Αμέσως μετά την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ και τη συμφωνία με τον πρόεδρο των Ανεξάρτητων Ελλήνων κ. Π. Καμένο στην αγορά άρχισαν να κυκλοφορούν μετά επιτάσεως πληροφορίες για τα νέα πρόσωπα που θα στελεχώσουν το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και τις διοικήσεις των τραπεζών.

Οι αλλαγές θεωρούνται δεδομένες καθώς αποτελούν βασική δέσμευση του προεκλογικού προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ. Χαρακτηριστικό είναι ότι κατά την τελευταία προεκλογική του ομιλία ο νυν πρωθυπουργός τόνισε με έμφαση ότι θα φύγουν «όσοι πτώχευσαν τις τράπεζες και συνεχίζουν να τις διοικούν», ενώ διακηρυγμένη θέση του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί και η ενεργητικότερη άσκηση ελέγχου του Δημοσίου στις τράπεζες μέσω του ΤΧΣ.

Ειδικότερα, το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ προβλέπει την πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου του Δημοσίου στις τράπεζες και για θέματα πέραν των στρατηγικών (συγχωνεύσεις, εξαγορές, πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων) που ισχύει σήμερα. Θέση που συνοδεύτηκε και από αναφορές κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για αλλαγές σε πρόσωπα που στελεχώνουν την Εκτελεστική Επιτροπή και το Γενικό Συμβούλιο του Ταμείου.

Το καυτό θέμα της άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου από το ΤΧΣ

Για να μπορεί όμως να ασκεί πλήρως το ΤΧΣ δικαιώματα ψήφου των μετοχών που κατέχει θα πρέπει να υπάρξουν αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο Πρόκειται για δύσκολο εγχείρημα καθώς θα επιφέρει την ανατροπή της δομής με την οποία ανακεφαλαιοποιήθηκαν οι τέσσερις συστημικές τράπεζες την προηγούμενη διετία.

Το Ταμείο ανέστειλε την άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου με εξαίρεση στρατηγικής σημασίας θέματα το 2013 για τις Εθνική, Alpha και Πειραιώς, όταν δηλαδή στις πρώτες αυξήσεις κεφαλαίου οι τρεις τράπεζες εξασφάλισαν την ελάχιστη ιδιωτική συμμετοχή (10%) και προχώρησαν στην έκδοση warrants μέσω των οποίων και θεωρητικά ιδιωτικοποιούνται πλήρως.

Με βάση το παραπάνω status quo οι τρεις τράπεζες προχώρησαν πέρσι σε νέες αυξήσεις κεφαλαίου που καλύφθηκαν πλήρως από τους ιδιώτες μετόχους.

Αντίστοιχα για την Eurobank η αναστολή άσκησης δικαιωμάτων ψήφου από πλευράς ΤΧΣ ήρθε μετά την επιτυχή κάλυψη της αύξησης κεφαλαίου του 2014 από τους ιδιώτες. Από τη στιγμή που η κάλυψη της αύξησης από τους ιδιώτες ξεπέρασε το 50%, όπως ορίζει ο νόμος, το ΤΧΣ υποχρεώθηκε να περιορίσει τα δικαιώματα ψήφου για τις μετοχές που κατέχει μόνο σε στρατηγικής σημασίας θέματα.

Συνολικά οι ιδιώτες μέτοχοι έχουν βάλει την προηγούμενη διετία στις τέσσερις συστημικές τράπεζες κεφάλαια της τάξης των 10 δις ευρώ και θεωρείται δεδομένο ότι θα αντιδράσουν σε περίπτωση που η κυβέρνηση τροποποιήσει τελικώς το νομοθετικό πλαίσιο προκειμένου το ΤΧΣ να μπορεί να ασκεί πλήρως και όλα τα θέματα τα δικαιώματα ψήφου που αναλογούν στις μετοχές που κατέχει.

Το παράθυρο που προβλέπει ο νόμος

Μοναδικό παράθυρο που προβλέπει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο για να ανακτήσει το ΤΧΣ την πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου του είναι να κρίνει ότι «παραβιάζονται ουσιώδεις υποχρεώσεις του πιστωτικού ιδρύματος, οι οποίες προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης ή προάγουν την υλοποίησή του».

Με δεδομένο ότι οι συστημικές τράπεζες εφάρμοσαν μέχρι και την έναρξη της προεκλογικής περιόδου με επιτυχία τα πλάνα αναδιάρθρωσης ξεπερνώντας μάλιστα και χρονικούς στόχους, δύσκολα μπορεί να χρησιμοποιηθεί η παραπάνω διάταξη άμεσα τουλάχιστον όσον αφορά το πνεύμα του νόμου.

Δυνατότητα παύσης της διοίκησης του ΤΧΣ από τον υπουργό Οικονομικών

Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα στον υπουργό Οικονομικών να παύει τα μέλη της εκτελεστικής επιτροπής καθώς και του Γενικού Συμβουλίου του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ξεκινώντας τις διαδικασίες για την εκ νέου πλήρωση των κενών θέσεων. Ο διορισμός όμως νέων μελών θα πρέπει να έχει και τη σύμφωνη γνώμη του Euro-Working-Group με εξαίρεση τους εκπροσώπους της ΤτΕ.

Τα νέα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Γενικού Συμβουλίου επιλέγονται από ειδική επιτροπή αποτελούμενη από ισάριθμους εκπροσώπους του Υπουργείου Οικονομικών και της ΤτΕ, ύστερα από δημόσια πρόσκληση ενδιαφέροντος. Διορίζονται, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών για πενταετή θητεία, με δυνατότητα ανανέωσης, μη δυνάμενη να υπερβεί την διάρκεια λειτουργίας του Ταμείου.

Τα κριτήρια για τις κομβικές θέσεις στο ΤΧΣ

Για τη θέση του προέδρου του Γενικού Συμβουλίου και ενός μέλους επιλέγονται πρόσωπα με διεθνή εμπειρία σε τραπεζικά θέματα. Για τις λοιπές θέσεις επιλέγονται ως μέλη ένας εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών ένας από την ΤτΕ και ένα επιπλέον πρόσωπο.

Το Εκτελεστικό Συμβούλιο αποτελείται από τρία μέλη εκ των οποίων τα δύο είναι πρόσωπα με διεθνή εμπειρία σε τραπεζικά θέματα και σε θέματα εξυγίανσης πιστωτικών ιδρυμάτων και ο τρίτος είναι εκπρόσωπος της ΤτΕ. Ένα από τα δύο πρόσωπα με διεθνή εμπειρία ορίζεται Διευθύνων Σύμβουλος.

Οι υποψήφιοι θα πρέπει επίσης να έχουν πλούσιο βιογραφικό ως προς την άσκηση διοίκησης, υψηλού επιπέδου διαπραγματευτικές ικανότητες και εμπειρία στην εφαρμογή σχεδίων ανάκαμψης και στρατηγικών εξόδου (επιτυχημένη αποεπένδυση).

Επιπλέον προσόν θα θεωρηθεί αποδεδειγμένη εμπειρία στην επενδυτική τραπεζική.

Τα ορόσημα και οι προυποθέσεις για νέα πρόσωπα στις τράπεζες

Με δεδομένο ότι οι τέσσερις συστημικές τράπεζες πληρούν τα κριτήρια που θέτει το νομοθετικό πλαίσιο για το ιδιωτικό χαρακτήρα της άσκησης management, οι όποιες αλλαγές στις διοικήσεις τους θα πρέπει να συντελεστούν ή έστω να επικυρωθούν από το σώμα των μετόχων κατά τις τακτικές γενικές τους συνελεύσεις.

Πρακτικά βέβαια η κυβέρνηση μπορεί να πιέσει για διοικητικές αναδιατάξεις και να επιτύχει παραιτήσεις τραπεζιτών και αντικατάστασή τους με νέα πρόσωπα. Οι αλλαγές, όμως, εφόσον εν τω μεταξύ δεν αλλάξει άρδην το νομοθετικό πλαίσιο θα πρέπει να τύχουν και της έγκρισης της πλειοψηφίας των ιδιωτών μετόχων.

Τα πρόσωπα που παίζουν για τράπεζες και ΤΧΣ

Θολό παραμένει το τοπίο για τα πρόσωπα που θα χρησιμοποιήσει η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝΕΛ για θέσεις κλειδιά σε ΤΧΣ και τράπεζες.

Οι πιθανές δεξαμενές από όπου μπορούν να αντληθούν πρόσωπα με εμπειρία είναι οι εξής τέσσερις:

Πρώην τραπεζικά στελέχη με εμπειρία που έχουν συνδέσει την πορεία τους με τις κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ αλλά απείχαν τα τελευταία χρόνια από την άσκηση management στις τράπεζες.

Οι κ.κ. Νίκος Καραμούζης (δείτε εδώ την εξέλιξη) και Θόδωρος Πανταλάκης αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ο πρώτος φέρεται να διχάζει τη στελεχιακή βάση του ΣΥΡΙΖΑ ενώ ο δεύτερος έχει κρατήσει ηπιότερη στάση και φαίνεται να συγκεντρώνει υψηλότερες πιθανότητες για να χρησιμοποιηθεί, εφόσον το θέλει από την κυβέρνηση σε καίριο τραπεζικό πόστο.

Στην αγορά κυκλοφορεί έντονα και το όνομα του πρώην διοικητή της ΤτΕ κ. Γ. Προβόπουλου για τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της Εθνικής. Ο κ. Προβόπουλος διατηρεί από την εποχή που ήταν διοικητής της ΤτΕ σχέσεις συνεργασίας με την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ η οποία έχει εκτιμήσει τους μετριοπαθείς χειρισμούς του. Δεν είναι βέβαιο όμως ότι ο ίδιος επιθυμεί να επανέλθει στην άσκηση management εμπορικών τραπεζών ενώ υπάρχουν και διαδικαστικά εμπόδια λόγω της μη συμπλήρωσης ενός έτους από την λήξη της θητείας του στην ΤτΕ.

Η δεύτερη δεξαμενή είναι οι καθηγητές Πανεπιστημίου. Θεωρείται βέβαιο ότι κάποιος ή κάποιοι εξ αυτών θα χρησιμοποιηθούν για θέσεις κλειδιά στο ΤΧΣ. Στην αγορά ακούγεται έντονα το όνομα της κας Λούκα Κατσέλη για θέση του Προέδρου ή της Διευθύνουσας Συμβούλου στο ΤΧΣ.

Η τρίτη δεξαμενή είναι στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που μπορούν να αναλάβουν θέσεις προέδρων κυρίως στις τράπεζες. Το όνομα του κ. Μηλιού παίζει σύμφωνα με τα σενάρια για τη θέση του προέδρου της Εθνικής Τράπεζας. Σίγουρα θα αναβαθμιστούν μεσαία στελέχη και συνδικαλιστές που στήριξαν το ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.

Τέλος υπάρχει η δυνατότητα ανάκλησης στα όπλα τραπεζικών στελεχών που μεσουράνησαν πριν από χρόνια και εν συνεχεία αποχώρησαν. Στην αγορά ακούγεται έντονα το όνομα του κ. Μιχελή στελέχους επί σειρά ετών στην Εμπορική και εν συνεχεία στην Eurobank Ρουμανίας (Post Bank).

Το πιθανότερο πάντως είναι ότι πλην Εθνικής όπου θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές στις υπόλοιπες τράπεζες οι αλλαγές σε πρόσωπα θα είναι μικρές αλλά συμβολικές και θα διενεργηθούν σε συνεννόηση με μεγάλους ιδιώτες μετόχους. Για παράδειγμα στην περίπτωση της Alpha ακούγεται ότι θα διενεργηθεί η αναμενόμενη εδώ και ενάμιση χρόνο αποχώρηση Ματζούνη από θέση εκτελεστικού μέλους με αναβάθμιση του κ. Φιλάρετου.

Στην Eurobank οι αλλαγές αν γίνουν θα προβλέπουν σύμφωνα με την αγορά προηγούμενη συνεννόηση με την ομάδα βασικών επενδυτών (Fairfax, Ross Capital κά). Τέλος με ενδιαφέρον αναμένει η αγορά να δει αν υπάρξουν αλλαγές στην Πειραιώς και προς ποια κατεύθυνση. Αν δηλαδή θα υπάρξουν ηχηρές αποχωρήσεις και αντικαταστάσεις με νέα πρόσωπα ή με αναβάθμιση υψηλόβαθμων στελεχών.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Nextdeal τεύχος 331, που κυκλοφορεί στα περίπτερα όλης της χώρας.