Με αφορμή τη συμπλήρωση 90 ετών από την έναρξη λειτουργίας της Τράπεζας της Ελλάδος, το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας και το Μουσείο Μπενάκη παρουσιάζουν στο κτήριο της οδού Πειραιώς την έκθεση Τόποι αναφοράς. Από τη Συλλογή της Τράπεζας της Ελλάδος, με 160 έργα τέχνης Ελλήνων καλλιτεχνών, επιλεγμένα από τη Συλλογή της. 

Η έκθεση εγκαινιάστηκε την Τετάρτη 14 Μαρτίου από την Α.Ε. τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κύριο Προκόπιo Παυλόπουλο και θα διαρκέσει έως τις 20 Μαΐου.

Η Συλλογή έργων τέχνης της Τράπεζας, που άρχισε να διαμορφώνεται ήδη από την έναρξη λειτουργίας της το 1928, αριθμεί σήμερα περίπου 3.000 έργα τέχνης, κυρίως παραστατικής ζωγραφικής και χαρακτικής, καθώς και μικρό αριθμό γλυπτών, αναδεικνύοντας διαφορετικές όψεις της νεοελληνικής τέχνης. Ανάμεσά τους βρίσκονται έργα από σημαντικούς ζωγράφους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, όπως οι Κωνσταντίνος Βολανάκης, Ιωάννης Αλταμούρας, Νικόλαος Γύζης, Γεώργιος Ιακωβίδης, Κωνσταντίνος Μαλέας, Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης, αλλά και από μεταγενέστερους, όπως οι Γιάννης Τσαρούχης, Πάρις Πρέκας, Σπύρος Βασιλείου, Παναγιώτης Τέτσης, κ. ά.

Στην έκθεση Τόποι αναφοράς. Από τη Συλλογή της Τράπεζας της Ελλάδος, τα έργα τέχνης οργανώνονται με βάση τρεις κύριες θεματικές ενότητες, που αποτέλεσαν και συνεχίζουν να αποτελούν πηγές έμπνευσης ιδεών διαχρονικής σημασίας για τη νεοελληνική τέχνη.

Η πρώτη ενότητα σχετίζεται με την αρχαιότητα: με αφετηρία το εμβληματικό σχέδιο της Παλλάδας Αθηνάς, που δημιούργησε ο Νικόλαος Γύζης για το λάβαρο του Πανεπιστημίου Αθηνών, παρουσιάζονται έργα που αναδεικνύουν πρόσωπα της μυθολογίας, παραστάσεις της αρχαίας ιστορίας και απεικονίσεις αρχαιολογικών τοπίων, που αποτέλεσαν αφορμή για νέες αναζητήσεις στη νεοελληνική τέχνη ως προς έννοιες όπως το μέτρο, η αρμονία, το κάλλος.

Η δεύτερη ενότητα αφορά τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη προσεγγίζει θέματα του καθημερινού κόσμου: ηθογραφικές σκηνές από συνήθειες της καθημερινής ζωής, προσωπογραφίες, αλλά και εκδοχές της «νεκρής φύσης», έρχονται στο προσκήνιο από καλλιτέχνες του 19ου και του 20ού αιώνα, όπως οι Νικηφόρος Λύτρας, Γεώργιος Ιακωβίδης, Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης, Θάλεια Φλωρά-Καραβία, Βάλιας Σεμερτζίδης, Ορέστης Κανέλλης, Γιάννης Τσαρούχης κ. ά. 

Στην τρίτη ενότητα, παρουσιάζονται έργα που τονίζουν τη σημασία του τοπίου ως οδηγού για την καλλιτεχνική έκφραση. Ξεχωρίζει το είδος της θαλασσογραφίας και ιδιαίτερα οι σειρές έργων των σημαντικών θαλασσογράφων Ιωάννη Αλταμούρα και Κωνσταντίνου Βολανάκη. Στον 20ό αιώνα, το ενδιαφέρον στρέφεται προς την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα της ζωγραφικής της υπαίθρου και του αστικού τοπίου: Σπύρος Παπαλουκάς και Κωνσταντίνος Μαλέας, αλλά και –μεταξύ άλλων– οι μεταγενέστεροι Βάσος Γερμενής, Αγήνωρ Αστεριάδης, Σπύρος Βασιλείου, Παναγιώτης Τέτσης αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο το τοπίο αποτελεί σταθερή πηγή έμπνευσης, σημείο αναφοράς και εκκίνησης πειραματισμών στη νεοελληνική τέχνη. 

Στο σύνολό της, η έκθεση επιχειρεί να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο τα θέματα αυτά ελκύουν το ανεξάντλητο ενδιαφέρον των Ελλήνων καλλιτεχνών και αποτελούν «τόπους αναφοράς» στην έκφραση της δημιουργίας τους και στη διαμόρφωση της εικαστικής γλώσσας τους. Παράλληλα, προσεγγίζει και την ίδια τη Συλλογή ως έναν «τόπο αναφοράς» έργων τέχνης που επιχειρούν να διατυπώσουν στο διηνεκές όψεις της ελληνικής πολιτισμικής ταυτότητας. 

Στο χαιρετισμό του, στο πλαίσιο της εκδήλωσης εγκαινίων της έκθεσης, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας ανέφερε τα εξής:

"Φέτος, η Τράπεζα της Ελλάδος συμπληρώνει 90 χρόνια λειτουργίας. Ιδρύθηκε το 1927, βάσει ενός Παραρτήματος του Πρωτοκόλλου της Γενεύης και άρχισε να λειτουργεί στην Αθήνα τον Μάιο του 1928. Σήμερα διατηρεί 17 Υποκαταστήματα, 32 Πρακτορεία και 5 Θυρίδες σε όλη την Ελλάδα.

Από τον Ιανουάριο 2001 η Τράπεζα είναι μέλος του Ευρωσυστήματος και συμβάλλει με τη δράση της στη χάραξη και την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής του στη ζώνη του ευρώ. Η Τράπεζα εφαρμόζει τη νομισματική πολιτική του Ευρωσυστήματος στη χώρα μας και συμβάλλει καταλυτικά στη σταθερότητα του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σύμφωνα με το Καταστατικό της, πρωταρχικός στόχος της είναι η διασφάλιση της σταθερότητας του γενικού επιπέδου των τιμών. Ουσιαστικά λοιπόν, επαγρυπνεί για βασικά θέματα της εγχώριας οικονομικής πραγματικότητας και συνδράμει στη διαμόρφωσή της.

Δίπλα στη σημασία του ρόλου της για την οικονομία, η Τράπεζα αναγνωρίζει και τη σημασία της αποστολής της ως θεματοφύλακα της ιστορίας. Γι’ αυτό και συλλέγει, από την έναρξη της λειτουργίας της, τεκμήρια και έργα τέχνης που εμπλουτίζουν τα αρχεία και τις συλλογές της, διαφυλάττοντας τα ίχνη κατ’ αρχήν της οικονομικής και πολιτικής εξέλιξης της χώρας αλλά και, αλληλένδετα, της κοινωνικής και πολιτιστικής έκφρασής της. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Τράπεζα της Ελλάδος συνιστά έναν τόπο αναφοράς και μια δεξαμενή ιστορικής μνήμης.

Η επέτειος των 90 ετών μάς έδωσε την αφορμή να δημιουργήσουμε έναν ακόμη τόπο αναφοράς: αυτήν εδώ την έκθεση έργων τέχνης με τίτλο Τόποι αναφοράς – Από τη συλλογή της Τράπεζας της Ελλάδος. Την έκθεση διοργάνωσε το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας, το οποίο είναι υπεύθυνο, μεταξύ άλλων, και για τη Συλλογή έργων τέχνης μας. Τα περίπου 160 έργα τέχνης που παρουσιάζονται στην έκθεση επιλέχθηκαν από την επιμελήτριά της, κα Χάρι Κανελλοπούλου, επειδή αντανακλούν διαχρονικές αξίες και ιστορικούς συμβολισμούς, ενώ παράλληλα φέρνουν στο προσκήνιο ενδιαφέρουσες πτυχές και ορόσημα της καλλιτεχνικής, αλλά και της γενικότερης, ελληνικής ιστορίας.

Προβάλλοντας ως σημεία αναφοράς κύριες θεματικές που απασχόλησαν κατά καιρούς και στο διηνεκές τους Έλληνες καλλιτέχνες – την αρχαιότητα, τον καθημερινό κόσμο, το τοπίο – η έκθεση αναδεικνύει, εντέλει, και την ίδια τη Συλλογή ως έναν τόπο αναφοράς ιδεών που αφορούν την πολιτισμική ταυτότητα της Ελλάδας, όχι μόνον σε σχέση με την εποχή της εμφάνισής τους αλλά και με διαχρονική ισχύ.

Η επιλογή της Τράπεζας να δημιουργήσει μία Συλλογή με έργα τέχνης Ελλήνων καλλιτεχνών μαρτυρεί το ενδιαφέρον, την πίστη και τη δέσμευσή της στην προστασία και την ενίσχυση της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά και το στόχο της να συμβάλλει στη διαφύλαξη και την προώθηση της εγχώριας εικαστικής ιστορίας και πολιτιστικής κληρονομιάς."