*Γράφει ο Χριστόφορος Σαρδελής, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Ασφαλιστικής
^{Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ (τεύχος Μαρτίου-Απριλίου 2020) το οποίο φιλοξένησε τις απόψεις μελών της ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ του ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της ΕΝΩΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ σε αφιέρωμα με το γενικό τίτλο «Η νέα εποχή της ελληνικής οικονομίας μετά το τέλος της πανδημίας - ποιο το μέλλον της ασφάλισης μετά τον κορονοϊό»} 

Μέσα σε λιγότερο από ένα τρίμηνο ο κόσμος κυριολεκτικά αναγκάστηκε να αλλάξει ρότα. Τίποτα δεν θυμίζει την «προ Covid-19» περίοδο, ενώ πλέον καλούμαστε να σχεδιάσουμε τα επόμενα βήματά μας για τη «μετά Covid-19» εποχή. Μέχρι τώρα στη χώρα μας, και όχι μόνο, η πανδημία έγινε αισθητή κυρίως από υγειονομικής απόψεως και αντιμετωπίστηκε με πρωτοφανή, για τα ελληνικά δεδομένα, επιτυχία, αναβαθμίζοντας μάλιστα το προφίλ της χώρας διεθνώς. Ακόμα όμως και αν δοθεί οριστικό τέρμα στην ιατρική αντιμετώπιση του φαινομένου, γνωρίζουμε ότι ο ιός δεν μόλυνε μόνο ανθρώπους αλλά και τις οικονομίες, κάτι που θα γίνει ιδιαίτερα αισθητό τους προσεχείς μήνες. Το σίγουρο είναι ότι η «νόσος» έχει κάνει μεταστάσεις σε όλον τον κοινωνικό ιστό. Από αυτήν την άποψη, είμαστε μόνο στο τέλος της αρχής και θα ήταν άστοχο να κάνουμε βεβιασμένες προβλέψεις για το μέλλον.

Για την ασφαλιστική αγορά γενικώς, αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι η μέχρι στιγμής επιτυχής αντιμετώπιση της λαίλαπας που ονομάζεται Cοvid-19 οφείλεται στο ότι η κυβέρνηση είχε τη σύνεση να αναθέσει τη διαχείριση του προβλήματος στους ειδικούς. Αν αυτό δεν ήταν κάτι παροδικό, θα πρέπει να αισιοδοξούμε ότι και άλλοι ειδικοί θα πάρουν τη σκυτάλη για να σχεδιάσουν με ορθολογικό τρόπο την αντιμετώπιση σειράς καταστροφικών κινδύνων, οι οποίοι είναι υπαρκτοί και αφορούν σε μεγάλο βαθμό την ασφαλιστική αγορά.

Η κλιματική αλλαγή, παραδείγματος χάριν, συνοδεύεται από πλημμύρες και πυρκαγιές όλο και πιο συχνά και με όλο και μεγαλύτερη ένταση, κάτι που, άλλωστε, έχουμε βιώσει με τραγικό τρόπο. Ζούμε επίσης σε μια ιδιαίτερα σεισμογενή περιοχή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το ενδεχόμενο μιας εκτεταμένης καταστροφής. Οι ειδικοί λοιπόν διατείνονται ότι αυτοί οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί. Η πικρή αλήθεια είναι πως κάποια γεγονότα δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε. Σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, μια επιδημία μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε πανδημία. Η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει  την πιθανότητα για μεγάλες φυσικές καταστροφές που αφανίζουν όλο και συχνότερα ζωές και περιουσίες.

Αυτό που επιβάλλεται να κάνουμε είναι να ακούσουμε τους ειδικούς και να σχεδιάσουμε το πώς θα αμβλύνουμε τις συνέπειες. Το τονίζω ιδιαίτερα αυτό, γιατί ενώ μας τριγυρίζουν όλοι αυτοί οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι, εξακολουθούμε να είμαστε ο πιο υποασφαλισμένος πληθυσμός του αναπτυγμένου κόσμου. Δίνουμε την εντύπωση, δηλαδή, ότι επιλέγουμε να αγνοούμε τους κινδύνους. Επομένως, εύχομαι να βγούμε τουλάχιστον σοφότεροι από τη δοκιμασία του κορονοϊού. Αυτό θα αρκούσε για να είναι κανείς αισιόδοξος για το μέλλον της ελληνικής ασφαλιστικής αγοράς, παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις των επόμενων μηνών για την οικονομία. Διακινείται με πολύ επιπόλαιο τρόπο η άποψη ότι ο κλάδος της ιδιωτικής ασφάλισης «προστατεύτηκε» από τις συνέπειες του κορονοϊού.

Όντως, στο δίμηνο που πέρασε, οι ζημιές του κλάδου Αυτοκινήτου μειώθηκαν, όπως και οι αποζημιώσεις του κλάδου Υγείας, γιατί αναβλήθηκαν π.χ. οι προγραμματισμένες  χειρουργικές επεμβάσεις. Οι ιδιαίτερες όμως συνθήκες του διμήνου δεν αλλάζουν την τάση: πιστεύω ότι, το αμέσως προσεχές διάστημα, η εικόνα θα αλλάξει επί τα χείρω. Σε επόμενη φάση, οι περισσότεροι άνθρωποι θα αποφεύγουν τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και, εξ αυτού του λόγου, η κυκλοφορία αυτοκινήτων θα είναι μεγαλύτερη από την προ Covid-19 κατάσταση. Άρα, θα πρέπει να αναμένεται αύξηση της συχνότητας των τροχαίων ατυχημάτων. Επίσης, για την προστασία του υγειονομικού προσωπικού, κάθε εισαγωγή θα συνοδεύεται με τεστ ταχείας διάγνωσης κορoνοϊού. Ήδη έχει εκδοθεί η σχετική εγκύκλιος για τις χειρουργικές επεμβάσεις από το αρμόδιο υπουργείο. Άρα αναμένεται να αυξηθούν και τα κόστη του κάθε περιστατικού. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι το κράτος ανέλαβε το οικονομικό βάρος και την ευθύνη για τη διαχείριση της πανδημίας. Ορθώς, κατά τη γνώμη μου. Κανείς όμως δεν ισχυρίζεται ότι η ιδιωτική ασφάλιση υγείας είχε σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση πανδημίας. Ο ασφαλισμένος έχει πληρώσει για συγκεκριμένες καλύψεις, τις οποίες εξακολουθεί να απολαμβάνει. Ταυτόχρονα, τα περισσότερα προβλήματα των δημόσιων νοσοκομείων, όπως έχει καταδειχθεί από σειρά μελετών, εξακολουθούν να υπάρχουν. Η επιτυχημένη διαχείριση για την αντιμετώπιση του Covid-19 δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί σαν βιτρίνα για την απόκρυψη των χρόνιων προβλημάτων και ελλείψεων των δημόσιων υποδομών. Από αυτήν την άποψη, θα ήταν τουλάχιστον ατυχές να ξανανοίξει μια ανούσια και στείρα αντιπαράθεση μεταξύ οπαδών του δημόσιου και οπαδών του ιδιωτικού τομέα στον κλάδο της Υγείας. Υπάρχει χώρος και ρόλος και για τους δύο, αρκεί να υπάρξει συνολικός σχεδιασμός που θα αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του καθενός.

Το 2020 θα είναι χρονιά βαθιάς ύφεσης, ιδιαίτερα για την Ελλάδα λόγω του μεγάλου ειδικού βάρους του τουρισμού και της ναυτιλίας. Κανείς δεν γνωρίζει το τέλος αυτής της περιπέτειας, ακριβώς γιατί συναρτάται με τις αβεβαιότητες -σε διεθνές επίπεδο- γύρω από την καταπολέμηση της πανδημίας. Πολλοί μιλούν για δεύτερο κύμα το φθινόπωρο, ενώ οποιεσδήποτε «προβλέψεις» για αποτελεσματική αντιμετώπιση του ιού με φάρμακα ή εμβόλια θεωρούνται πρόωρες. Αυτό που πρέπει να συγκρατήσουμε είναι ότι ο Cοvid-19 δεν αποτελεί τον μοναδικό καταστροφικό κίνδυνο που μας τριγυρίζει. Η δραματικότητα όμως της κατάστασης θα πρέπει να μας παρακινήσει ώστε να ξεκινήσουμε επιτέλους έναν δομημένο διάλογο για την ορθολογική αντιμετώπιση του συνόλου των υπαρκτών κινδύνων. Αν συμβεί αυτό, το όφελος για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλισης και το κοινωνικό σύνολο θα είναι μόνιμο.

* Ο Χριστόφορος Σαρδελής είναι μέλος του Δ.Σ. της Εθνικής Ασφαλιστικής από το 2010 και πρόεδρος από το 2014. Είναι κάτοχος διδακτορικού στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης, όπου και δίδασκε για μια δεκαετία. Στη συνέχεια μεταπήδησε στην Κεντρική Τράπεζα της Σουηδίας (Riksbanken), αρχικά ως επικεφαλής του Τμήματος Μελετών και μετέπειτα ως ειδικός σύμβουλος νομισματικής πολιτικής. Μεταξύ 1992 και 1994 υπηρέτησε ως σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα νομισματικής ολοκλήρωσης, προετοιμάζοντας συγχρόνως και την ένταξη της Σουηδίας στην Ε.Ε.. Παράλληλα, εκπροσωπούσε την κεντρική τράπεζα της Σουηδίας σε διεθνείς επιτροπές υψηλής πολιτικής, όπως η Νομισματική Επιτροπή της Ε.Ε. και η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής του ΟΟΣΑ. Τα τελευταία χρόνια κατείχε επιτελικές θέσεις σε  διάφορες επενδυτικές τράπεζες (Handelsbanken, Bank of America και Banca IMI). Μεταξύ 1999 και 2004 ήταν γενικός διευθυντής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους. Κάτοχος της υψηλότερης δυνατής βαθμίδας (Δ) πιστοποιημένης επαγγελματικής επάρκειας για θέματα κεφαλαιαγορών.