Ζούμε μια εποχή που οι εφημερίδες κοντεύουν να γίνουν παρελθόν και τα σημεία που τις αγοράζαμε, πάγκοι και περίπτερα έχουν σβήσει από τον χάρτη της πόλης. Φυσικά δεν μπορούμε να μιλάμε πλέον και για εφημεριδοπώλες – την εικόνα τους στο κέντρο της πόλης αλλά και σε πολλές γειτονιές, μόνο οι μεγαλύτεροι θυμούνται.

Την ευκαιρία για την αναφορά στις εφημερίδες που θα ξεχάσουμε πως είναι, μας δίνει μια επέτειος. Σαν σήμερα, 4 Σεπτεμβρίου 1833, ένα δεκάχρονο αγόρι ιρλανδικής καταγωγής, ονόματι Barney (Bernard) Flaherty, παρουσιάστηκε στο γραφείο του εκδότη Benjamin Day στη Νέα Υόρκη. Η εφημερίδα του, New York Sun, που είχε κυκλοφορήσει μόλις μία ημέρα νωρίτερα, έβαλε αγγελία για αναζήτηση πωλητών. Ο μικρός Barney στάθηκε με θάρρος μπροστά στον Day και απέδειξε με τις φωνές του ότι μπορούσε να διαλαλήσει δυνατά τους τίτλους της εφημερίδας. Έτσι έγινε ο πρώτος newsboy της πόλης, εγκαινιάζοντας ένα νέο τρόπο διάθεσης του Τύπου — την πώληση από παιδιά στον δρόμο, με προμήθεια για κάθε φύλλο που κατάφερναν να διαθέσουν.

Η εικόνα αυτή —το παιδί με το πακέτο εφημερίδων, το τραγιασκάκι και το γρήγορο βήμα στους δρόμους της μεγαλούπολης— θα γινόταν μέσα σε λίγες δεκαετίες ένα από τα σύμβολα της αμερικανικής αστικής ζωής. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, χιλιάδες αγόρια (και μερικά κορίτσια) εργάζονταν ως newsboys σε όλες τις μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ.

Οι newsboys δεν ήταν υπάλληλοι των εφημερίδων· λειτουργούσαν σαν μικροπωλητές. Αγόραζαν τα φύλλα σε τιμή χονδρικής και τα πουλούσαν στο κοινό με οριακό κέρδος. Αν έμεναν απούλητα, η ζημιά ήταν δική τους. Οι περισσότεροι προέρχονταν από φτωχές οικογένειες μεταναστών — Ιρλανδών, Ιταλών, Εβραίων. Για πολλά παιδιά, η πώληση εφημερίδων σήμαινε τον μόνο τρόπο να συνεισφέρουν στο οικογενειακό εισόδημα ή να επιβιώσουν χωρίς στέγη. Η κοινωνική εικόνα των newsboys ήταν διττή: από τη μία, σύμβολα ανεξαρτησίας, εξυπνάδας και τσαγανού· από την άλλη, ζωντανά παραδείγματα της παιδικής εκμετάλλευσης στην Αμερική της βιομηχανικής ανάπτυξης.

Το καλοκαίρι του 1899, οι newsboys της Νέας Υόρκης ξεσηκώθηκαν. Οι ισχυροί εκδότες Joseph Pulitzer (New York World) και William Randolph Hearst (New York Journal) είχαν αυξήσει την τιμή χονδρικής κατά τη διάρκεια του Ισπανοαμερικανικού Πολέμου, χωρίς να την επαναφέρουν μετά. Για τα παιδιά, η διαφορά αυτή σήμαινε σημαντική απώλεια εισοδήματος.

Χιλιάδες newsboys βγήκαν σε απεργία, οργάνωσαν πορείες και εμπόδισαν τη διανομή. Οι πωλήσεις των δύο εφημερίδων κατέρρευσαν. Τελικά, οι εκδότες αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και να δεχθούν να αγοράζουν πίσω τα αδιάθετα φύλλα. Αυτή η απεργία θεωρείται σήμερα ορόσημο: ένα παιδικό «συνδικάτο» που διεκδίκησε δικαιώματα από τα ισχυρότερα ονόματα του αμερικανικού Τύπου.

Ο φακός του Lewis Hine

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η παιδική εργασία βρέθηκε στο επίκεντρο κοινωνικών μεταρρυθμιστικών κινημάτων των ΗΠΑ. Ο Lewis Hine (1874–1940), κοινωνιολόγος και φωτογράφος, εργάστηκε για το National Child Labor Committee (NCLC) από το 1908 έως το 1924. Με την κάμερά του περιόδευσε σε εργοστάσια, ορυχεία, αγροκτήματα και στους δρόμους των πόλεων, καταγράφοντας την καθημερινότητα των παιδιών που δούλευαν. Οι φωτογραφίες του newsboys που δημοσιεύουμε είναι από τις πιο συγκλονιστικές.

Tony Casale, Hartford, Connecticut, 1909. Ένα αγόρι 11 ετών, με τις εφημερίδες του στην αγκαλιά, κοιτάζει τον φακό με σοβαρότητα. Ο Hine σημείωσε το όνομά του, δίνοντας ταυτότητα σε ένα παιδί που αλλιώς θα έμενε ανώνυμο.

Ομάδα newsboys, St. Louis, 1910. Μια παρέα αγοριών περιμένει τα απογευματινά φύλλα. Η φωτογραφία δείχνει τη συλλογική διάσταση του επαγγέλματος και τη μαζικότητα της παιδικής εργασίας.