Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε σήμερα την έκθεση για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα του Δεκεμβρίου 2023, η οποία διερευνά τις προκλήσεις που θέτει το μεταβαλλόμενο μακροοικονομικό τοπίο για τους ασφαλιστές και τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Εκτός από την κάλυψη των βασικών εξελίξεων στους τομείς, η Έκθεση περιλαμβάνει τέσσερις θεματικές ενότητες που εστιάζουν σε συγκεκριμένους τομείς ενδιαφέροντος. Αυτές εμβαθύνουν σε θέματα που κυμαίνονται από τη θέση ρευστότητας των ασφαλιστών και τις αλλαγές στην επενδυτική τους συμπεριφορά στο νέο μακροοικονομικό περιβάλλον έως τον αντίκτυπο των κλήσεων για περιθώρια κέρδους από παράγωγα στη θέση ρευστότητας των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών ταμείων.

Τα γεγονότα των τελευταίων ετών έχουν μεταμορφώσει βαθιά το οικονομικό περιβάλλον και θέτουν τους ασφαλιστές και τα συνταξιοδοτικά ταμεία ενώπιον σημαντικών προκλήσεων.

Η αναζωπύρωση των κινδύνων πληθωρισμού και η αντίδραση των κεντρικών τραπεζών στην άνοδο των τιμών έχει ανατρέψει αποφασιστικά μια τάση πτώσης των επιτοκίων που διήρκεσε τέσσερις δεκαετίες. Οι αποδόσεις των 10ετών γερμανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν από -0,18% στις αρχές του 2022 σε 2,84% στις αρχές Οκτωβρίου 2023.

Ενώ τα υψηλότερα επιτόκια υπόσχονται αυξημένα επενδυτικά έσοδα για τους ασφαλιστές και τα συνταξιοδοτικά ταμεία μακροπρόθεσμα, συνεπάγονται επίσης την αντιμετώπιση ζημιών στα υφιστάμενα χαρτοφυλάκια σταθερού εισοδήματος βραχυπρόθεσμα. Οι ασφαλιστές ζωής, ειδικότερα, ενδέχεται επίσης να αντιμετωπίσουν υψηλότερα ποσοστά εξαγοράς και μείωση των νέων εργασιών, καθώς οι καταναλωτές ενδέχεται να επιλέξουν μη ασφαλιστικές επενδύσεις με υψηλότερες αντιλαμβανόμενες αποδόσεις.

Ο συνδυασμός των γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων, του υψηλότερου κόστους αναχρηματοδότησης και του μειωμένου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών λόγω του πληθωρισμού ενδέχεται να οδηγήσει την οικονομία της ΕΕ σε ύφεση τους επόμενους μήνες.

Η έκθεση της EIOPA για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα εξετάζει εκ του σύνεγγυς τέσσερα θέματα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους τομείς σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς:

• Κίνδυνοι ρευστότητας για τον ασφαλιστικό τομέα: Οι κίνδυνοι ρευστότητας έχουν μόλις πρόσφατα μπει στο επίκεντρο της προσοχής των εποπτικών αρχών των ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών ταμείων. Η κρίση του 2022 Gilt και η αναταραχή γύρω από τις περιφερειακές τράπεζες των ΗΠΑ νωρίτερα φέτος υπογράμμισαν τη σημασία της παρακολούθησης της ρευστότητας.  Η έρευνα της EIOPA για τις σόλο επιχειρήσεις δείχνει ότι η συνολική τους θέση ρευστότητας επιδεινώθηκε το 2022 κυρίως λόγω της πτώσης της αξίας των ομολόγων. Ο περιορισμένος αριθμός ασφαλιστών που προέβλεψε αρνητικές ταμειακές ροές το 2023 είχε αρκετά ρευστά στοιχεία ενεργητικού για να καλύψει το έλλειμμα.
• Αναπροσαρμογή χαρτοφυλακίου μετά τη νομισματική εξομάλυνση: Το δεύτερο άρθρο αναλύει κατά πόσον οι ασφαλιστές αναπροσαρμόζουν τα χαρτοφυλάκιά τους προς τις παραδοσιακές επενδύσεις σταθερού εισοδήματος εν μέσω αύξησης των επιτοκίων. Το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων της προηγούμενης δεκαετίας είδε τους ασφαλιστές να αναζητούν αποδόσεις σε εναλλακτικές επενδύσεις, όπως ακίνητα, ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια και δάνεια. Σε αντίθεση με τις προσδοκίες για επιστροφή στις παραδοσιακές επενδύσεις μετά την ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής, οι ασφαλιστές δεν έχουν δείξει μέχρι στιγμής σημάδια επιστροφής σε σταθερό εισόδημα και οι επενδύσεις τους σε εναλλακτικά περιουσιακά στοιχεία συνεχίζουν να αυξάνονται.
• Ανάγκες ρευστότητας των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών ταμείων σε παράγωγα επιτοκίων: Η τρίτη ενότητα διερευνά τις ανάγκες ρευστότητας που προέκυψαν από τις κλήσεις για κάλυψη περιθωρίου σε παράγωγα επιτοκίου, τις οποίες αντιμετώπισαν τα ιδρύματα επαγγελματικής συνταξιοδότησης (ΙΕΣΠ) εν μέσω της ραγδαίας αύξησης των επιτοκίων το 2022. Η ανάλυση δείχνει ότι τα ΙΕΣΠ χρειάστηκε να καταβάλουν σημαντικά ποσά περιθωρίου διακύμανσης κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα. Οι χρήστες παραγώγων ρευστοποίησαν σημαντικά ποσά μετοχών καθώς και επενδύσεις σε μετοχές, ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια της χρηματαγοράς, με αποτέλεσμα καθαρές πωλήσεις ύψους περίπου 151 δισ. ευρώ.
• Επιπτώσεις προηγούμενων υφέσεων στους ασφαλιστές και διδάγματα για το μέλλον: Το τελευταίο άρθρο αναλύει τον ιστορικό αντίκτυπο των προηγούμενων υφέσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές, την κερδοφορία των ασφαλιστών και την αποτίμησή τους στις αγορές μετοχών. Αυτό μπορεί να προσφέρει διδάγματα για τις πιθανές επιπτώσεις της επόμενης ύφεσης.