκόπιο με fusion σε real time της μαγνητικής τομογραφίας και προβολή μέσα στο χειρουργικό πεδίο της εικόνας του όγκου. Αυτές οι τεχνολογίες συνδυασμένες φυσικά με την υψηλή εξειδίκευση και την εμπειρία του νευροχειρουργού είναι που επιτρέπουν την χειρουργική της «κλειδαρότρυπας», την είσοδο δηλαδή εργαλείων και ενδοσκοπίου από μια «τρύπα» όχι μεγαλύτερη από μια κλειδαρότρυπα. Όταν αυτή η τεχνική εφαρμόζεται στην κοιλιακή περιοχή πρόκειται για λαπαροσκόπηση, στον θώρακα θωρακοσκόπηση VATS, στο γόνατο αρθροσκόπηση κ.λπ. Στον εγκέφαλο μπορεί να είναι οπισθοσιγμοειδική κρανιοτομία, υποκροταφική κρανιοτομία, διαλαβυρινθική κρανιοτομία και ενδοσκοπική προσέγγιση μέσα από τη μύτη, υπερόφρυος και να εφαρμοσθεί για αφαίρεση μηνιγγιώματος οπτικού νεύρου, χειρουργική υπόφυσης, μικροαγγειακή αποσυμπίεση τρίδυμου, αφαίρεση ενδοεγκεφαλικού αιματώματος και αφαίρεση εν τω βάθει εξεργασιών με τεχνική «brainpath».

Σπονδυλική στήλη

«Παρόλο που αυστηρά ορισμένη η σπονδυλική στήλη είναι ένα σύνολο από οστά (σπόνδυλοι) και πρακτικά όταν αναφερόμαστε σε αυτήν συμπεριλαμβάνουμε και το εσωτερικό της, τον νωτιαίο μυελό και την αρχή των νεύρων αλλά και το εξωτερικό της, μύες και συνδέσμους. Είναι η πιο σημαντική υποστηρικτική δομή του σώματος και οι παθήσεις της συνδέονται με σοβαρούς ή πολύ σοβαρούς περιορισμούς για τους πάσχοντες. Ισχύουν και γι` αυτήν όλα εκείνα τα προαπαιτούμενα και οι περιορισμοί που ισχύουν και για τη χειρουργική του εγκεφάλου και όλες οι κατακτήσεις της νευροχειρουργικής που ισχύουν για τον εγκέφαλο. Έτσι, σήμερα, η χειρουργική τεχνική της «κλειδαρότρυπας» βρίσκει ευρεία εφαρμογή σε επεμβάσεις διατρηματικής δισκεκτομής, μικροενδοσκοπικής δισκεκτομής, πρόσθιας και οπίσθιας αυχενικής δισκεκτομής, δυναμική σταθεροποίηση του αυχένα με αποφυγή αφαίρεσης του δίσκου οπότε αποφεύγονται σπονδυλοδεσίες και ακινητοποίηση της περιοχής και μάλιστα χωρίς να αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες ούτε η ηλικία ούτε οι συνοδές παθήσεις του ασθενούς», επισημαίνει η ιατρός.

Αποτέλεσμα και περιεγχειρητική φροντίδα

Σήμερα, στην εποχή της μεγαλύτερης πίστης στις ανθρώπινες δυνατότητες και τα διευρυνόμενα όριά τους, το αποτέλεσμα της εφαρμογής της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη μοιάζει και ακούγεται σαν θαύμα. Γιατί τι άλλο μπορεί να είναι χρόνος αποκατάστασης κάτω από 24 ώρες για τις επεμβάσεις στη σπονδυλική στήλη, δύο με τρεις ημέρες για αυτές στον εγκέφαλο με παραμονή σε Μ.Ε.Θ. έως 24 ώρες και χωρίς αναγκαστικό ύπνο στη συνέχεια, με αισθητά λιγότερες επιπλοκές και μικρότερο κόστος. «Όλα αυτά δεν αποτελούν μόνο μια πραγματικότητα στην οποία επαναπαύονται οι νευροχειρουργοί και η νευροχειρουργική, αλλά ένα στάδιο το οποίο μας προδιαθέτει για όλα τα θαυμάσια πράγματα όπως π.χ. η νανοτεχνολογία που έρχονται με τη σειρά τους να γίνουν τα νέα όπλα στη θεραπευτική μας φαρέτρα», καταλήγει η κ. Στοφόρου.