Οι καταναλωτές ενδέχεται να μπούν στον πειρασμό να εξετάσουν εναλλακτικά αποταμιευτικά προϊόντα με υψηλότερες αποδόσεις. Αυτή η αλλαγή στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει σε μείωση των νέων εργασιών καθώς και σε υψηλότερα ποσοστά ακυρώσεων και εξαγορών.

Αυτό εκτιμά η EIOPA σε σχετική μελέτη - απολογισμό των επιπτώσεων του πληθωρισμού στους ασφαλιστές, στην οποία αξιολογεί πιθανούς μελλοντικούς κινδύνους. Παράλληλα σημειώνει ότι  η κερδοφορία των ασφαλιστών ζημιών επιδεινώθηκε το 2022 σε σχέση με το 2021, ενώ η απόδοση των επενδύσεων των ασφαλιστών ζωής  ήταν στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2016.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε έκθεση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το σημερινό πληθωριστικό περιβάλλον επηρεάζει τους ασφαλιστές στην Ευρώπη. Η ανάλυση εξετάζει τις επιπτώσεις που είχαν στον ασφαλιστικό τομέα μέχρι σήμερα ο υψηλότερος του αναμενόμενου πληθωρισμός και τα επιτόκια και εξετάζει το μέλλον για να αξιολογήσει πιθανούς μελλοντικούς κινδύνους και τρωτά σημεία.

Η ταχεία μετάβαση από μια μακρά περίοδο χαμηλού πληθωρισμού και εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων σε ένα νέο μακροοικονομικό περιβάλλον έχει επιπτώσεις στα επίπεδα κεφαλαίου, την κερδοφορία και τη ρευστότητα των ασφαλιστών, αλλά και στους καταναλωτές. Επηρεάζει τους διάφορους κλάδους δραστηριότητας και τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις σε διαφορετικό βαθμό με βάση την έκθεσή τους σε περιουσιακά στοιχεία ευαίσθητα στα επιτόκια, όπως οι τίτλοι σταθερού εισοδήματος, το χάσμα διάρκειας μεταξύ των στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού τους και την ευαισθησία των απαιτήσεων και των εξόδων τους στον πληθωρισμό. Ο υψηλός πληθωρισμός επηρεάζει τους καταναλωτές, καθώς μειώνει την αξία των αποταμιεύσεών τους, βαθαίνει το χάσμα προστασίας και επηρεάζει τις χρηματοοικονομικές αποφάσεις.

Κεφαλαιακή θέση

Ο υψηλός πληθωρισμός σε συνδυασμό με την αύξηση των επιτοκίων επηρεάζει την κεφαλαιακή θέση των ασφαλιστών μέσω της συνεπούς με την αγορά αποτίμησης των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και της αναγκαίας αναπροσαρμογής των παραδοχών τους σχετικά με το αναμενόμενο κόστος των μελλοντικών αποζημιώσεων.

Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, τα στοιχεία ενεργητικού των ευρωπαϊκών ασφαλιστών σε σχέση με τις υποχρεώσεις έχουν πτωτική τάση. Ωστόσο, οι ασφαλιστές συνέχισαν να είναι καλά κεφαλαιοποιημένοι. Όσον αφορά τις τεχνικές προβλέψεις, ο πληθωρισμός επηρέασε αρνητικά τους ασφαλιστές ζημιών, καθώς το κόστος των αποζημιώσεων και των εξόδων αυξήθηκε. Παρόλο που οι ασφαλιστές ζωής ήταν λιγότερο εκτεθειμένοι λόγω της ονομαστικής φύσης των υποχρεώσεών τους, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν χαμηλότερα ποσοστά νέων εργασιών και υψηλότερα ποσοστά ακυρώσεων, καθώς ο πληθωρισμός αποδυναμώνει την ικανότητα των νοικοκυριών να αποταμιεύουν.

Ένα κρίσιμο ερώτημα για τους ασφαλιστές στο μέλλον είναι σε ποιο βαθμό η θετική επίδραση των υψηλότερων επιτοκίων θα αντισταθμίσει την αρνητική επίδραση του υψηλότερου πληθωρισμού. Η «sensitivity analysis» της EIOPA υποδεικνύει καθαρά θετικά αποτελέσματα για επιχειρήσεις με μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις και αρνητικά κενά διάρκειας, όπως οι ασφαλιστές ζωής. Ωστόσο, η αφομοίωση της πραγματικής αξίας των πληρωμών και τα υψηλότερα επιτόκια ενδέχεται να οδηγήσουν σε υψηλότερα ποσοστά ακυρώσεων και μείωση των νέων εργασιών. Από την άλλη πλευρά, οι επιχειρήσεις ζημιών προβλέπεται ότι δεν θα επωφεληθούν αρκετά από τα υψηλότερα επιτόκια ώστε να αντισταθμίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις του πληθωρισμού. Επιπλέον, όσο περισσότερο διαρκεί το πληθωριστικό περιβάλλον, τόσο περισσότερο επηρεάζονται τόσο οι επιχειρήσεις ζωής όσο και οι επιχειρήσεις μη ζωής.

Αποδοτικότητα

Η κερδοφορία των ασφαλιστών είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική σταθερότητα του τομέα. Βραχυπρόθεσμα, ο πληθωρισμός των απαιτήσεων και των εξόδων επηρεάζει αρνητικά τους ασφαλιστές ζημιών, καθιστώντας αναγκαία την αύξηση των αποθεματικών και τη σταδιακή προσαρμογή των ασφαλίστρων. Αντίθετα, οι ασφαλιστές ζωής ανησυχούν λιγότερο για τον πληθωρισμό των απαιτήσεων βραχυπρόθεσμα, αλλά αντιμετωπίζουν μειωμένα κέρδη λόγω των υψηλότερων εξόδων που προκαλεί ο πληθωρισμός. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κερδοφορία των ασφαλιστών ζημιών επιδεινώθηκε το 2022 σε σχέση με το 2021, ενώ η απόδοση των επενδύσεων των ασφαλιστών ζωής ήταν στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2016.

Όσον αφορά το μέλλον, η μελλοντική κερδοφορία των επιχειρήσεων ζωής θα μπορούσε να επωφεληθεί από την επανεπένδυση με υψηλότερες αποδόσεις, αλλά οι ασφαλιστές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανταγωνιστικές προκλήσεις στην πορεία. Καθώς η μετακύλιση των υψηλότερων επιτοκίων στους ασφαλισμένους πραγματοποιείται μόνο σταδιακά, οι καταναλωτές ενδέχεται να μπουν στον πειρασμό να εξετάσουν εναλλακτικά αποταμιευτικά προϊόντα με υψηλότερες αποδόσεις. Αυτή η αλλαγή στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει σε μείωση των νέων εργασιών καθώς και σε υψηλότερα ποσοστά ακυρώσεων και εξαγορών.

Ρευστότητα

Στο σημερινό οικονομικό τοπίο, οι θέσεις ρευστότητας των ασφαλιστών δέχονται πιέσεις για διάφορους λόγους. Καθώς τα επιτόκια αυξάνονται, η αξία των ρευστών περιουσιακών στοιχείων μειώνεται. Όταν οι ασφαλιστές ξεφορτώνονται αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, υφίστανται ζημίες και μειώνουν τις μελλοντικές ταμειακές ροές. Τα υψηλότερα κόστη αποζημιώσεων, οι ακυρώσεις συμβολαίων και οι πτώση του περιθωρίου στα παράγωγα αποτελούν πρόσθετες πηγές κινδύνου ρευστότητας.

Πρόσφατα στοιχεία υποδεικνύουν επιδείνωση της συνολικής θέσης ρευστότητας των ασφαλιστών κατά τη διάρκεια του 2022 λόγω της πτώσης της αγοραίας αξίας των ρευστών περιουσιακών στοιχείων και των σημαντικών ταμειακών εκροών λόγω πληρωμών περιθωρίου σε θέσεις παραγώγων. Παρ' όλα αυτά, οι μελλοντικές προβλέψεις δείχνουν ότι οι ασφαλιστές διαθέτουν επαρκή ρευστά στοιχεία ενεργητικού για να καλύψουν πρόσθετες απαιτήσεις περιθωρίου που προκύπτουν από περαιτέρω ανοδικές κινήσεις των επιτοκίων.