Στις 3 Μαΐου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου. Η ημέρα καθιερώθηκε το 1993 με πρωτοβουλία της Παγκόσμιας Ένωσης Εφημερίδων, σε ανάμνηση της Διακήρυξης του Βίντχουκ, μία έκκληση ελευθεροτυπίας που υπέγραψαν αφρικανοί δημοσιογράφοι το 1991 για ελεύθερα, ανεξάρτητα και πλουραλιστικά Μ.Μ.Ε.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσαν για το 2022 οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (RSF), με αφορμή τη σημερινή μέρα, ανησυχητικά είναι τα αποτελέσματα για την Ελλάδα, καθώς κατρακύλησε μέσα σε έναν χρόνο στην 108η θέση (από την 70η το 2021) μεταξύ 180 χωρών στην αξιολόγησή της ως προς την ελευθερία του Τύπου, χάνοντας 38 θέσεις.

Πρώτες χώρες στην κατάταξη είναι η Νορβηγία, η Δανία, η Σουηδία, η Εσθονία και η Φινλανδία. Στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης βρίσκεται η Κίνα και ακολουθούν η Μιανμάρ, το Τουρκμενιστάν, το Ιράν, η Ερυθραία και η Βόρεια Κορέα.

Δείτε εδώ τον χάρτη.

Πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα κατέγραψε τη χειρότερη επίδοση (55,52 βαθμοί) στις χώρες της ΕΕ ενώ από τις χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου ξεπερνά μόνο την Τουρκία, την Λευκορωσία και την Ρωσία.

Συνολική αξιολόγηση της Ελλάδας:

• 72η στον πολιτικό δείκτη
• 113η στον οικονομικό δείκτη
• 70η στον νομικό δείκτη
• 103η στον κοινωνικό δείκτη
• 128η στον δείκτη ασφάλειας

Ειδικότερα, όσοα αφορά τη χώρα μας, η έκθεση αναφέρει τα εξής:

"Η ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα υπέστη σοβαρή οπισθοδρόμηση τα έτη 2021 και 2022, με τους δημοσιογράφους να βρίσκουν εμπόδια στην κάλυψη θεμάτων που αφορούν το προσφυγικό και την εξέλιξη της πανδημίας. Επιπλέον, η εκτέλεση του αστυνομικού ρεπόρτερ Γιώργου Καραϊβάζ τον Απρίλιο του 2021 παραμένει ανεξιχνίαστη παρά τις κυβερνητικές υποσχέσεις για ταχεία έρευνα.

ΜΜΕ
Η εμπιστοσύνη των Ελλήνων στα ΜΜΕ παραμένει σταθερά από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Εκτός από τους μεγάλους ομίλους υπάρχουν εκατοντάδες διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης, γεγονός που συμβάλλει σε μεγάλο κατακερματισμό του τοπίου των μέσων ενημέρωσης. Η συντριπτική πλειονότητα των ΜΜΕ ανήκει σε λίγα πρόσωπα που δραστηριοποιούνται και σε άλλους επιχειρηματικούς κλάδους αυστηρά ρυθμιζόμενους από το κράτος. Επιπλέον, κάποιοι από αυτούς έχουν στενούς δεσμούς με την πολιτική ελίτ. Έτσι, ο Ελληνικός Τύπος είναι έντονα πολωμένος σε πολιτικό επίπεδο.

Πολιτικό πλαίσιο
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είναι υπεύθυνος για την επίβλεψη των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, τα οποία έχουν υπονομεύσει τη συντακτική τους ανεξαρτησία. Το ΕΣΡ έχει κατηγορηθεί για αργή και αναποτελεσματική λήψη αποφάσεων, αλλά οι σημερινές και οι πρώην κυβερνήσεις δεν κατάφεραν να αναθεωρήσουν σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας της.

Νομοθεσία
Οι πρόσφατες τροποποιήσεις στον Ποινικό Κώδικα που εγκρίθηκαν με το πρόσχημα της καταπολέμησης της πανδημίας Covid-19– επιτρέπουν έναν δυσανάλογο περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου με σαθρή νομική τεκμηρίωση. Η ποινή ως 5 ετών φυλάκισης για διάδοση ψευδών πληροφοριών αντίκειται στις διεθνείς δεσμεύσεις της Ελλάδας και τα ευρωπαϊκά νομικά πρότυπα, αποτελεί σοβαρή απειλή για το δικαίωμα των δημοσιογράφων να δημοσιεύουν πληροφορίες για το δημόσιο συμφέρον και αυξάνει τον κίνδυνο αυτο-λογοκρισίας.

Οικονομικό πλαίσιο
Η οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας σε συνδυασμό με τα χαμηλά ποσοστά αναγνωσιμότητας και τους μειωμένους διαφημιστικούς προϋπολογισμούς έχουν θέσει υπό αμφισβήτηση τη μακροπρόθεσμη επιβίωση πολλών μέσων ενημέρωσης. Έτσι, εξαρτήθηκαν περισσότερο από την κρατική χρηματοδότηση. Ωστόσο, η διαδικασία κατανομής αυτών των κονδυλίων στερείται διαφάνειας και φαινομενικά ευνόησε φιλοκυβερνητικές διεξόδους. Κοινοβουλευτική εξεταστική επιτροπή διερεύνησε τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία δόθηκαν εκατομμύρια ευρώ σε οργανισμούς μέσων ενημέρωσης για μια σειρά κρατικών διαφημιστικών εκστρατειών, συμπεριλαμβανομένης της κυβερνητικής εκστρατείας ευαισθητοποίησης για την πανδημία.

Κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο
Ακροαριστεροί και ακροδεξιοί ακτιβιστές επιτίθενται τακτικά στις εγκαταστάσεις των μέσων ενημέρωσης που θεωρούν ιδεολογικούς εχθρούς. Επιπλέον, οι γυναίκες δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν συχνά σεξισμό στο χώρο εργασίας.

Ασφάλεια
Η Ελληνική Αστυνομία ασκεί συχνά βία και παρεμποδίζει την δημοσιογραφική κάλυψη των διαδηλώσεων και της προσφυγικής κρίσης στα νησιά. Μια Ολλανδή δημοσιογράφος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα για τη δική της ασφάλεια, ύστερα από έντονη ανταλλαγή απόψεων με τον πρωθυπουργό σχετικά με το προσφυγικό. Επιπλέον, παρά τις δεσμεύσεις τους για ταχεία έρευνα, οι αρχές δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να επιλύσουν τη δολοφονία του αστυνομικού ρεπόρτερ Γιώργου Καραϊβάζ, ο οποίος πυροβολήθηκε έξω από το σπίτι του στην Αθήνα."