Κεντρική φωτογραφία: Ο αδριάντας του Χαριλάου Τρικούπη έξω από το κτίριο της Παλιάς Βουλής

Χθες μετρήθηκαν 130 χρόνια από την 10η Δεκεμβρίου 1893, ημέρα που ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Χαρίλαος Τρικούπης* φέρεται να είπε το περίφημο «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν», μια φράση που καθόρισε την πορεία του ελληνικού κράτους και επαναλήφθηκε με διάφορες παραλλαγές και οδυνηρές συνέπειες κατόπιν πολλές φορές, όπως το 1932 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και εσχάτως το 2011 από Γεώργιο Α. Παπανδρέου και τις κυβερνήσεις που ακολούθησαν…

Για την φράση αυτή του Χαριλάου Τρικούπη έχουν γραφεί άπειρες σελίδες και ασχοληθεί πλείστοι όσοι ιστορικοί και ερευνητές και ενώ έχει τυποποιηθεί ως έκφραση αδυναμίας εκπλήρωσης υποχρεώσεων για οτιδήποτε αφορά την ζωή των ανθρώπων. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι έχει εμπεδωθεί στην ελληνική κοινωνία η πραγματική της διάσταση, γιατί αν όντως είχε μελετηθεί βαθιά η ιστορική περίοδος που οδήγησε τον Χαρίλαο Τρικούπη να την διατυπώσει, πολλά λάθη που ακολούθησαν στα επόμενα χρόνια θα είχαν αποφευχθεί.

Τι ίδιο έχει συμβεί και με το άρθρο του στην εφημερίδα «Καιροί» το 1874 με «Τις Πταίει;». Σύμφωνα με αυτό οι ευθύνες για την κακή κατάσταση της χώρας βάραιναν κυρίως τον Βασιλιά Γεώργιο Α΄, ο οποίος διόριζε τους κυβερνήτες, με τη θεωρία του κηπουρού. Τα όσα ακολούθησαν με την βασιλική οικογένεια στην Ελλάδα για 70 σχεδόν χρόνια, αποδεικνύουν πόσο επιπόλαια αφέθηκε το ερώτημά του χωρίς απάντηση από τον ελληνικό λαό.

Στον απόηχο των μνημονιακών πολιτικών που συνεχίζονται με διάφορες παραλλαγές, το «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» αποκλείεται να εκφραστεί από οποιαδήποτε πολιτική πλευρά. Ακούγεται όμως από διαρκώς και συχνότερα από μεγαλύτερο αριθμό πολιτών οι οποίοι οδηγούμενοι στο κοινωνικό περιθώριο αρκούνται στα λογής – λογής «καλάθια» και στα … pass που εξαγγέλλει η κυβέρνηση. Πολιτικές δηλαδή που αναβάλουν προσωρινά την επίλυση οικονομικών προβλημάτων, εκμαυλίζουν τους πολίτες, μεγαλώνουν την φτώχεια και βεβαίως ενισχύουν την ανισότητα στην ελληνική κοινωνία που φυλλοροεί στους τέσσερις ανέμους των νέων εποχών που τη σαρώνουν από άκρη σε άκρη με ανυπολόγιστες συνέπειες για το μέλλον της.

*Ο Χαρίλαος Τρικούπης είναι η πολιτική φυσιογνωμία που κυριάρχησε στην ελληνική δημόσια ζωή το β΄ μισό του 19ου αιώνα. Εξελέγη πρωθυπουργός επτά φορές και κυβέρνησε τη χώρα για μία εικοσαετία, από το 1875 ως το 1895, με μικρά διαλείμματα. Η πολιτική του σηματοδοτεί την πρώτη σοβαρή προσπάθεια εκσυγχρονισμού και αναμόρφωσης του ελληνικού κράτους. Εισήγαγε το κοινοβουλευτικό σύστημα δυτικού τύπου και την «αρχή της δεδηλωμένης», δηλαδή την υποχρέωση του βασιλιά να διορίζει πρωθυπουργό τον πολιτικό που έχει την υποστήριξη του Κοινοβουλίου. Αναδιοργάνωσε το σύστημα απονομής της δικαιοσύνης, τη διοίκηση και το στρατό. Με τα μεγάλα δημόσια έργα, όπως η διάνοιξη του Ισθμού της Κορίνθου και η κατασκευή του σιδηροδρομικού δικτύου, δημιουργήθηκε η υποδομή για την ανάπτυξη της χώρας. Ο συνεχής δανεισμός από το εξωτερικό, όμως, οδήγησε στη χρεοκοπία του ελληνικού κράτους το 1893 και η φορολογική του πολιτική προκάλεσε μεγάλη δυσαρέσκεια, με αποτέλεσμα να χάσει τις εκλογές του 1895. Πέθανε στις Κάννες τον επόμενο χρόνο.

Ο άγγελος στο βάθρο του ανδριάντα του Χαριλάου Τρικούπη με αισιόδοξο μήνυμα

Ο τάφος των Τρικούπηδων στο Α’ Νεκροταφείο. Ο πιο λιτός για οικογένεια πολιτικών…