Γράφει ο Γεώργιος Αναστασίου, Διευθυντής Γραφείων Πωλήσεων*

Οι συνθήκες της σύγχρονης ζωής έχουν δομήσει με τέτοιο τρόπο την καθημερινότητά του ανθρώπου ώστε να περιβάλλεται συνέχεια από αισθήματα άγχους και στρες καθώς και πολλούς ορατούς κινδύνους. Πολλά είναι τα επαγγέλματα που σχετίζονται με την ατομική γαλήνη και την κοινωνική ευημερία, επιτεύγματα που προσθέτουν σε οποιονδήποτε επαγγελματία, τόσο σωματικό όσο και συναισθηματικό/ ψυχικό βάρος. Η γνώση αυτή πολλές φορές επηρεάζει τους ανθρώπους και τους οδηγεί σε δύσκολες καταστάσεις.

Πολλές φορές σε τέτοια επαγγέλματα, όπου υπάρχει μεγάλο ποσοστό συναισθηματικής εμπλοκής, όπως είναι οι γιατροί, οι ψυχολόγοι αλλά και οι ασφαλιστικοί πράκτορες, το άτομο καταλήγει σε μια κατάσταση επαγγελματικής εξουθένωσης. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «burn out». Ο Maslach (1993) όρισε το burn out ως μια κατάσταση σωματικής, συναισθηματικής αλλά και ψυχικής εξάντλησης, η οποία προκαλείται συχνή εμπλοκή σε καταστάσεις που έχουν απαιτήσεις συναισθηματικής εμπλοκής. Ο Freuderberg (1983) ανέφερε ότι το φαινόμενο συνδέεται πλήρως με το αίσθημα αποτυχίας του ατόμου να διατηρήσει την ιδεαλιστική αυτοεικόνα που έχει πλάσει για τον εαυτό του ενώ ο Garden (1991) θεώρησε πως σχετίζεται με την ανισορροπία του ατόμου ανάμεσα στις συνειδητές και ασυνείδητες λειτουργείς του.

Το άτομο που βρίσκεται λοιπόν, σε κατάσταση επαγγελματικής εξουθένωσης αρχίζει σταδιακά να χάνει το ενδιαφέρον του για τους πελάτες και να αποστασιοποιείται. Η δουλειά και τα επιτεύγματα δεν αποτελούν πλέον πηγή ικανοποίησης και με αυτό τον τρόπο η απόδοσή του μειώνεται καθώς χάνονται τα κίνητρά του. Η εικόνα που πλάθει για τον εαυτό του είναι αρνητική και όσο περισσότερο βυθίζεται στην επαγγελματική του εξουθένωση, τόσο περισσότερο προσθέτει στο μυαλό του αρνητικά στοιχεία στην αυτοεικόνα του. Η καθημερινότητά του αρχίζει και γίνεται εφιάλτης από τον οποίο δεν ξέρει πώς να ξεφύγει.

Είναι απόλυτα φυσιολογικό κάθε άνθρωπος να φτάσει κάποια στιγμή στη ζωή του, λόγω διαφόρων παραγόντων, σε μια κατάσταση ματαιότητας και υπερκόπωσης. Για έναν επαγγελματία που χρειάζεται να είναι εκεί για όλους όχι μόνο κατά τη διάρκεια μιας συμφωνίας αλλά και σε κάθε δυσάρεστο περιστατικό που μπορεί να συμβεί ή κάποια ανησυχία και να το αντιμετωπίζει μαζί με τους πελάτες του, δεν είναι καθόλου παράξενο κάποια στιγμή να εξαντλήσει τις ψυχικές του δυνάμεις. Το ερώτημα ωστόσο είναι πώς ξεπερνά κανείς μια τέτοια κατάσταση, πώς στέκεται και πάλι στα πόδια του;

Η διαχείριση του «burn out» δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε άμεση. Το άτομο χρειάζεται να βρει τρόπους να μειώσει το άγχος, ώστε να μειωθεί το βάρος που νιώθει και να ανακτήσει τις δυνάμεις του ξανά.

Ο πρώτος τρόπος να γίνει αυτό είναι η στροφή προς την ψυχολογία του και ιδιαίτερα στην αυτογνωσία. Η ικανότητα αυτογνωσίας μπορεί να είναι αποτελεσματική για κάθε επαγγελματία αλλά και άνθρωπο. Ο πρώτος και κύριος λόγος είναι το γεγονός ότι θα μπορέσει να παρατηρήσει και να διακρίνει τα σημάδια της εξάντλησης στον εαυτό του και στην συμπεριφορά του και να αντιδράσει άμεσα πριν γίνει πιο κρίσιμη η κατάσταση. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι παρατηρώντας προσεκτικά θα καταφέρει να εντοπίσει τις μη ρεαλιστικές απαιτήσεις από τον εαυτό του και να αναπλάσει τη λανθασμένη αρνητική εικόνα που έχει δημιουργήσει. Αποβάλλοντας τους στόχους που τόσο τον βαραίνουν και εμποδίζουν την αποτελεσματική λειτουργία του, με σταθερά βήματα και σωστή καθοδήγηση θα μπορέσει να επανεκτιμήσει τους επαγγελματικούς του στόχους. Αυτό θα συμβάλει αισθητά στη μείωση του εργασιακού άγχους και συνάμα σταθεροποίηση του πρώτα ψυχικά και στη συνέχεια εργασιακά.

Ένας ακόμη τρόπος είναι η χρήση τεχνικών χαλάρωσης και υιοθέτησης συνηθειών που θα τον βοηθήσουν να εξωτερικεύει με υγιή τρόπο το περίσσιο άγχος και βάρος που νιώθει και έτσι να μην υπερφορτώσει τον εαυτό του. Έτσι θα μπορέσει σταδιακά να βρει μια συναισθηματική ισορροπία, ώστε να μπορεί να πηγαίνει στη δουλειά με «γεμάτες μπαταρίες» την επόμενη μέρα.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η υποστηρικτική εμπλοκή τόσο του οικογενειακού του περιβάλλοντος όσο και του επαγγελματικού. Το υποστηρικτικό δίκτυο στα πλαίσια εργασίας είναι πολύ σημαντικό για τη διατήρηση του άγχους σε φυσιολογικά πλαίσια. Ένα περιβάλλον αγχώδες και πιεστικό μπορεί να επιβαρύνει το αίσθημα εξάντλησης του ατόμου καθώς και να μειώσει τα κίνητρα αφού οι στόχοι πολλές φορές είναι μη ρεαλιστικοί.

Σε μέρες που τα εν λόγω επαγγέλματα έχουν τόσο σημαντική βαρύτητα χρειάζεται να υπάρχει ιδιαίτερη προσοχή στην ικανότητα του ανθρώπου να μπορεί να διαχειριστεί τη συναισθηματική του εμπλοκή στις αντίξοες συνθήκες που αντιμετωπίζει καθημερινά στη δουλειά του. Για να μπορεί να στηρίξει τους πελάτες του και να τους έχει ευχαριστημένους, χρειάζεται να μπορεί να στηρίξει τον εαυτό του και να ξεπεράσει μια πιθανή επαγγελματική «εξουθένωση» λόγω των συνθηκών που οδηγούν στην εξάντληση σωματική και ψυχολογική.

• Freudenberger, H. J. (1983). Burnout: Contemporary issues, trends and concerns. In Stress and Burnout (B. A. Farber, ed.). New York: Pergamon, 23-28.
• Garden, A. M. (1991). Relationship between burnout and performance. Journal of Applied Psychology, 69, 615-622.
• Maslach, C. (1993). Burnout: A multidimensional perspective. In W. B. Schaufeli, C. Maslach, & T. Marek (Eds.). Professional burnout: Recent developments in theory and research (pp. 19-32). Washington DC: Taylor & Francis

*Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6944-346-154
e-mail: [email protected]