Θέμα επανεξέτασης του τρόπου διαχείρισης των μικρών κακοήθων ογκιδίων στον θυρεοειδή εγείρει η δημοσίευση των αποτελεσμάτων μιας νέας μεγάλης έρευνας. Σύμφωνα με αυτά, υπάρχει ένα μικρό ποσοστό ασθενών στους οποίους θα πρέπει να ακολουθείται διαφορετική προσέγγιση από την καθιερωμένη, προκειμένου να έχει εξίσου υψηλά ποσοστά θεραπείας με τη συντριπτική πλειονότητα των ασθενών με καρκίνο του θυρεοειδούς.  

Όπως μας εξηγεί ο καθηγητής χειρουργικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής στον Όμιλο ΥΓΕΙΑ, Δημήτρης Λινός, οι περισσότερες μορφές καρκίνου του θυρεοειδούς έχουν εξαιρετική πρόγνωση και πολύ υψηλά ποσοστά πλήρους ίασης. Πάνω από το 85% των ασθενών έχουν μια μορφή που ονομάζεται θηλώδες καρκίνωμα, το οποίο θεωρείται ως μια πολύ αργά εξελισσόμενη νόσος. Από αυτούς, το 30% έχει όγκους 1 εκατοστού ή μικρότερους, πάσχει δηλαδή από θηλώδες μικροκαρκίνωμα. Η ασυμπτωματική και νωθρή φύση του έχει αποδειχθεί από πολλές μελέτες, αλλά και από την υψηλή συχνότητα εντοπισμού του σε αυτοψίες ατόμων που έχασαν τη ζωή τους από άλλη αιτία. Η ύπαρξη της νόσου, δηλαδή, δεν γίνεται αντιληπτή, αφού δεν προκαλεί συμπτώματα και η εξέλιξή της είναι τόσο αργή που συχνά δεν διαγιγνώσκεται, παρά εντοπίζεται μετά τον θάνατο του ασθενή από κάποια άλλη αιτία.

Αν και μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα όλων των ηλικιών, από παιδιά έως ηλικιωμένους, το θηλώδες μικροκαρκίνωμα του θυρεοειδούς είναι πιο συνηθισμένο σε άτομα μεταξύ 30 και 50 ετών, κυρίως γυναίκες. «Με αυτά τα δεδομένα, είναι φρόνιμο να περιλαμβάνεται η εξέταση του θυρεοειδούς στο ετήσιο τσεκ-απ». Εξάλλου, η αύξηση της εμφάνισης του καρκίνου αυτού τα τελευταία χρόνια, μπορεί να αποδοθεί, ως ένα βαθμό, στην προθυμία των ανθρώπων να υποβάλλονται σε προληπτικές εξετάσεις και στα προηγμένα τεχνολογικά απεικονιστικά συστήματα που εντοπίζουν πολύ μικρούς όγκους.

Δεν είναι όμως αυτοί οι μόνοι λόγοι της αύξησης. Έχει βρεθεί ότι ευθύνεται η «επιδημία» της παχυσαρκίας, καθώς και η ρύπανση της ατμόσφαιρας.

Αν και υπάρχουν περιπτώσεις που το ογκίδιο είναι ορατό με γυμνό μάτι στο λαιμό των αδύνατων ανθρώπων, τις περισσότερες φορές ανιχνεύεται κατά την ψηλάφηση από έναν έμπειρο γιατρό. Ενίοτε αποτελεί τυχαίο εύρημα μιας εξέτασης στο λαιμό για κάποιον άλλο λόγο. Τότε ο ιατρός ζητά επιπλέον αιματολογικές, αλλά και απεικονιστικές εξετάσεις ώστε να προσδιοριστεί το μέγεθός του. Και κατόπιν διενεργεί βιοψία για να διαπιστώσει εάν πρόκειται για κακοήθεια.

Η υπερδιάγνωση του θηλώδους μικροκαρκινώματος του θυρεοειδούς οδήγησε στην αλλαγή του τρόπου αντιμετώπισής του. Όταν το ογκίδιο είναι μικρότερο του 1 εκατοστού, ορισμένοι έχουν προτείνει τακτική παρακολούθηση, με τη διενέργεια επαναλαμβανόμενων εξετάσεων, αν και η Αμερικανική Εταιρεία για τον Θυρεοειδή (American Thyroid Association) εξακολουθεί να συστήνει την αφαίρεση του αδένα.

Τα αποτελέσματα της νέας ερευνητικής μελέτης, που δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο του Journal of the American College of Surgeons, συνηγορούν υπέρ της χειρουργικής θεραπείας της νόσου, τουλάχιστον έως ότου βρεθούν νέες, πιο εξελιγμένες εξετάσεις που θα εντοπίζουν εγκαίρως τους ασθενείς που βρίσκονται σε κίνδυνο.

Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές ανέλυσαν 30.180 ιατρικά αρχεία ενηλίκων ασθενών που έλαβαν θεραπεία για θηλώδες μικροκαρκίνωμα του θυρεοειδούς μεταξύ 2010 και 2014. Διαπίστωσαν ότι οι 5.628 (18,7%) εμφάνισαν χαρακτηριστικά προχωρημένης νόσου.

«Παρότι η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου δεν είναι επιθετική, οι ασθενείς που έχουν ακόμα και μικρούς όγκους είναι προτιμότερο να λαμβάνουν χειρουργική θεραπεία, προκειμένου να υπάρχει δυνατότητα πραγματοποίησης πλήρους ιστολογικής εξέτασης. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν υπάρχει άλλος τρόπος να εντοπιστούν αυτά τα χαρακτηριστικά με προεγχειρητική εξέταση, παρά μόνο με αφαίρεση του αδένα», διευκρινίζει ο κ. Λινός.

Τα τελευταία χρόνια η πρόοδος που έχει σημειωθεί στις τεχνικές είναι αξιοθαύμαστη και για τον λόγο αυτό η απόφαση από τον ίδιο τον ασθενή για την πραγματοποίηση της επέμβασης είναι ευκολότερη σε σύγκριση με το παρελθόν. Ωστόσο, η αφαίρεση του θυρεοειδούς απαιτεί δεξιοτεχνία και εμπειρία.

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών Ενδοκρινών Αδένων και πρώην πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Χειρουργικής Ενδοκρινών Αδένων (IAES) καθηγητής κ. Λινός, που έχει ίσως τη μεγαλύτερη εμπειρία από όλους τους εν ενεργεία χειρουργούς στον κόσμο, έχει καθιερώσει διεθνώς την Minimally Invasive Non-Endoscopic Thyroidectomy (MINET), όπως την έχει ονομάσει ο ίδιος. Είναι μια μη ενδοσκοπική, ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση αφαίρεσης του θυρεοειδή, που προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα στον ασθενή. 

«Πρόκειται για μια τεχνική που εξασφαλίζει την ελαχιστοποίηση του μετεγχειρητικού πόνου, την ταχεία ανάρρωση και την υψηλή αισθητική, αφού η τομή είναι πολύ μικρή και σχεδόν αόρατη μετεγχειρητικά. Κυρίως, όμως, είναι ασφαλής, προσφέρει ριζικότερη θυρεοειδεκτομή και καλύτερα αποτελέσματα, κυρίως στη διατήρηση της ακεραιότητας των νεύρων και του άνω παραθυρεοειδή αδένα», καταλήγει ο καθηγητής Δημήτρης Λινός.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΙΝΟΥ

Τρέχουσες Θέσεις

• Ομότιμος Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Αθηνών, ΕΚΠΑ
• Διευθυντής Ακαδημαϊκών Υποθέσεων Ομίλου ΥΓΕΙΑ
• Διευθυντής Χειρουργικής Ομίλου ΥΓΕΙΑ
• Governor, American College of Surgeons– Greek Chapter
• Consultant in Surgery, Massachusetts General Hospital, ΗΠΑ
• Lecturer of Surgery, Harvard University, Boston, ΗΠΑ

Ακαδημαϊκοί Τίτλοι

• Καθηγητής Χειρουργικής & Διευθυντής Ε' Χειρουργικής Κλινικής του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, 2006-2018
• Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Αθηνών, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 1984 - 2006
• Assistant Professor Χειρουργικής, Case Western Reserve, Cleveland, Ohio, ΗΠΑ, 1981 – 1984
• •Υφηγητής Ιατρικής Σχολής, Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 1983
• Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, 1978

Εκπαίδευση

• Διπλωματούχος American Boards of Surgery (certified, 1981)
• Resident & Chief Resident Associate in Surgery, Mayo Clinic, Rochester, Minnesota, ΗΠΑ, 1976 – 1981
• Clinical & Research Fellow in Surgery, M.G.H./ Harvard University, Boston, ΗΠΑ, 1975 – 1976
• Πτυχίο της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών, (Άριστα), 1975

Διακρίσεις

• Πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Χειρουργών Ενδοκρινών Αδένων (International Association of Endocrine Surgeons)
• Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Διεθνούς Εταιρείας Χειρουργικής (International Society of Surgery)
• Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Χειρουργών Ενδοκρινών Αδένων  (European Society of Endocrine Surgeons)
• Faculty Post-Graduate Courses, International Association of Endocrine Surgeons
• Μέλος του Μόνιμου Συμβουλίου της Global Alliance for Surgical, Obstetric, Trauma & Anesthesia care
• Μέλος της Διεθνούς Συντακτικής Επιτροπής των περιοδικών JAMA Surgery & SURGERY
• Μέλος και Σύμβουλος Συντακτικής Επιτροπής στα Περιοδικά (World Journal of Endocrine Surgery, World Journal of Surgery, Surgery, Surgical Endoscopy)
• Πρόεδρος, American College of Surgeons – Greek Chapter
• Πρόεδρος, Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία Χειρουργών Ενδοκρινικών Αδένων
• Πρόεδρος Επιτροπής Scholar Selection Subcommittee American College of American Surgeon
• Oliver Cope προσκεκλημένος Καθηγητής στο Massachusetts General Hospital του Πανεπιστημίου του Harvard

Κλινικό Ενδιαφέρον

• Ενδοκρινική Χειρουργική (Θυρεοειδής, Παραθυρεοειδής, Επινεφρίδια)
• Γενική Χειρουργική
• Χειρουργική Ογκολογία
• Λαπαροσκοπική Χειρουργική
• Χειρουργική του Μαστού

Βιβλία

1. Linos DA, Chung WY (Eds). Minimally Invasive Thyroidectomy. Springer-Verlag Editions, Germany, 2012

2. Linos DA, van Heerden JA (Eds). Adrenal Glands: Diagnostic Aspects and Surgical Therapy. Springer-Verlag Editions, Germany, 2005

3. Λαπαροσκοπική Γενική Χειρουργική Εκδόσεις ΒΗΤΑ, Αθήνα, 1992

4. Ενδοκρινολογική Χειρουργική Εκδόσεις ΒΗΤΑ, Αθήνα, 1984

Κλινικό έργο

Το κύριο κλινικό έργο του Καθηγητή κ. Λινού έγκειται κυρίως στη συμβολή του στην εξέλιξη των δυο υποειδικοτήτων της γενικής χειρουργικής που είναι η Ενδοκρινολογική Χειρουργική και η Λαπαροσκοπική Χειρουργική.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή του Καθηγητή κ. Λινού στην ανάπτυξη της Ενδοκρινολογικής Χειρουργικής, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, επιδεικνύοντας πρωτοποριακό έργο στις εγχειρήσεις των παθήσεων του θυρεοειδούς, των παραθυρεοειδών αδένων, του παγκρέατος και των επινεφριδίων.

Το έργο του ξεκινάει από την εισαγωγή και ευρεία εφαρμογή της δια λεπτής βελόνης κυτταρολογικής βιοψίας (FNA) των όζων του θυρεοειδούς. Η συστηματική και ερευνητική συνεργασία με το Παθολογοανατομικό Εργαστήριο του Αρεταίειου Νοσοκομείου οδήγησε σε ουσιαστικές ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια που διαμόρφωσαν τα κλασικά πλέον κυτταρολογικά κριτήρια για την προεγχειρητική διάγνωση του θηλώδους καρκίνου του θυρεοειδούς.

Το 2009, για πρώτη φορά στην Ευρώπη, πραγματοποίησε τις πρώτες ρομποτικές θυρεοειδεκτομές με προσπέλαση του θυρεοειδούς από σημείο απομακρυσμένο από τον λαιμό, ξεκινώντας ουσιαστικά τη νέα εποχή στη χειρουργική του θυρεοειδούς. 

Επιπλέον, έχει συμβάλλει σημαντικά στη Χειρουργική των Επινεφριδίων με την πρωτοποριακή ανακάλυψη της “The Linos Formula”, όπως ονόμασαν άλλοι συγγραφείς και ερευνητές. Πρόκειται για τη μαθηματική φόρμουλα που χρησιμοποιείται για τον σωστό υπολογισμό του όγκου των επινεφριδίων στην αξονική τομογραφία.

Σημαντική είναι επίσης η κλινική συμβολή του Καθηγητή κ. Λινού στη Λαπαροσκοπική χειρουργική, με την πραγματοποίηση των περισσότερων «πρώτων» λαπαροσκοπικών επεμβάσεων στην Ελλάδα. Ενδεικτικά αναφέρεται, η εφαρμογή νέων χειρουργικών τεχνικών, όπως η Ενδοσκοπική Χειρουργική μέσω Φυσικών Οπών (Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery), και η Ενδοσκοπική Χειρουργική από Μία Οπή (Single Incision Laparoscopic Surgery). 

Αξίζει να γίνει αναφορά σε σημαντικές μελέτες που αφορούν γενικότερα το κλινικό έργο του. Για παράδειγμα, η μελέτη του για τον ρόλο της χολολιθιάσεως και της χολοκυστεκτομής στην ανάπτυξη του καρκίνου του παχέως εντέρου οδήγησε σε αντίστοιχες δημοσιεύσεις στα έγκριτα διεθνή περιοδικά Lancet και Cancer. Σημαντικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι πειραματικές του προσπάθειες αναφορικά με την προστασία του χειρουργού από την ακτινοβολία κατά τη διάρκεια της Διεγχειρητικής Χολαγγειογραφίας.

Στη Γαστρεντερολογική Χειρουργική, όπως και στη Χειρουργική Ογκολογία σημειώνεται σημαντικό κλινικό έργο, ιδιαίτερα στον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος και των χοληφόρων, με ανάλογες δημοσιεύσεις σε περιοδικά όπως το Lancet και το Cancer. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συμμετοχή του στη συγγραφή των “Οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τους Ευρωπαίους Χειρουργούς για την Αντιμετώπιση του Μαστογραφικά Ανιχνεύσιμου Καρκίνου του Μαστού” το 1998, όπως και η συμμετοχή του στην αναθεώρηση και επανέκδοση αυτού του τόμου (εκδ. European Commission).