Δεν είναι μόνο η επιδημία που έχει στριμώξει για τα καλά τον κόσμο και έχει περιορίσει τις κινήσεις των περισσότερων για να δικαιολογήσουμε ότι κάποια πράγματα, όπως οι γιορτές για παράδειγμα και ότι αυτές σημαίνουν για τον καθένα, μετά από εννιά μήνες περιορισμών κοντεύουν να ξεχαστούν και ορισμένοι πιστεύουν πως δεν θα ξαναγίνουν!

Στη απροσδόκητη αυτή συγκαιρία της αναστολής κάθε θρησκευτικής, με σύμφωνη μάλιστα και την Ιεραρχία, κοινωνικής και πολιτιστικής ακόμα και οικογενειακής εκδήλωσης, το υπόβαθρο της γιορτής έχει απωθηθεί χωρίς δυσκολία μάλιστα στο περιθώριο της ζωής η οποία, ως πολύτιμο αγαθό πολιορκείται από τον αδίστακτο ιό και προβάλλεται θανάσιμα. Έτσι αυτό το τριήμερο που διανύουμε, κατά το οποίο η Εκκλησία τιμά διαδοχικά την μια ημέρα μετά την άλλη την Αγία Βαρβάρα και τον Άγιο Σεραφείμ, τον Άγιο Σάββα και τον Άγιο Νικόλαο, αγίους που αγαπά πολύς κόσμος και βαφτίζεται με τα ονόματα τους. Πλήθος δε είναι οι εκκλησίες στις πόλεις και τα χωριά αφιερωμένες σε αυτούς, ειδικά δε στον Άγιο Νικόλαο που δεν υπάρχει κανένα παραθαλάσσιο μέρος που να μην τον γιορτάζει.

Η διαδοχή μάλιστα των τριών εορτών σε συνεχόμενες ημέρες ήταν η αφορμή να γίνονται ένα σωρό εκδηλώσεις, όχι όπως τα καλοκαιρινά πανηγύρια στο ύπαιθρο αλλά στα σπίτια. Έτσι εγκαινιάζονταν μια μεγάλη σειρά εορτών του χειμώνα που περίμενε πως και πως ο κόσμος γιατί λίγες δεκαετίες παλιότερα, όταν οι περισσότεροι Έλληνες ζούσαν από τα χωράφια, τα κοπάδια και την θάλασσα, η εποχή αυτή είχε λόγω καιρού λιγότερες υποχρεώσεις κι άρχιζε για όλους μια τρίμηνη σχεδόν περίοδος σχετικής ανάπαυσης.

Σε αυτό βοηθούσε και ο καιρός, που όσο τουλάχιστον προλάβαμε αλλά και έχουμε ακούσει από τους παλαιότερους, λειτουργούσε όπως αναφέρει η παράδοση και περιέγραφε η λαϊκή σοφία στηριζόμενη στην πολύχρονη εμπειρία: «Αγιά Βαρβάρα μίλησε κι ο Σάββας απεκρίθη. Μαζεύψτε ξύλα κι άχυρα και σύρτε και στον μύλο γιατί ο Άϊ – Νικόλας έρχεται με χιόνια φορτωμένος». Με τις λίγες αυτές λέξεις, συμπύκνωναν την είσοδο του χειμώνα και προέτρεπαν σε όσους είχαν ξεχάσει ή αμελήσει κάποια πράγματα, να βιαστούν μέσα σε αυτές τις τρεις ημέρες να φροντίσουν να μην πεινάσουν πηγαίνοντας άλεσμα στον μύλο, να φροντίσουν να έχουν τροφή και για τα ζωντανά τους και βέβαια να μαζέψουν και ξύλα πράγμα που σίγουρα ήταν το δυσκολότερο γιατί με χιονιά, μόνο όσοι δεν φρόντισαν εγκαίρως να το πράξουν, θα υποφέρουν και από το κρύο και την κάπνα των χλωρών ξύλων.

Η παροιμία, έχασε μέρος από τη σημασία της όταν οι περισσότεροι άνθρωποι της υπαίθρου μετακινήθηκαν στις πόλεις όπου τα καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν τη ζωή μόνο όταν εκδηλώνονται απρόοπτα και βίαια αλλά η ανάμνηση του εορταστικού τριημέρου επιζεί, έστω και μεταλλαγμένο ένεκα των συνθηκών. Έτσι μέχρι πριν αρχίσει η επιδημία και επιβληθούν οι καραντίνες, οι εκκλησίες που γιόρταζαν τους προαναφερόμενους αγίους, έκαναν πανηγυρικές λειτουργίες, άλλες τελετές και απ’ έξω οι μικροπωλητές έστηναν το δικό τους εμπορικό πανηγύρι από το οποίο αρκετός  κόσμος προμηθεύονταν τα λεγόμενα εποχιακά είδη που είχαν σχέση με τα Χριστούγεννα, παιχνίδια και χειμωνιάτικα ρούχα.

Φέτος τα Νικολοβάρβαρα θα περάσουν όπως οι υπόλοιπες ημέρες του Δεκεμβρίου. Βουβά, σιωπηλά, ακόμη και για τους πιο ένθερμους πιστούς, το τριήμερο θα είναι απογοητευτικό. Διπλά απογοητευτικό όμως θα είναι και για τους κατοίκους της υπαίθρου που ούτε θα γιορτάσουν κανέναν άγιο αλλά και γιατί θα δουν για μια ακόμη φορά τα χιόνια να μην έρχονται. Το γεγονός δεν έχει να κάνει με ξύλα, άχυρα και αλεύρια, αλλά γιατί χρόνο με το χρόνο οι παλιοί που πίστευαν στις παροιμίες και τις μετέφεραν στους νεώτερους χάνουν την εμπιστοσύνη τους στον καιρό και το χειρότερο δεν ξέρουν πώς να το σχολιάσουν. Οι νέοι καιροί είναι βιαστικοί, δεν περιμένουν να κατασταλάξουν τα πράγματα και να αποφανθεί ήρεμα ο άνθρωπος που τα έχει ζήσει και έχει δει πολλές από τις όψεις τους και φυσικά έχει ζήσει τις ποικίλες συνέπειες που έχουν επιφέρει αυτά.

Όταν δε κάποιος άνθρωπος συνδυάζει αυτές τις δυστοπικές καταστάσεις με τα όσα ακούει από τις ειδήσεις για τα εμβόλια, που ναι μεν η επιστήμη αναλαμβάνει την ευθύνη για την αποτελεσματικότητά τους αλλά αυτό αμφισβητείται από αντίπαλες ομάδες επιστημόνων και κυρίως πολιτικών που τέτοιο μανίκι ποτέ δεν περίμεναν και ούτε ξέρουν πως θα τους βγεί, τότε αυτός νοσταλγεί πραγματικά αυτά που έλεγε η παροιμία. Το κακό όμως στην περίπτωση είναι ότι έχει ξεχάσει τον δρόμο που οδηγεί στον μύλο...

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.