Ξεκινώντας τις αρχές του 2020, ο ιός COVID-19 γρήγορα εξαπλώθηκε σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη όχι μόνο μολύνοντας αλλά και αφαιρώντας τη ζωή πολλών ανθρώπων. Ο οικονομικός αντίκτυπος της πανδημίας ήταν και παραμένει εκτεταμένος και καταστροφικός, καθώς ο αναγκαστικός εγκλεισμός οδήγησε και οδηγεί σε περιορισμό ή και αναστολή επιχειρηματικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι ασφαλιστές της Ευρώπης έδειξαν ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 κατάφεραν να συνεχίσουν να λειτουργούν και να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους προς τους πελάτες τους στο ακέραιο. Παρά τους εθνικούς περιορισμούς και τους περιορισμούς κίνησης, οι ασφαλιστές έχουν διασφαλίσει τη λειτουργία των επιχειρήσεών τους σε ολόκληρη την ήπειρο - συχνά με την χρήση ψηφιακών εργαλείων - ενώ εξακολουθούν να λαμβάνουν όλες τις απαιτούμενες προφυλάξεις για να ελαχιστοποιήσουν την έκθεση των πελατών και των εργαζομένων στον ιό.

Επιπλέον, οι ευρωπαίοι ασφαλιστές έλαβαν αρκετά πρόσθετα μέτρα και προέβησαν σε πράξεις καλής θέλησης προκειμένου να υποστηρίξουν τους πελάτες τους, την οικονομία και την κοινωνία γενικότερα. Προέβησαν σε μειώσεις ασφαλίστρων ή σε παροχή πρόσθετων καλύψεων χωρίς κόστος, όπως π.χ. παροχή δωρεάν κάλυψης υγείας στο ιατρικό προσωπικό, ενέκριναν δάνεια υπέρ των ασφαλισμένων, προέβησαν σε δωρεές ιατρικού εξοπλισμού κ.α..

Η εμφάνιση της μεγάλης κλίμακας των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19, πυροδότησε αρκετές συζητήσεις με θέμα τον ρόλο των ασφαλιστών σχετικά με την κάλυψη των οικονομικών ζημιών της τρέχουσας πανδημίας αυτής, αλλά και μελλοντικών πανδημιών, τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς.

Ο κίνδυνος της πανδημίας είναι - εξ ορισμού - παγκόσμιος και ενδέχεται να επηρεάσει ταυτόχρονα πολλά άτομα και οικονομικούς τομείς. Αυτό που διαχωρίζει τον κίνδυνο της πανδημίας, από τους κινδύνους που είναι ασφαλίσιμοι είναι ότι ακριβώς η πανδημία υλοποιείται παντού και ταυτόχρονα και δεν επιτρέπει την εφαρμογή των μηχανισμών διαφοροποίησης και pooling που αποτελούν την καρδιά της ασφάλισης. Για να αντιληφθεί κάποιος το μέγεθος των κινδύνων μιας πανδημίας αρκεί να αναφερθεί το παράδειγμα συγκεκριμένης χώρας, η οποία υπολόγισε ότι για να καλυφθεί το κόστος διακοπής λειτουργίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της αγοράς της για δύο μήνες λόγω της πανδημίας απαιτούνται ασφάλιστρα 100 χρόνων.

Προκειμένου να γίνει αντιληπτή η θέση της ασφαλιστικής αγοράς σε σχέση με την πανδημία, η Insurance Europe διαμόρφωσε έγγραφο εκπαιδευτικού χαρακτήρα (educational paper) με σκοπό την ενημέρωση των ευρωπαϊκών θεσμών, σχετικά με την έκταση της κάλυψης που διατίθεται από τον κλάδο των γενικών ασφαλίσεων, τα κενά της κάλυψης αλλά και τις επιλογές αποκατάστασης αυτών συμπεριλαμβανομένης και της δημιουργίας ευρωπαϊκού pool έναντι των κινδύνων πανδημίας. Επίσης, η Insurance Europe γνωστοποίησε τη θέση της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δηλώνοντας τη διάθεση συνεργασίας του κλάδου για την αντιμετώπιση τυχόν μελλοντικών πανδημιών ως συστημικών κινδύνων, μέσω ενός πλαισίου το οποίο θα βασίζεται στη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων, γνωστή ως EIOPA, δημοσίευσε δύο κείμενα σχετικά με την αντιμετώπιση μελλοντικών πανδημιών τα οποία είναι υπό συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο:

α. Κείμενο συζήτησης με θέμα «κοινές λύσεις ανθεκτικότητας για την αντιμετώπιση πανδημιών (Issues paper on shared resilience solutions for pandemics - staff paper)». Το κείμενο αυτό εντοπίζει θέματα και επιλογές που αφορούν στη διαμόρφωση κοινών λύσεων ανθεκτικότητας σχετικά με τον κίνδυνο διακοπής εργασιών των επιχειρήσεων στο πλαίσιο της πανδημίας. Στο κείμενο αυτό η EIOPA τονίζει επιλογές που θα μπορούσαν να διερευνηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς να θέτει στο στάδιο αυτό κάποια συγκεκριμένη πορεία δράσης ούτε να θεωρεί απαραίτητες νομοθετικές αλλαγές στο πλαίσιο αυτό.

β. Κείμενο συζήτησης με θέμα «ΕΙΟPA staff paper on measures to improve the insurability of pandemics». Το έγγραφο αυτό αναλύει με περισσότερες λεπτομέρειες επιλογές για τη βελτίωση της ασφάλειας του κινδύνου Non Damage Business Interruption ( NDBI) στο πλαίσιο των πανδημιών, μέσω κυρίως μέτρων πρόληψης για τη μείωση των απωλειών, μεταφοράς κινδύνου αγοράς κεφαλαίων και λύσεων πολλαπλών κινδύνων για συστημικό κίνδυνο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα τέλη Οκτωβρίου 2020 σύστησε ομάδα εργασίας «EC inter-service working group on pandemic insurance» με στόχο την αναζήτηση λύσεων για την ενδυνάμωση της ασφαλιστικής προστασίας έναντι των καταστροφών από μελλοντικές πανδημίες στην οποία μετέχουν αρκετοί ενδιαφερόμενοι φορείς.

Τις συζητήσεις που διεξάγονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο τις παρακολουθεί στενά η ΕΑΕΕ καθ’ όλη την διάρκεια της πανδημίας, κυρίως μέσω της συμμετοχής της στην Executive Committee αλλά και αργότερα στην adhoc ομάδα εργασίας Pandemic Risk Project Group, που σύστησε η Insurance Europe, με σκοπό αρχικά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών για τις εθνικές εξελίξεις αλλά και την αναζήτηση πιθανών τρόπων αντιμετώπισης του προβλήματος. Η ΕΑΕΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας τροφοδοτεί την Insurance Europe με όλες τις πληροφορίες για τις εξελίξεις στην ελληνική αγορά.

Το βασικό συμπέρασμα των συζητήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέχρις στιγμής είναι ότι η κάλυψη των κινδύνων που συνδέονται με τις πανδημίες από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και μόνο δεν είναι εφικτή. Κρίνονται απαραίτητες οι συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την κάλυψη του κινδύνου της πανδημίας και μάλιστα με τη δημιουργία pools. Ο ασφαλιστικός κλάδος διαθέτει σημαντική εμπειρία, έχοντας ήδη ενώσει τις δυνάμεις του με τις κυβερνήσεις για την ανάπτυξη λειτουργικών και προσιτών λύσεων για άλλους δύσκολους ασφαλιστικούς κινδύνους, όπως πλημμύρες, τρομοκρατία, σεισμοί και πυρηνική ενέργεια.

Σε κάθε περίπτωση ο κίνδυνος πανδημίας αποτελεί τεράστια πρόκληση για τις κυβερνήσεις, την κοινωνία και τον ασφαλιστικό κλάδο. Για να αντιμετωπισθεί η πρόκληση, ανεξάρτητα από τον ρόλο της ασφαλιστικής βιομηχανίας, η κοινωνία θα πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη για μελλοντικές πανδημίες, θα απαιτηθούν νέες και καινοτόμες λύσεις, και αξιοποίηση της εμπειρίας από την τρέχουσα πανδημία.

Τα μελλοντικά σχέδια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το θέμα της πανδημίας αναμένεται να καθοριστούν με βάση την έκθεση που θα διαμορφωθεί από την καταγραφή και αξιολόγηση της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στην τελευταία τηλεδιάσκεψη (23 Νοεμβρίου 2020) της ομάδας εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πανδημία.

Από την Ετήσια Έκθεση 2020 της ΕΑΕΕ (δείτε εδώ).